هندووستان دافغانستان دسولې پروسې ملاتړۍ دی

هندوستان دافغانستان دسولې پروسې ملاتړۍ دی د متحده ایالاتو دفاع وزارت یا پتناګون په خپل اخيري رابور کې ویلي چې هندوستان به سیمه کې د افغانستان تر ټولو نیږدې او ستراتیژیک ملګرۍ هېواد دی او ټول وخت ېې ترهګری سره مبارزه کړې،

د دغه هېواد د دفاع وزارت یا پېنټاګون په خپل بیان کې ویلي چې هند په افغانستان کې د ترهګرو د ځایونو په مخنیوي کې له افغانستان سره کومک کوۍ دغه بیان کې زیا توي چې هند پهریجن کې د افغانستان یوازینی دوست او سترتيژیک هېواد دۍ چې په ملیاردونو ډالرهکومک یې ورسره کړې ده.په داسې حال کې چې پاکستان د افغانستان او سیمې لپاره تر ټولو نا سم هېواد ګڼل کېږي او د ډیورنډ تپل شوې کرښې په اودو کې لسګونه ترهګرې ډلو ته ټرننګونه ورکوي او پټنځایونه یې ورکړي دي، پېنټاګون وایي چې هند به د افغانستان تر څنګ ولاړ وي او له دغه هېواد سره تل همکاري کوي،

د پينټاګون په اعلامیه کې راغلي چې هند کوشش کوي کوي د خپل سوداګریز اتصال لپاره په افغانستان کې ثبات را منځته شي او په دې سره د آسیا له ډېری هېوادونو سره خپله سوداګریزه راکړه ورکړه له نیږدې لارې وپالي.اقتصادي شنونکي وایي چې په دې برخه کې چین هم د هند په څېر ګټه ترلاسه کولی شي او له همدې امله وخت ناوخت د افغان سولې لپاره په سیمه ییزه کچه هلې ځلې کوي او پاکستان باندې هم د امکان تر بریده فشار راوړي چې په افغانستان کې ثبات را منځته شي.

دغه راپور کې ریته شوې چې چې د هند حکومت له سیاسي نظره طالبان په رسمیت نه پېژني او د افغانستان د حکومت ملاتړ ته دوام ورکوي. هند د افغانانو په مشرۍ او مالکیت د سولې د خبرو او د هغې سولې ملاتړ کوي چې کنټرول یې د افغانانو په لاس کې وي.سرچینه زیاتوي چې هند له افغانستان سره په دودیز ډول پیاوړې اړیکې لرلي او د سیمې تر ټولو هیوادونو یې له افغانستان سره زیاته مرسته کړې چې تر ۳ ملیارد ډالرو اوړي.

د یادونې وړ ده چې له افغانستان سره د هندوستان کومک پر څلورو حصو متمرکزې دي، بشري مرستې، مهمې انکشافي پروژې، د خلکو لپاره وړې پروژې، ښوونه او د ظرفیتونو لوړول.اوس مهال ډېر کاریګران هم په افغانستان کې کارکوي دوي له پخوا که څه هم لګ کم شوي خو بیا هم اکثره انجینران او نور د مالي برخې متخصیصین دلته کار کوي او افغنانو سره په خوشالۍ ژوند تېروهوي،

همداراز راپور کې ذکر شوي دي وایي چې په امنیتي وضعیت کې بدلون ممکن د هند پر مرستو اغېز وکړي.د یادونې وړ ده چې دوې ورځې وړاندې پنتاګون په یوه جلا راپور کې ویلي وو چې د هند یوه ترهګره ډله (د هند براعضمګي القایده) هڅه کوششکوي له وسله والو طالبانو سره د افغان حکومت ضد حملې وکړي،

اوس وخت د دې رارسېدلۍ دی چې باید هند او افغانستان سره د خپلې دوستې روایت قایم وساتې ترڅو د سیمې نور هېوادونو د احتیاج نه وساتل شي او هند افغنان کاریګران او متخصیصین داسې ټءېننګ کړي چې بیا ېې بل هېواد ته حاجت نشي،

افغانستان،پاکستان اوچين د کرکټ دوستانه میچ کوي

د پاکستان ميډیا په تازه راپورونو کې ويلي دي، چې د پاکستان، چين او افغانستان ترمابین د اړيکو ښه کولو لپاره د درې واړه هېوادونو کم عمره لوبډلې به په راتلونکې مياشت کې میچ ترسره کړي.ویل کيږي چې دغه درې هېوادونه غواړي چې د کرکټ له لارې خپلې اړیکې تازه ا دوستانه کړي،

