ناټو افغانستان کې د کورونا د تشخيص لپاره لابراتوارجوړ کړۍ.

افغانستان کې د کورونا ويروس د تشخيص لپاره ځانګړى او پرمختللى لابراتوار جوړ کړۍ دۍ دغه لابراتوار به په څانګړي ډول د کرونا تشخیص کوي او د کرونا ویروس ناروغانو ته به پکې ټیسټونه کيږي . د دغه لابراتوار نوم  GeneXpert 16 دۍ.

د راپورونو له مخې ، په دغه لابراتوار کې شاوخوا ٣٨ تنه د ټيکنيشن برخې پياوړي کارکوونکي ګمارل شوي دي او ويل کېږي چې د کورونا ويروس د چټک تشخيص برخه کې به فعاليتونه ترسره کړي دغه ګومارل شوي ټیکنیشنان د پروفیشنل زدکړو خاوندان دي او کولۍ شي په سمه توګه ازموینه ترسره کړي. .

له دې څخه وړاندې به ناټو خپل د کورونا ويروس سمپلونه له افغانستان څخه بهر استول او په يوه اونۍ کې به يې د ټېسټ پايله ترلاسه کوله د ناټو له راپورونو له مخې د دوي فوځیانو او کارکونکو به په افغاني البراتوارونو باور نه وو نو له همدې امله ېې دغه ځانکړۍ لابراتوار جوړ کړ کوم چې به ډیر ژرپه عملي کار پیل وکړي. .

د ناټو د لوژستيک برخې مسوولين وايي، چې دغه نوي لابراتوار ته د کورونا ويروس ناروغۍ د تشخيص يو کيټ، د بايو په نوم مشینونه راوړل شوي دي. فاير ٦ دستګاوې او ٤ جين ايکسپرټ او  Thermo Fisher په نوم ماشينونه راوړل شوي دي.

د ناټو د راپورونو له مخې ، د ياد لابراتوار ټول ظرفيتي او مالي امکانات د اترېش، ناروې او امريکا هېوادونو له لوري ورکول کېږي.دلابراتوار داسې معلومیږۍ چې ځانګړي ډول د ڼاټو فوځیانو او کارمندانو أپاره جوړ شوۍ دۍ.

خو ناټو بيا په دې اړه څه نه دي ويلي چې دا لابراتوار به يوازې د بهرنيو ځواکونو معاينات کوي او که د افغان ځواکونو او عامو وګړو معاينات به هم په دغه لابراتوار کې ترسره کېږي. د يادولو وړ ده چې په افغانستان کې د کورونا ويروس مثبتې پېښې له ١٣ زرو څخه پورته شوي دي او لا هم دا ويروس په چټکۍ سره خپرېږي.

مونږ ټولو هیوادوالو یعنې افغانانو ته پکار ده چې موږهم باید ټول افغانستان کې داسې لابراتوارونه او شفاخانې جوړې کړو ترڅو موږ د پاکستان او نورو هیوادونو تګ ته اړتیا ونلرو او باید فکر وکړوڅنکه موږهیوادوال خپل تولید او خدماتو باندې باور پیدا کړو او څنګه ورڅخه استفاده وکړو.

د یادونې وړ ده چې افغانان چې کله ناروغه شي او سخت مریض ولري نو هند یا پاکستان ته ېې بوري اوهلته ورسره سم چلند نه کيږي زورول کيږي او د ډاکټرانو او شخصي شفاخانې ورڅخه ډېر فیس اخیستل کيږي

مخابراتو وزارت: د فېسبوک سروس به ليرې پرتو سيمو ته وړيا وي

فېسبوک د امریکا اجتماعي شبکو  او ټیکنالوژۍ اداره ده د چې په کالیفورنیا ایالت کې مینلو پارک کې یی مرکز دۍ.  دا د مارک زوکربرګ لخوا جوړ شوی ، د نن ورځې فیسبوک د نړۍ په کچه د ټولنیزو شبکو مشهوره اداره ده او فېسبوک د نړۍ یو له ترټولو ارزښتناکه شرکتونوڅخه هم  دی. دا د مایکروسافټ ، ایمیزون ، آپیل ، او ګوګل سره یو له لوی پنځه ټیکنالوژۍ او خه  شرکتونو څخه دۍ.


د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ وزارت په یو بیان کې ویلي ، چې د فېسبوک ورسره وعده  کړې ده، چې د افغانستان ليرې پرتو ځایونو ته به مقت واى فاى انټرنټ رسوي او فېسبوک به پکې فري وي. د مخابراتو وزارت په يوه خبرپاڼه کې لیکلي  دي، چې د دغه وزارت سرپرست وزير محمد فهيم هاشمي د فېسبوک لهاستازو  سره د ويډیو کانفرانس له لارې جلسه لرله  ..

