دافغانستان اوآذربایجان د بهرنیو چارو وزیران دلاجوردوپرلارې خبرې شوي

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت نوماند وزیر محمد حنیف اتمر د آذربایجان د بهرنیو چارو وزیر المار محمد یاروف سره ټیلیفون له لارې خبرې اترې وشوې،او په دغه تلیفونې تماس کې د دواړو هېوادو په منځ کې د دوه طرفه اړیکو او نورو موضوعاتو خبرې اترې وشوې،

دغه وزارت وایي چې دا خبرې وړمه ورځ شوي په دې ټیلیفوني خبرو کې دواړو لوریو په یو لړ مهمو موضوعاتو له هغې جملې، د افغانستان، ترکمنستان او آذربایجان تر منځ د درې اړخیزه جلسه جوړول، د لاجوردو لارې د هوکړه لیک په چوکاټ کې د دوه اړخیزو او څو اړخیزو کومکونو د پراختیا پر څرنګوالي، همداراز د دواړو هېوادونو تر منځ د سیاسي او اقتصادي اړیکو د لا ډیرې پیاوړتیا پر مسئلو، بحث وشو او دواړو لوریو خپل نظرونه سره شریک کړل.

دخارجې وزارت ویلي؛ د آذربایجان د بهرنیو چارو وزیر له افغانستان سره د کوییډ ۱۹ ناروغۍ د مبارزې په لار کې د هغه هېواد د روغتیایي مرستو په اړه ویلي چې د آذربایجان له لوري پر روغتیایي توکو بار یوه الوتکه کې افغانستان ته روغتیايي مرستې وړل کیږي.ازربایجان یو له هغو هېوادو څخه دۍ چې د افغانستان سره ېې د کرونا ویروس سره د مبارزې په برخه کې مرسته وکړه د دې وړاندې امریکا او عربي اماراتو د افغانستان سره په دې برخه کې مرسته کړې وه

بلخوا د ا‌زربایجان سره لاجوردو لار یوه مهمه اقتصادي، ټرانزیتي او تاریخي لار ده چې په دې وروستیو کې یې د بیا راژوندي کولو لپاره ګړنډي ګامونه پورته شوي دي.د دې وړاندې هم افغان حکومت د لاجوردو پر لاره خبرې اترې شوي دي او د غه لارې د څرنګوالي او اینده پلانونو په اړه هم خبرې اترې شوې دي

اوس وخت د دې رارسدلۍ دۍ چې باید دواړه ملکوونه ښه اړیکې وساتي ترڅو په سیمه کې د امنیت ترڅنګ تجارت ته هم کاروشي ځکه که تجارت د هر هېواد د اقتصاد لپاره ښه زریعه وي د عووایدو لوړولو لپاره که افغانستان غواړي چې عوایړ ېې نور هم لوړ شي نو باید د سیمې هې،ادنو سره ښه اړیکو ترڅنګ ښه تجارتي اړیکې هم وپالي،

دافغانستان اوآذربایجان د بهرنیو چارو وزیران دلاجوردوپرلارې خبرې شوي
دافغانستان اوآذربایجان د بهرنیو چارو وزیران دلاجوردوپرلارې خبرې شوي

د افغانستان عواید د کرونا ویروس له امله اوس راټیټ شوي دي او که دغه لړۍ دوام وکړي نو د هېواد عواید به نور هم راټيټ شي اوس وخت درارسېدلۍ چې څومره ژر تر ژره اقتصادي سرګرمیانې پیل شي او مملکت عواید ته ګټه ورسيږي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چېط نن به د افغانستان صادرات باکستان ته شروع شي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چې نن باکستان ته صادرات پیليږي،

هغه ویلاوس به تورخم بندر د غلام خان بندر، او بولدک به په هفتې کې د وارداتو او صادراتو لپاره شپږ ورځې پرانیستۍ وي. افغاني صادراتو ته به د یو ځانګړي میکانیزم له مخې اجازه ورکول کیږي چې هغه پاکستان ته تیر شي.نن رسماً دغه لړۍ شروع کيږي، او په بندرونو کې تدابیر نیول کیږي او ان شاءالله پیلیږيالکوزي وویل چې د تیرو شااوخوا څلورو میاشتو راپدېخوا پاکستان ته د افغان صادارتونه وه خلاصه، د افغان تجارانو په وینا په دغه مواده کې د صاداراتو او واریداتو د بهیر ټکني کېدو له امله د دواړو خواو تجارانو ته لوی اقتصادي زیانونه اوښتې دي.بلخوا د ننګرهار سیمه ییزو چارواکو هم نن دوشنبه له یاد ولایت څخه پاکستان ته د افغان صادراتو د لړۍ پیلېدوخبر نشر کړۍ وو،