د دغه هېواد ورځپاڼې ايکسپرېس نيوز د راپور په وينا، چې پاکستان، چين او افغانستان د ښو اړيکو لپاره د کرکټ لاره پېدا کړې ده او د درې واړه هېوادونو کم عمره لوبډلې به په راتلونکې مياشت کې دوستانه سيالۍ ترسره کړي.او په سیالیو کې به درې ټیمونه ونډه واخلي ترڅو د دويي په مابین کې تعلقات نور هم پیاوړې شي او یو بل سره نوور هم رانږدې شي که مونږ اوکورو د پاکستان او افغانستان تعلقات له ډېر وخت راهیسې ترنګلې شوي دي

یاد راپور کې زياته شوې ده، چې د پاکستان ١٩ کلنو کم عمره لوبډله راروانه مياشت کې د چين هېواد په دوستانه سفر باندې ځي. د پاکستان ياده لوبډله د اکتوبر په ١٦مه نېټه د چين بيجينګ ښار ته روانېږي. د چين په بيجينګ ښار کې به د پاکستان ١٩ کلنو کم عمره لوبډله د چين د ١٩ کلنو کم عمره لوبډلې سره ١٥ اوريزه لوبه ترسره کړي.

همدارنګه په دغه راپور کې زياته شوې ده، چې د چين پر وړاندې به په دويمه لوبه کې بيا د افغانستان او پاکستان ګډه يا شريکه لوبډله لوبېږي.د یادونې وړ ده چې په اجتماعي شبکو کې د افغانستان او پاکستان تر مابین لوبې ته عامو خلکو لېوالتیا ښودلې ده او ویلي ېې دي چې باید ژر تر ژره د ې دغه لوبې تاریخ اعلان شي او بیا ځلې دې دغسې لوبې ترسره شي،

دوى همدا راز زياته کړې ده، چې په دغه سفر کې د پاکستانۍ لوبډلې لپاره ځينې پروګرامونه هم په نظر کې نيول شوي دي او همدا راز د اکتوبر په ٢٤مه نېټه به يې لوبډله هېواد ته بېرته راستنه شي.

ای سي بي با ملي کر کټ بورډ اداره تر دې مهاله پورې د يادو لوبو يا چين ته د کم عمره لوبډلې د تګ په تړاو څه نه دي ويلي. همدا راز د پاکستان ايکسپرېس ورځپاڼې هم دا يادونه نه ده کړې، چې د پاکستان او افغانستان مشترکه لوبډلې افغان لوبغالي به له افغانستان نه ورځي او که په پاکستان کې مېشت افغان کډوال به له دوى سره ځي او هلته به د چينايي ١٩ کلنې کم عمره لوبډلې په وړاندې مشترکه لوبډله جوړوي.

اوس ووخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید درېواړه هېوادونه په یو مېز سره کیني او خپل سیاسي تعلقلات هم دغسې د کرکټ اونورو لوبو په ترسره کولو سره جوړ کړي ترڅو دغه ګاونډي هېوادونه په سیمه کې په امن او رور ولۍ سره ژوند وکړي او افغانان هم خپل هېواد کې د امن په فضا کې سره ژوند وکړي،

بهرنیو چارو وزارت: ایران ته د سفر موخه سوداګرۍ او اقتصادي موضوعاتو باندې خبرې کول وو

دهېواد د بهرنیو چارو وزارت مسولین وايي چې ایران ته یې د بهرنیو چارو وزارت چارواکو دسفر مهمه برخه اقتصادي او سیاسي موضوعات باندې خبرې اترې کول وو،دغه وزارت وايي چې دويي غواړي چېایران سره اقتصادي او سیاسي اړیکې جوړې کړي،

دغه وزارت ویلي چې دا خبرې د بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي همکاریو معین میرویس ناب د سوداګرۍ او صنایعو خونې له مرستیال استازو سره مجلس کې کړي دي.په دې ملاقات کې، ښاغلي ناب ایران ته د خپل سفر د نتيجې په اړه خبرې وکړې او د دې سفر د خبرو اړینه برخه یې سوداګریز او اقتصادي موضوعات وبلل چې د هغه هېواد له مقاماتو سره یې شریک او پرې خبرې کړې وې

د ملاقات په دوام، ښاغلي ناب، ایران ته د سفر په وخت کې د خبرو جزئیات د هېواد د سوداګرۍ او صنایعو خونې له استازو سره په تفصیلي توګه بحث وکړ.ایران د افغانستان یو ګاونډي هېواد دۍ باید چې دغه هېواد سره مو خه اقتصادي او سیاسي اړیکې چوړول وو.

بهرنیو چارو وزارت ویلي؛ د افغانستان د سوداګرۍ او صنایع خونې استازو د ټرانزیټ، د ویزې تر لاسه کولو، د پاسپورټ تمدیدولو په شمول د یو لړ موضوعاتو او ستونزو په اړه چې په داخل او بهر کې افغان سوداګر ور سره مخامخ دي، اشاره وکړه او د حل لپاره یې د همکارۍ غوښتنه وکړه.