نوموړي په دغه انلاين ناست کې له فېسبوک څخه درخواست کړې ده چې د کورونا ناروغۍ په اړه غلط پوسټونه پاکولو په رابطه دې له دوى سره کومک وکړي.

په خبرپاڼه کې ويل شوي دي، چې په دغه ناسته کې همدا راز دواړو لوريو له فېسبوک څخه د سالمې ګټې اخيستنې په اړه ښوونيزو پروګرامونو په لاره اچولو او د دې ټولنيزې شبکې له لارې د ناسمو معلوماتو خپروونکو ادرسونو پر بندولو هم ټينګار وکړ.

دوى همدا راز زياتوي، چې په پای کې د فېسبوک مسوولینو، له مخابراتو وزارت سره په افغانستان کې د تخنیکي مرستو، ليرې پرتو سیمو ته د وایفای انټرنیټ رسولو او بنسټونو جوړولو په برخو کې د مرستې ژمنه وکړه.

د يادولو ده چې له دې مخکې فېسبوک او د انټرنېټ ځينو نورو شرکتونو ويلي و، چې دوى په دې هڅه کې دي چې د سټېلايټ له لارې ليرې پرتو سيمو ته وړيا واى فاى انټرنټ ورسوي.

له دې وړاندې هم ډېرخلک له دغو خبرو خپرۍدو له امله پرۍشانه وو او ډۍر وګړي د ناسمو معلوماتو له امله د فشار لاندې راغلي دي او دغې ناروغي یی نوره هم زیاتيږي د همدې له امله د مخابراتو وزیر تصمیم ونیوه چې ناسم معلومات د نورو اجتماعي په شمول د فیسبوک نه لري شي.

په افغانستان کې د کابل په شمول ټول ولایتونو کې عام وګړي  فیسبوک استعمالوي او ډېر شوقیان لري په هر کور کې تقریبا هر وګړي سره موبایل وي او انټرنيت  پکې  وي.هر نفر د فیسبوک اي ډي لري دغه وکړي له دې وړاندې د انټرنېټ کیفبت نه نه خوښ وو اوس په له دې وروسته دوي وکولایشي چې په و،ړیا ډول او په اسانه د فیسبوک نه مستفید شي.  .

د کورونا ویروس له امله د فېسبوک کارونکي ډېر شوي دي

فیسبوک د امریکا د ټولنیزو رسنیو او ټیکنالوژۍ شرکت دی چې په کالیفورنیا ایالت کې مینلو پارک کې یی مرکزي  دفتردی. دا د مارک زوکربرګ لخوا تاسیس شوی ، د ملګري هارورډ کالج زده کونکو او د خونې ملګرو اډوارډو ساورین ، انډریو مککولم ، ډسټین ماسکوویټز او کریس هیوز سره یو څاۍ تاسیس شوۍ دۍ ، فیسبوک د نړۍ یو له ترټولو ارزښتناکه شرکتونو څخه دی. دا دمایکروسافټ ، ایمیزون ، آپیل ، او ګوګل سره یو له لوی پنځه ټیکنالوژۍ شرکتونو څخه شمیرل کیږي.اوسمهال کورونا ويروس په ټوله نړۍ کې د ټولنيزو رسنيو يا سوشل ميډيا کارول ډېر شوي دي، چې په دې کې تر ټولو زياته ګټه بيا فېسبوک او د فېسبوک اړوند اپليکېشنونوواله ته شوې ده

مارک زوکربرګ ويلي دي، چې په لومړي ځل هره مياشت له ٣ ميلياردو څخه زيات کسان د فېسبوک، انسټاګرام، وټساپ او مسينجر کاروي، چې په دې کې يوازې ٢ ميليارده او ٦٠٠ ميليونه کسان فېسبوک کاروي، همدا راز هره ورځ تر ٢ ميليارده او ٣٠٠ ميليونه څخه زيات کسان زموږ يو نه يو اپليکېشن کاروي

په اصل کې د ٣ ميلياردو کسانو شمېر بېخي زيات دى، ځکه په ټوله نړۍ کې د انټرنېټ کاروونکي ٤ ميليارده او ٧٠٠ ميليونه شاوخوا دي. د کورونا له امله ډېر ځپل شويو هېوادونو کې بيا د فېسبوک مسينجر کې د غږيزو او ويډيويي زنګونو شمېر بېخي ډېر شوى دى.

نوموړي  يادونه کړې ده، هغه وايي چې په ايټاليه کې زموږ د اپيليکېشن په کارولو کې ٧٠ سلنه زياتوالى راغلى دى، همدا راز د انسټاګرام او فېسبوک د ژوندۍ ويډيوګانو په کتونکو کې هم دوه چنده زياتوالى راغلى دى، همدا راز د ګروپي ويډيويي زنګونو په شمېر کې زر چنده زياتوالى راغلى دى.