دجلااباد د والي ویاند عطاءالله خوګیاڼي په دې اړه پر خپل فېسبوک پاڼه لیکلي:”نن لس بجې به رسماً ننګرهار څخه د تورخم له لارې کوزې پښتونخوا او پاکستان ته صادرات پیل شول

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن پیل شول
پاکستان ته دافغانستان صادرات نن پیل شول

ښاغلي خوګیاڼي ویلي چې د تورخم دروازه به د صاداراتو او وارداتو لپاره دوه طرفه خلاصه وي.په اسلام اباد کې د افغانستان سفیر عاطف مشعل تیره اونۍ وویل چې ټاکل شوې بله اونۍ به د تورخم، سپین بولدک – چمن او غلام خان د بندرونو له لارې پاکستان ته د افغان سوداګرو د مالونو صادرات پیل شي.

ګاونډي هېواد پاکستان د روان ۲۰۲۰ میلادي کال د مارچ د میاشتې په سر کې لومړی د چمن سپین بولدک او بیا د مارچ په نیمايي کې د تورخم بندر د کرونا ویروس د وبا د خپریدو د مخنیوي د هڅو په لړ کې بند کړل.که څه هم له نږدې دوو میاشتو راهیسې پاکستان د تورخم او چمن – سپین بولدک بندرونه افغانستان ته د ترانزیتي مالونو د وارداتو پرمخ پرانیستي، خو په تیرو شاوخوا دریو میاشتو کې د افغانستان څخه پاکستان ته هر ډول صادرات بند شوي دي.

افغان دولت په ډېرو هڅود تورخم او سپین بولدک لاره د افغان سوداګرو او صادراتو پر مخ خلاصه شوه خو اوس سوداګرو او ډرېورانو ته پکاردي چې د پاکستان لخوا په دويي باندې لګوول شوي شزایطو باندې عمل وکړي و ځکه که سوداګر په دغو شرایطو باندې عمل وننکړي نو د کرونا ویروس به نور هم زیات شي او دواړه خواوې به یو ځل بیا ستونزو سره مخ شي او ښايي یو ځل بیا دغه لاره بنده شي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چېط نن به د افغانستان صادرات باکستان ته شروع شي،

پاکستان چارواکو په مشروط ډول خپلې پولې د افغان صادراتو پر وړاندې پرانیستې، دغه صادرات د کرونا ویروس له خپریدو وروسته نیږدې درې میاشتې په ټپه دریدلي وو خو اوسمهال کرونا ویروس چې په نړۍ کې بازي ملکونو پریکړه کړې چې کاروبارونه دې پرانيستل شي په دې لړ کې پاکستان کې هم چارواکو دا پرېکړه کړې چې افغانستان سره به کاروبار پرانيزي،

پاکستاني چارواکو په دې شرط دغو صادراتو ته خپلې دروازې بیا خلاصې کړي د افغانستان اوپاکستان په پوله  هره ورځ به تر سلو موټرو پورې دغه صادرات له افغانستان څخه پاکستان ته لېږدول کیږي، دغه صادرات دغه راز د پاکستان له لارې هند ته هم لېږل  کیدای شي، د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو وزارت ویلي، چې مخکې دغه صادرات د ورځې تر پينځو سوو موټرو و

د دې وړاندې د افغانستان د سوداګرو شورا ویلي وو، چې د صادراتو پر وړاندې یې د پاکستاني لارو تړل کیدو افغان تجارانو او کروندګرو ته تر سل میلیونه ډالرو تاوان اړولی وو، پاکستان تل افغانستان سره د سوداګرو هوکړو په نقض تورن شوی دۍ،

دويي زیاتوي ، پاکستان ته د صادراتو درې میاشتې په ټپه درېدو سوداګرو او بزګرانو ته څه باندې سل میلیونه ډالره زیان اړولی، دا شورا زیاتوي مخکې د تورخم او سپین بولدک له دروازو هره ورځ پاکستان ته د تازه میوې او سبو (سبزي) ۵۰۰ ګاډي تلل، خو په تېرو درې میاشتو کې له دې دروازو هېڅ ګاډی نه دی وتلی،

 دې شورا ریس امید حیدري ویلي وو ، اوس دوی اړ دي چې په کورني بازار کې په کمه بیه تازه میوې او سابه(سبزي) وپلوري، ورځانه څلور سوه پنځه سوه ګاډي پاکستان ته تلل، درې سوه د مېوې او دوه سوه یا یو سل اتیا د سبزي، اوس هیڅ صادرات نه لرو، پاکستان یو موټر هم نه پرېږدي چې ور شي:

نوموړی وايي، اوس چې د مېوې موسم دی، باید د ورځې درې سوه ګاډي پاکستان ور پرېږدي،”که پاکستان له درې سوه کم ګاډي ور پرېږدي، موږ ډېر زیانمېږو

پاکستان تېر مارچ کې سپین بولدک او تورخم دروازې وتړلې، خو میاشت وروسته یې له خپلې خوا ګاډو ته پرانیستې.د افغان سوداګرو په خبره، له پاکستان د ورځې نږدې پنځوس ګاډي افغانستان ته راځي خو اوسمهال ېې یو واربیا په مشروط ډول د افغانستاني توکو لپاره خپلې پولې پرانيستې،

د سوداګرۍ وزارت باید همیشه د دې کوشش وکړي چې خپل صادرات زیات کړي ترڅو د افغانستان اقتصاد ته ېې فایده وشي، ا د هیړاد عوایدو کې زیاتوالۍ راشي افغانستان چې زیات تمرکز ېې په وارداتو دۍ او اکثره تجارت ېې د پاکستان هیواد سره دۍ اوس وخت د دې راسیدلۍ چې زمونږ هیواد ډېر تولیدات وکړي، او دغې سره خپل اقتثاد ته رشت ورکړي،

.

ګرم څښوني کرونا لپاره خه درمل دۍ

دوه ورځېوړاندې د چایو نړیواله ورځ وه، هغه چې خوند یې بېل او نړیوال شهرت لري. د چایو اصلي ځاۍ چین دۍ، خو په افغانستان کې یې هم شوقیان ډیر دي  د افغانستان چیمبر اف کامرس وايي هر کال  ۷۶ زره متریک ټنه چای له بهرنیو هېوادونو افغانستان ته واردیږي. .

کېدای شي افغانستان کېله چایو بل هېڅ څه زیات ونه څښل شي. چای د افغانانو ژوند ملګرۍ دۍ.او هېڅ بنډار یی له چایو نه بغیر نه وي. افغان کمیونټیانې ته د چایو څښلو دود ل ډیر وخت  ور پاتې دی او تر ډېره د زیاتو چایو په څښلو مشهور هم دي. ان ځینې افغانان په دې باور دې چې د چایو په نه څښلو یې سر درد کوي او فکر یې هم جوړ نه وي. د زیاتو چایو څښلو له امله د افغانستان په بېلا بېلو ښارونو په ځانکړي ډول کابل کې سماواتونه او چای خونې جوړې شوې دي خلک وزري او چاۍ څکي او ګپ شپ هم لګوي. .

د پلازمېنې کابل په کاه فروشي کوڅه کې یو سماوار چې اویا کلنه مخینه لري، له همغو پخوانیو پیالو او چینکو سره خلکو ته چای ورکوي. د پکتیا اوسېدونکی عنایت الله ځدراڼ وايي د چایو څښل د عادت تر څنګ یې چای ښه ملګری دی. د چایو بوټی پنځه زره کاله وړاندې په چین کې وپېژندل شو او په اوولسمه پېړۍ کې یو شمېر خلکو له چین نه اروپا او له هغه ځایه نورو هېوادونو ته هم ورسېد..

که څه هم چای بېلا بېل ډولونه او خوند لري خو په افغانستان کې تر ډېره د شین چای مینه وال زیات دي. که څه هم کره معلومات نشته چې کله د چایو دغه بوټی افغانستان ته راوړل شوی او په کلني ډول یې په دې هېواد کې مصرف څومره دی، خو د افغانستان د سوداګرۍ خونه وايي د کابو ۱۲۳ میلیون ډالرو په ارزښت په کلني ډول چای هېواد ته راوړل کېږي..

د شین او تور چای تر څنګ له څو کلونو را هیسې په افغانستان کې د زعفران چای مینه وال زیات شوي، هغه بوټی چې په افغانستان کې کرل کېږي او نړیوال شهرت هم لري

د یادونې وړ ده ده چې افغانان که چرته هم وي یا چرته سفر کوي له ځان سره چاۍ ضرور وړي او څکي یی چاۍ د افغانانو په کلتور کې مهمه ونډه لري او دوي یی خپل دستور ګنړي هر یو افغان که هیواد کې دننه دۍ که بهر ځان سره شین چاۍ به کور کې ضرور ساتي له بلېخوا بیا زمونږ کاونډي هیواد پاکستان کې شین چاۍ پر ځاۍ تورچاۍ څکي او ډیر شوقیان لري.