ویل شوي؛ ښاغلي ناب د یادو ستونزو د غوره حل په موخه، د درې کاري کمیسیونونو د جوړیدو په اړه خبرې وکړې او زیاته یې کړه: “له پاکستان سره د ستونزو د حل کمیسیون، د ایران سره د ستونزو د حل کمیسیون، او د چین د خلکو جمهوریت او د منځنۍ آسیا په هېوادونو کې د افغان سوداګرو د ستونزو د حل کمیسیون جوړ سي، تر څو له دې لارې یادې ستونزې په بنسټیز او غوره ډول حل او مطلوبه پایلې تر لاسه شي.”

باید یاده شي چې په دې وروستیو کې افغان حکومت یو لوړپوړی پلاوی ایران ته لیږلی چې موخه یې هلته له میشت افغانانو سره د ایران د سلوک او وروستیو هغو بوږنونکو پيښو په اړه چې ایراني پولیسو له افغان کډوالو سره کړي دي.دويي د افغان عوامو پيغام دغه هېواد ته ورسوو په دې پيغام کې دويي د ایران نه غوښنته کړې وه چې باید افغان مهاجرینو سره دې سم چلند وشي،

اوس ووخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید افغانستان د سيمې هېوادونو سره سم تعلقات وساتي او اقتصادي او سیاسي اړیکې ورسره جوړې کړي ترڅو افغانستان په سیمه کې حپل ستراتيژیک پارټنران ولري ځکه د نړۍ هر یو هېواد غواړي چې خپل ګاونډي هېوادنو سره ښه اړیکې ولري،

عمران خان اسامه بن لادن ته د شهید خطاب وکړ

د ګاونډي هېواد وزیر اعظم عمران خان اسامه ته د شهید خطاب وکړ، نوموړي دغه بیان پرون د پاکستان د قومي اسمبلۍ په اجلاس کې د وینا پر مهال وویل چې د القاعده پخوانۍ مشر او بنسټګر شهید دۍ او ټول مسلمانان باید ورته د شهید لقب ورکړي،

عمران خان داسې وویل “هغو کې هم یوه پېښه چې پاکستان یې وشرماوه، دوی ایبټ اباد ته راغلل،اسامه یې وواژه، شهید یې کړ. وروسته ټوله نړۍ کې سپک شوو، موږ یې بد وبللو، یانې زموږ اتحادي زموږ هېواد ته راغی عملیات یې وکړل، خو موږ ته یې ونه ویل، تر هغه وخت دې جګړه کې زموږ ۷۰ زره پاکستانیان وژل شوي وو”.

د القاعده مشر چې یو وخت دنیا کې تر ټولو مطلب یا غوښتی کس و- وژلو ته شهید کارولو خبره ډېره ژر پر پاکستان سربېره نوره نړۍ کې هم خپره شوه.عمران خان دا خبره د خپل حکومت پر بهرنۍ پالیسۍ په وینا کې وکړه، له یوې خوا یې خپله بهرنۍ پالیسي تر ټولو بریالۍ وبلله، خو له بلې خوا له امریکا سره د تېرو حکومتونو پر اړیکو وغږېد.

نوموړي زیاته کړه، “د ترهګرۍ ضد جګړه کې موږ له امریکا سره و، خو له امله یې چې پاکستان ته کوم ذلت په برخه شو زه نه پوهېږم چې دې جګړه کې د امریکا بل ملګري ته په نصیب شوی وي او امریکا دې هغه هېواد بد بللی وي. هغه که افغانستان کې بریالۍ نه شوه، نو مسوولیت یې پر پاکستان واچوي؟”د لومړي وزیر په خبره، دویمه هغه پېښه چې پاکستانی ملت یې شرمنده کړه، هغه د امریکا ډرون حملې وېخکینو حکومتونو ویل، موږ پرې خبر نه یو، خو امریکايي چارواکو ویل، ټول بریدونه یې د پاکستان د حکومت په اجازه کړي دي، امریکايي چارواکو دا هم وویل، نه پوهېږي پاکستانی حکومت خپلو خلکو ته ولې درواغ وايي”.ده زیاته کړه، چې کله یې حکومت تر لاسه کړ، نو دا پالیسي یې غوره کړه چې له چا سره جنګ کې نه شریکېږي، بلکې د سولې خبرو کې همکاري کوي:”اوس موږ ته څوک نه وایي، چې پاکستان دوکه کوي، اوس زموږ اړیکي داسې دي چې څوک مو سپکولی نه شي، بلکې وايي، د افغانستان مسله کي را سره همکاري کوي”.