هغه همدا راز وايي، چې دوى هڅه کوي خپل ټول سرويسونه په سمه طريقه مخکې يوسي، ځکه دا په اوس وخت کې د دوى لپاره ستر چېلنج دى، چې ټول کارمندان يې له کورونو څخه کارونه ترسره کوي. فېسبوک په نږدې وخت کې د (مسينجر رومز) په نوم يو نوى ويډيو فيچر هم وړاندې کړى دى، چې په دې کې ٥٠ کسان په يو وخت ويډيويي کنفرانس کولى شي، د دې لپاره د فېسبوک اکاونټ ته هم اړتيا نشته، همدا راز په وټساپ کې يې هم په يو وخت دې ٤ کسانو شمېر ٨ ته پورته کړى دى، چې په يو وخت خبرې کولاى شي

دکورونا ويروس مختلفواجتماعي شبکو شرکتونوته ۱.۳ ټریلیونه ډالره نقصان ورساوه

د مخابراتي شرکتونو د انټرنيټ کڅوړو بیه راټیټه کړې د معلوماتي ټيکنالوژۍ وزارت وايي، په هېواد کې د پخوا په پرتله د انټرنیټ په بیو کې کموالی راغلی دی هغوي ویلي چې دغه اقدام د کرونا ناروغي له امله اوچت کړۍ. د مخابزاتو شرکتونو استازو ویلي د بیو راټیټولو یوه وجه د خلکو کرونا سره مبارزې لپاره د ټکنالوژۍ  نه په ارزانه بیه ګټه پورته کړي.

له دې وروسته  چې یو شمېر هېوادوالو د انټرنیټ له لوړو بیو او د مخابراتي شرکتونو له خدمتونو نه د نه رضایت له امله د مخابراتو او ټیکنالوژۍ وزارت دروازه وتړله، دغه وزارت ژمنه وکړه، چې په مخابراتي شرکتونو به فشار راوړي تر څو د انټرنېټ بیې کمې کړي او کیفیت یې هم ښه کړي.

یاده موضوع (یکشنبه، د وري ۱۷) د مخابراتو او معلوماتي ټیکنالوژۍ وزیر محمد فهیم هاشمي د یوې ناستې په پای کې د مخابراتي شرکتونو له مسوولینو سره یو ځای اعلان کړه.

د ټیکنالوژۍ سرپرست وزیر محمد فهیم هاشمي په هېواد او نړۍ کې د کورونا ویروس له امله اوسنيو حالاتو ته په اشارې سره وویل: ((خلک اوس تر بل هر وخت له انټرنېټ نه زیاته ګټه اخلي او په داسې حالاتو کې اړینه ده، چې د انټرنېټ بیې راکمې شي.))

انټرنېټې کڅوړو قیمتونه راټیټ شوي دمخابراتو وزیر

د مخابراتو او ټیکنالوژۍ وزارت د یوې خبرپاڼې پر اساس، د هېواد مخابراتي شرکتونو د مخابراتو له وزارت سره ژمنه کړې ده، چې د انټرنېټ په بیو کې به په سلو کې له ۴۰ څخه تر ۷۰ سلنه کموالی راولي.

په افغانستان کې له اوږدې مودې راهیسې خلک د انټرنېټ له بیو شکایتونه کوي او د مخابراتي شرکتونو له خدمتونو نه رضایت نه ښايي او وايي، چې یاد شرکتونه پر عامو افغانانو ظلم کوي او یو ام بي انټرنېټ چې شرکتونو ته په یوازې څو افغانیو تمامېږي، پر پېرودونکیو کې په سلګونو افغانیو پلوري. بل خوا په نورو هېوادو کې د کورونا ویروس له امله مخابراتي شرکتونو د انټرنېټ کڅوړې یا خو وړیا کړې دي او یا یې هم بیې خورا راټيټې کړې دي، تر څو هغوی په کورونا کې پاتې شي او د کرنټین شرایط عملي کړي

لپټاپ لرونکوته ضروري؛ په دې ۵ لارو مو د کمپیوټر د ګرمیدو مخه ونیسئ

لپټاپ د اندازې، ډېزاین، بڼې، کارول شویو پرزو او غټې بټري لرلو له پلوه، تل ګرمېږي. که له حده زیات وکارول شي، بدنه یې ګرمه، کارول یې ورو او د وخت په تېرېدو، له زیان ویني.که د کمپیوټر د ګرمېدلو نښې وینئ یا نه، خو ښه ده دلته څو یادې شوې لارې چارې د کمپیوټر د سوړ ساتلو لپاره په پام کې ونیسئ.

  • د برق د لګښت تنظیمات له high performance څخه balanced یا power saver ته بدل کړئ

د دې کړنې په څارلو، د اپلېکشنونو د کارولو پر وخت د زیاتو وړانګو د کارېدلو څخه مخنیوی کېږي.