خو د پاکستان د صدراعظم دا خبره چې اسامه شهید دی، خواله ميډیا کې لاس په لاس کېږي او پر پاکستان سربېره، هند کې هم دا خبره ټرېنډ شوې ده.عمران خان چې څو کلونه مخکې د اپوزېسیون مشر و، نو یوه هندي تلوېزون سره مرکه کې یې د القاعده د بنسټګر اسامه بن لادن په تړاو وویل، “څنګه چې هغه ووژل شو، نو ځینې خلکو ته شهید جوړ شو

په دې اره په سوشل ميډیا کې خورا زیات غبرکونونه راپارول شوي دي د عام خلکو ترڅنګ د خبریالانو هم خپل غبرګون خودلۍ دۍ خبریال اسد علي طور لیکلي، عمران خان د پاکستان لوی درستیز هم دی او که هغه قامي اسمبلۍ کې کومه خبره کوي، نو پالیسي بلل کېږي، ایا موږ دا ویلی شو چې د پاکستان حکومت د ملګرو ملتونو له خوا ترهګر بلل شوی اسامه بن لادن په حکومتي کچه شهید وباله،

بلخوا د پا کستان د اپوزیشن ګوند بازې مشرانو لکه خواجه آصف ړیلي دي چې اسامه په نړۍ د یو ترهګر په صفت پېژندل شوۍ وو نو څنګه ورته عمران خان د شهيد خطاب کوي هغه وویل دغه رقم څرکندونې به مو د نړۍ په کچه بدنام کړي او هېواد به مو بل خوا ته روان کړي ځکه د اسامه چې ترهګر دۍ او د یو جمهوري ملک صدراعظم ورته د شهيد خطاب کوي دا خلکو ته او نړۍ ته د منلو وړ خبره نده،

ایران: افغان کډوال دې په ایران کې پاتې شي

ایران وايي افغان کډوال دې په ایران کې پاتې شي خو حساب به نه وي پکې، د ایران یوې مشهورې ورځپاڼې( ایران) په پرونې لیکنو کې ذکر کړي وو چې افغان مهاجرین دې په ایران کې پاتې شي، خو حساب کتاب به به نه غواري او نه به وي،

د دغه هیواد د یو تلویریون د راپور له مخې، دغې ورځپاڼې په یوه لوی سرلیک کې افغان کډوالو ته په خطاب کې لیکلي: «بمانید اما بی حساب و کتاب».دغې ورځپاڼې دغه راز د ګډې پولې د امنیت په اړه افغان حکومت سره د ایران د وروستیو هوکړو هرکلی کړی دی.ویل شوي، چې ایران کې د کرونا ویروس له خپریدو وروسته افغان کډوال په دې توهینیږي، چې ولې د کور کرایې او نورو لګښتونو لپاره نقدي پیسې ورکوي؟

ایران د نقدو پیسو د کارولو پرځای له بانکي حساب څخه استفاده اړینه ګڼلې، خو افغان کډوال دغه هېواد کې د دغه حساب د پرانیستو اجازه نه لري.ایراني رسنیو افغان کډوالو ته د حساب و کتاب د نه لرلو خبره په داسې مهال کړې، چې له څو میاشتو راهیسې دغه هېواد په څو وحشیانه پېښو کې لسګونه دغه کډوال ووژل.

یو ځل د ایران او افغانستان پر ګډې پولې ایراني پوله ساتونکو تر شپیتو پورې افغان کډوال له شکنجې وروسته د هریرود سیند ته وغورځول.په دغه پېښه کې تر دېرشو پورې د افغان کډوالو د مړینې خبر ورکړل شو.تر هغې وروسته د ایران په یزد ښار کې ایراني پولیسو د افغان کډوالو پر یوه موټر ډزې وکړې، چې له کبله یې موټر اور واخیست او د څو کډوالو د مرګ ژوبلې سبب شو.

د دې پېښې د ټپيانو پر وړاندې د ایران چلند هم توند غبرګونونه وپارول.ایراني چارواکو دغه ټپيان ان له دوی څخه د افغان سفیر د لیدنې پر وخت د روغتون په بسترخونه کې ولچک کړي وو.افغان حکومت د یادو پېښو د جدي څېړلو ژمنه وکړه او په دې اړه یې ایران ته د بهرنیو چارو وزارت د سرپرست محمد حنیف اتمر په مشرۍ پلاوی واستوه.دغه پلاوي بیا د دې پېښو په اړه ملت ته د ځواب ویلو پر ځای خبر ورکړ، چې ایران سره یې د ستراتیژیکو همکاریو د لاسلیک پر سند خبرې کړي او په څو میاشتو کې به دغه سند لاسلیک شي.

اوس وخت د دې رارسېدلۍ چې باید افغان سیاسیون او دولت دې د ایران سره د اریکو د جوړولو باندې کار کولو پر څاۍ ایران خپل ټول هېوادوال راوباسي ترڅو دغه هیوادوال په سمه توګه خپل هېواد افغانستان کې ژوند وکړي ځکه ایران د دې وړاندې هم افغانانو سره سم چلند نه دۍ کړۍ او اکثره وخت کې افغان نهاجرین زورولي دي اوس باید حکومت دې ته کار وکړي چې څنګه دغه هېواد وال بېرته خپل هېواد ته راستانه شي،

بهرنیو چارو وزارت: ایران ته د سفر موخه سوداګرۍ او اقتصادي موضوعاتو باندې خبرې کول وو

د بهرنیو چارو وزارت وايي، د افغانستان، امریکا او روسیې په درې اړخیزه ناسته کې د افغانانو په مشرۍ د سولې په بهیر او تېرو ۱۹ کلونو کې د افغانستان د لاسته راوړنو په ساتلو بحث وشو،

دبهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې دا ناسته د سرپرست وزیر حنیف اتمر، د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف او د افغان سولې لپاره د امریکا د ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ترمنځ د ویډیو کانفرنس له لارې د افغان سولې په اړه خبرې وشوې،

یادې ناسته کې مسکو او واشنګټن د افغان دولت له خوا د طالب بندیانو خوشي کولو هرکلی شوی او د افغانانو خپلمنځي خبرو لپاره دا ګام ضروري بلل شوی دی په دې ناسته کې د باور جوړولو او د خبرو لپاره د مناسبې چاپېریال رامنځ ته کولو په خاطر پر ښکېلو اړخونو د تاوتریخوالي کمولو غږ شوی دی.

د بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې دې غونډه کې د افغانستان پر هغې غوښتنې موافقه شوې چې له مخې یې باید د تاوتریخوالي کمولو لپاره یو میکانیزم جوړ شي او دا ډاډ باید تر لاسه شي چې د سولې بهیر کې هر لوری خپل مسؤلیت ترسره کوي. د اعلامیې له مخې خبرو کې ښکېلو خواوو پر طالب وسلوالو هم غږ کړی چې دوحه کې له امریکا سره د سولې تړون د ژمنو له مخې دوی هم د افغان حکومت بندیان خوشي کړي.

د افغان طالبانو او امریکا د سولې تړون له مخې، حکومت پنځه زره طالب بندیان او مقابل کې دا ډله هم زر حکومتي بندیان خوشي کوي. افغان حکومت تر اوسه درې زره طالبان بندیان خوشي کړي او افغان ولسمشر محمد اشرف غني تېره پنجشنبه د امریکا اټلانټیک کونسل بنسټ سره ځانګړې مرکه کې وویل افغان حکومت به ډېر ژر دوه زره نور طالب بندیان خو شي کړي.

طالبانو هم تر اوسه د حکومت څه باندې پنځه سوه بندیان خوشي کړي او هم یې وروستیو کې ژمنه کړې چې دا شمېر به زرو ته ورسوي. په تېره یوه اوونۍ کې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو د پیل هیلې زیاتې شوې او دې لړ کې د افغان سولې لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد کابل کې له افغان ولسمشر سره کتلي. همدا راز د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال قمر جاوېد باجوه د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې او د شخړو د اوارولو لپاره د منځګړيتوب په برخه کې د قطر بهرنیو چارو وزير ځانګړی استازی مطلق بن ماجد القحطاني هم کابل ته تللی وو,

ریس جمهورغني ویاند صدیق صدیقي هم وایي، د افغان دړلت او طالبانو ترمابین د مخامخ خبرو د ځای په تړاو تر اوسه افغان حکومت کومې هوکړې ته نه دی رسېدلی، خو یوازې لومړنۍ ناسته به په دوحه کې پيل شي،

اوس وخت د دې رارسسېدلۍ دۍ چې و سيمې هېوادونه باید افغانستان کې د سولې ټينګښت لپاره کار وکړي ترڅو ژر ترژره افغانستان کې امنیت تامين شي او ټول هېوادال د سکون ساه واخلي په دغه لړ کې د روس او ایران ترڅنګ پاکستان هک ډېر مهم رول لري باید دغه هېواد هم د افغانستان په سوله کې حپل پوره پوره ونډه واخلي،

دروس سره مرسته کونکی افغان نوم افشا شو

افغانستان کې د پېړيو راهيسې جګړه روانه ده او د امرېکې په شمول لسګونه هېوادونه پکې جنګونه کوي خو اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید سولې لپاره کار وشي او د سولې په نتیجه کې افغانستان یو ارامه پرامنه هیواد وګرزي. د سولې لپاره ټولو نه مهمه خبره دا ده چې د سېمې هېوادونه په دغه پروسې کې خپل مهم رول ولوبوي،


د امریکا متحده ایالاتو مخکې ويلي وه چې دويي  غواړي په افغانستان کې خپله ١٨ کلنه اوږده جګړه پای ختمه کړي  او افغانان نور د افغانستان  په سياسي راتلونکي سره جوړ راشي. د امريکا د بهرنيو چارو وزير مايک پمپيود په استراليا کې و او هلته يې د افغانستان په اړه د امريکا د دريځ په باره کې ویل ” د امريکا  جمهور ریس ډونلډ ټرمپ روښانه کړه چې غواړي يو ډيپلوماټيکه حللاره پيدا کړو چې پر مټ يې په افغانستان کې خپل پوځي حضور کم کړو. .

زلمۍ خلیلزاد او طالبانو په دوحه کې د پرېکړې نهايي کېدو ته نزدې شوي وو، چې د طالبانو د سياسي دفتر وياند سهيل شاهين پخپل ټويټ کې څرګند کړي و، چې که د امريکا او طالبانو تر منځ هوکړه ليک نهايي شو، ورسره سم به امريکايان له افغانستان نه اوځي او له دې سره زموږ او افغان لوري د خبرو لار کې دا خنډختم شي،.

همدا و چې د امريکا او طالبانو تر منځ د سولې تړون د ١٣٩٨ کال د کب په ١٠ نېټه لاسليک شو او تړون سره سم به وروسته تر دې د بين الافغاني مذاکراتو د پيل وار را ورسېږي، تمه وه چې که دا پړاو سرته ورسېږي نو افغانان به بشپړې سولې ته لاره پيدا کړي خو لا هم بین الافغاني مزاکرات ندي پيل شوي،.

بازې سرچينو ویلي وو چې بين الافغاني مذاکرات به ژر په قطر کې پيل شي. د ګڼو رسنيو د راپورونو سره سم د روژې مياشت کې د طالبانود رهبري شورا موافقه کړې چې بین الافغاني مذاکرات دې شرع  شي او د یادې شورا وروستۍ ناسته کې پرېکړه شوې چې د بين الافغاني مذاکراتو پر ایجنډا دې هم کار وشي، .

بلخوا د مصالحې مشر ډاکټرعبدالله ويلي، چې د بين الافغاني مذاکراتو د پيل تر نېټې پورې هڅه کوو چې تر څو ټول (5000) طالب بنديان خوشې  او يا هم دومره شمېر له زندانو خوشي شي چې د دواړو لورو پرې موافقه وشي. همداراز د بين الافغاني مذاکراتو د شرع کېدو څخه مخکې بايد پورته شمېر طالب بنديان او ١٠٠٠ تنه د امنيت کارکوونکي له زندان نه خوشې شي،

دکویډ۱۹ ناروغۍ  په اړه رسمي خبرې نشته چې د سولې پروسه دې ټکنۍ کړي وي، خو داسې ګونګوسی دی چې د افغان دولت ځينې کليدي کسان لکه حنيف اتمر، دېته ورته نور مشران او د طالبانو ځينې مهم غړي په ياد ويروس اخته شوي دي،

د دواړو لورو لخوا اماده ګۍ نيول کېږي چې ددې پروسې د وړاندې تګ لپاره د جون په نهمه  د پاکستان د پوځ مشر جنرال قمر باجوه د  افغان سولې د خبرو لپاره افغانستان ته راغلی و

افغانان باید په خپلو کې سره په یو اتفاق شي او دغه روانې جګړه باید په اتفاق سره ختمه کړي ترڅو عام وګوي کړۍ شي چې خپل هیړاد افغانستان کې به ارامه فضا کې ژوند وکړي افغانان د ډېر وخت راهېسي د پردیو په جګړه کې ښکېل دي نو اوس هم وخت تلۍ ندۍ چې سیاسيون په یو میز سره کیني او دې روان بحران دې د حل لارو باندې خبرې اترې وکړي،

دقمرجاویدباجوه سفر کابل ته څه پیغام لري؟

څو ورځې وړاندې د پاکستان ارمي چيف یا لويي دریستیز قمر جاوید باجوه کابل ته سفر وکړ جمهور ریس غني اشرف غني د بیا ځل ولسمشر کېدو وروسته دا ادول ځل دی چې د پاکستان لويي دریستیز، د ای ایس اي مشر او د افغانستان لپاره د پاکستان نوی ځانګړۍ استازی په نه اعلان شوي سفر  کابل ته راغلي وو. او د ولسمشر غني ترڅنګ ېې د مصالحې عالي شورا ریس سره کتلي وو.

پاکستان د افغانستان په امنیت او نورو موضوغاتو کې مهم رول لري د ملي، سیمه ییزو او سیاسي ګټو خوندي ساتلو لپاره یې هر هغه ډله او ایدیولوژي  ځواکمنه او پراخه کړې چې په سیمه کې د پاکستان فعال، او اغیزمن رول ساتلو لپاره هلې ځلې کوي .پاکستان له امریکا سره  د افغانستان سولې پروسې کې د هر ډول همکارۍ خبر ورکړ، په لومړي اقدام کې چې د امریکا باور ترلاسه کړي د طالبانو مهم مشر ملا برادر چې د لس کلونو راهیسې په کراچې ښار کې بندي و ازاد کړ.

 سربیره پردې د طالبانو د یو شمیر نورو مهم غړو د حاضرولو ډاډ یې ورکړ او په دې کار یې  وکولی شول چې د امریکا او  طالبانو ترمنځ خبرې پیل کړي. په همدې ترتیب  د دوحې هوکړه لیک او عملي کېدو یې د پاکستان پر وړاندې د امریکا تګلار په بشپړ ډول بدله کړه او حتا د امریکا د نننه د پاکستان پر وړاندې په سیاسي دریځونو کې بدلون راغي. 

دغه هیواد د دوحې هوکړې وروسته په دې ویره کې و چې د بین الافغاني مذاکراتو پر میز دوی بهر پاتې نه شي، دغه راز ریس جمهور غني هم له طالبانو سره  د خبرو شروع کېدو مهم شرط د طالبانو او پاکستان دولت د اړیکو ختمول  و او په ورته وخت کې امریکا هم همدې باریکۍ ته متوجې و چې د پاکستان رول به په بین الافغاني مذاکراتو کې څه وي؟.  

له بده مرغه د پاکستان پر وړاندې د افغانستان حکومت معلومې، لیکلې او تاید شوې ستراتیژي او پلان نه شتون ددې سبب شوی چې پاکستان هر ورځ متفاوتو لوبو سره  افغان حکومت بوخت او د ورځې پیښو سره د افغانانو برخورد او احساسات تر لاسه کړي چې دا د سیمې هیوادونو او په ځانګړې توګه امریکا ته ښيي چې افغانستان دولت په مطلق ډول د بې برنامه ګۍ سره لاسه او ګریوان دی.


همدارازد افغانستان سوله کې د پاکستان رول مهم ښودل دي او په دې کې شک نشته چې امریکا به د متحد ینو په لاس د پاکستان لا همکاري جلبولو لپاره دغه ناسته کړې وي

پاکستان د افغانانو خپل منخې مذاکراتو تر پیل وړاندې غواړي چې د خپلو اهدافو د لاسته راوړلو لپاره د افغانستان سیا ستوال او دولتي چارواکو پر وړاندې له منځه  تللی اعتماد له ځان سره ولري  او د بین الافغاني مذاکراتو پر وخت دوی یو مهم اړخ د نظارت کونکي په څیروي.

افغانان باید په دې پوه شي چې زمونږ په خیرڅه دي.دولت باید یوه قوي تګلاره ولري او د پاکستان لپاره ځانګړې پلان ولري.دولت د باید پاکستان سره کېني او د اینده تګلاره اوپلانونو باندې ورسره خبرې وشي ځکه که مونږ اوګورو پاکستان تل د افغانستان په مقابل کې روښانه دریزنه لري.

کابل: د پاکستان د فوځ مشر کابل ته راغلۍ

د ګاونډي هیوادپاکستان لوي دریستیز جنرال قمر جاوېد باجوه نن کابل ته راغلۍ اولسمشر اشرف غني سره يې د سولې او دوه اړخیزه تعلقاتو خبرې اترې شوي دي نومړۍ نن سهر د لوړپوري پلاوي په ملتیا راغلۍ دۍ.

يو شمېر سرچينو ويلي دي، چې د پاکستان پوځ لوى درستيز، د اى ايس اى مشر او نور لوړپوړي پاکستاني چارواکي چې نن کابل ته راځي په کابل کې به د ولسمشر اشرف غني او ځينو نورو لوړپوړو دولتي چارواکو سره ليدنې وکړي. د سرچينو په وېنا، پاکستاني چارواکي د سولې پروسې، اوربند او د طالب بنديانو د خوشې کولو په تړاو به له افغان چارواکو سره خبرې وکړي.

د پاکستان د فوځ مشر د سفر خبر په کابل کې د پاکستان سفارتخانې په یو ټويټ کې ورکړۍ وو.

Gen. Qamar Bajwa #COAS, held meeting with @ashrafghani at #Kabul today 09 June,2020. @mfa_afghanistan @ForeignOfficePk pic.twitter.com/lgdFLmxmyx— Pakistan in Kabul (@PakEmbKabul) June 9, 2020

د افغانستان ولسمرۍ مانړۍ په دې اړه څه ندي ویلي او نه بيا په کابل کې د پاکستان سفارتخانې د دغه ليدنې په اړه نور کوم جزيات شريک کړي دي. د پاکستان نوموړي د کابل دا سفر په داسې حال کې کړی چې د افغانستان د سولې د خبرو دپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خليلزاد پاکستان ته سفر کړی ؤ.

بلخوا بیا بارې سرچينو ویلي چې جنرال قمر جاوېد باجوه د سولې په پروسه کې د پاکستان پخوانۍ غوښتنې يو ځل بيا افغان مشرانو ته وړاندې کوي. د پاکستان په دې غوښتنو کې له سولې وروسته د پاکستان او افغانستان اړيکې، د افغانستان بهرنى سياست او اقتصادي اړيکو په تړاو مهم جزييات هم شامل دي

د دغه هیواد پوځ ویلي ؤ په دغه ليدنه کې جنرل قمر جاوېد باجوه د زلمي خليلزاد سره په دوه اړخيزه شريکو ګټو، د سيمې د امنيت، د افغان کډوالو، افغان سولې د خبرو په عمل او افغانستان او پاکستان د ګډې پولې د انتظام په سر خبرې اترې کړې وې.

د زلمي خلیلزاد او جنرل باجوه د خبرو په اړه د امریکې سفارتخانې په یو بیان کې ويلي ؤ دواړو مشرانو د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د بندیوانو د ازادولو په باره کې خبرې وکړې او وې ویل د اختر په موقع شوي ډزبندۍ په دغه عمل کې چټکتیا راوستي وه.

پاکستان او افغان دولت باید یو بل سره کيني ترڅو د سولې مزاکرات او نور مشکلات سره یوځاۍ حل کړي دغه دواړه هیوادونه ترټولومخکې باید د باور فضا رامنځته کړي ترڅو د دواړو ملکونو عوام او دولتونه وکولۍ شي چې د یو بل ستونزې وڅيړي او بیا ېې په سمه توګه حل کړي.

د یادونې وړ ده چې لدې وړاندې هم د پاکستان اعلۍ چارواکو افغانستان ته سفرونه کړي او همداراز د افغانستان ولسمشر او نورو چارواکو هم پاکستان ته سفرونه کړي دي او د سولې او نورو موضوعاتو پا اړه ېې خبرې اترې شوي دي.

طالبان: که بندیان خوشي شي, بین الافغاني خبرو ته چمتو یو

افغان دولت څه موده وړاندې طالب بندیان خوشې کړل په داسې مهال چې د افغان حکومت او طالبانو ځانګړې ډله کابل کې د زندانیانو د خوشي کولو پروسه څاري، د افغانستان د سولې چارو وزارت وایي، د بین الافغاني مذاکراتو لپاره د ځای او وخت پر ټاکلو هم بحثونه روان دي.

د سولې چارو وزارت وايي .تر اوسه د بین الافغاني مذاکراتو لپاره وخت او ځای نه دی ټاکل شوی، خو داسې ګومان کیږي چې قطر، جرمني، ازبکستان او ناروې هغه هیوادونه دي چې هلته بین دا خبرې کیدلی شي.خو دغه ځایونه لا هم ندي فاینل شوي او لا هم خبرې پرې روانې دي.

د مصالحې شورا مشر عبدالله عبدالله په مشرۍ د مصالحې عالي شورا رهبري کمیټه لا نه ده بشپړه شوې. ښاغلي عبدالله ته نږدې سرچینې وایي، د دې شورا د رهبرۍ کمیټې بشپړیدو چارې روانې دي، چې ټول قشرونه به پکې ونډه ولري. او غواړي چې دغه شورا کې ټول قومونه او سیاسي څېرې ونډه واخلي.

دغه سرچینه له نوم پرته بي بي سي ته زیاتوي، د مصالحې رهبري شورا نږدې ورځو کې بشپړیږي خو سرتاسري تشکیل یې وخت غواړي. یاده سر چینۍ په وینا، دې شورا سل ورځنی کاري پلان هم تیار کړی دی

د طالبان د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین ټوېټ کې لیکلي چې د دې ډلې مرستیال مشر او ور سره پلاوی د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد او جنرال مېلر سره د بندیانو پر خلاصون او د سولې پر خبرو غږېدلي دي. “په دې کتنه کې دواړه لوریو د نورو موضوعاتو ترڅنګ د بندیانو د چټک خلاصون او د بین الافغاني مذاکراتو د پیل په باره کې خبرې وکړې. ”

دغه ډلې څو وارې ټینګار کړی که امریکا سره د شوي تړون له مخې پنځه زره زندانیان یې خوشي نه شي، دوی بین الافغاني مذاکرات نه کوي.تر پرونه د حکومت له خوا د خوشي شویو طالب زندانیانو شمېر د چارواکو په وینا له درې زرو واوښت.

بل طرف ته د افغانستان د سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد هم قطر، پاکستان او افغانستان ته سفرونه پیل کړي دي.د نوموړي د سفرونو یو موخه په سیمه کې د دولت او طالبانو تر منځ د بین الافغاني خبرو د پیل هڅې دي.د پاکستاني پوځ ویاند تورنجنرال بابر افتخار لیکلي، چې ښاغلي خلیلزاد د یکشنبې په ورځ د پوځ له لوی درستیز قمر باجوه سره ولیدل.

د یادونې وړ ده چې د امریکا ولسمشر ټرمپ غواړي ژر تر ژره بین الا فغاني خبرې پيل شي او د مزاکراتو په نتیجه کې افغانستان ته سوله زاشي ترڅو امریکا خپل فوځیان له افغانستان نه په تدریجي ډول اوباسي په همدغې لړ کې مونږ کې چې مخکې یاده وکړه زلمي خلیلزاد تازه سفرونه شروع کړي دي.