که غواړئ کمپیوټر کې ګېم وکړئ یا بل هر څه چې د کارېدونکې دستګاه څخه زیات توان غواړي، کولی شئ high performance  ته ولاړ شئ.

په وېنډوز ۱۰ کې د برق د لګښت په مخنیوي کې دا ګامونه واخلئ.

Start ته لاړ شئ.

Settings ته لاړ شئ.

System ته لاړ شئ.

power and sleep  کلېک کړئ.

Related settings  په برخه کې د Additional power settings  په لېنک کلېک وکړئ.

په مک کې د برېښنا د ذخیره کولو لپاره دا لارښوونې وګورئ.

پورته کېڼ طرف په Apple  کلېک وکړئ.

وروسته system preferences وټاکئ.

له هغه ځایه Energy saver کېکاږئ.

اوس د اړتیا په اندازه رڼا وټاکئ.

له خاورو او دوړو څخه د کیبورد د بټنو د پاکولو لپاره له اسپرې ګټه واخلئ

د څو ځلي ځای پر ځای کولو یا په یوه ځای کې د کمپیوټر ساتل، په fan یا په وړو دریڅو ( هوا کش) دوړې کیني. دا ارزان بیه اسپرې په آسانۍ له بازار څخه تر لاسه کولی شئ، چې له سر درد مو خلاصوي. یوازې لپ ټاپ ګُل او وروسته د اسپرې په مرسته دا هوا کشونه پاک کړئ.

له سوړ پد کار واخلئ

هغه پدونه چې سوري او خالیګاه لري، کولای شي لپټاپ ته د هوا جریان زیات کړي، خو د یو یا څو فنونو کارول پرې، د کمپیوټر د سوړ ساتلو سره مرسته وکړي.

د امکان تر حده خپل کاري ماحول سوړ وساتئ

کمپیوټر هم د انسانانو په څېر تهويې (د هوا جریان) سیسټم ته اړتیا لري. د کمپيوټر سرور د خونې د ۷۰ فارنهایت درجې (۲۱ سانتي ګرېډ) یا تر دې لږ سره عیار شوی. د کورني دفتر لپاره د دې اندازې تودوخې ډېر سپارښت کېږي.

که کار نلرئ، لپټاپ ګُل کړئ

د تودوخې بدلون د لمر وړانګو او یا نورو څېزونو سره د کمپیوټر مخېدل، خطرناک او ناوړه کړنه ده، دا چې روښانه هم وي او بې ځایه له بټري کمېږي او د خپلې تولید شوي تودوخې سره مخ وي.

د ټولو سیسټمي کړنو څخه لرې، هغه ټول موارد چې ستاسې لپټاپ ته زیان رسوي، متوجه اوسئ، لکه د پټو خورول، غېږ کې نیول، پر نس یا ورنونو د لپټاپ ايښودل (بدن ډېره تودوخه تولیدوي) یادونه وکړو.

ګرځنده موبایلونه اووایفای بې اولادۍ زیاتوي

چاغوالی او دخانیاتو کارول په نارینه وو کې د عقامت (بې اولادۍ) احتمال زیاتوي او د ځینو څېړنو پر بنسټ، د وای فای څپې او ګرځنده موبایل کارول هم د نارینه وو په شنډتوب اغېز لري.

د ایران د روغتیايي زده کړو د پوهنتون استادې نیما نریمانی، ایرنا ته وویل: په نړۍ کې د عقامت منځنې اوسط ۱۵ سلنه دی. نوموړې دې ته په اشارې جې د عقامت عوامل ۵۰ سلنه په نارینه او ۵۰ سلنه نور په ښځې پورې تړاولري، وویل: “د نارینه وو د کاري چاپېریال او ځینو خطر لرونکو شرایطو سره مخېدل، له دې جملې په ګرم چاپېریال کې کار کول، د کیمیاوي موادو سره تماس، د زهري ګازونو استنشاق او داسې نور عوامل په نارینه وو کې د بې اولادۍ سبب کېږي.”

هغې زیاته کړه: “د ژوند ناسم حالتونه هم د بې اولادۍ سبب کېدای شي، مثلاً له خطره ډکې جنسي اړیکې او له دې لارې د مېکروبونو انتقال د احتمالي شنډتوب لامل کېږي، همدارنګه د سېګرټو، قیلون او د الکولي مشروباتو کارول، په بې اولادۍ کې خورا لوی رول لري.”

نوموړې چاغوالی د بې اولادۍ یو بل لامل یاد کړ او ویې ویل: “د خوړو د بدلونونو له امله چاغوالی په ټولنه کې مخ په زیاتېدو دی او دا مسئله هم په ښځینه او هم په نارینه وو کې د عقامت لامل کېږي.”

د یورولوژي د برخې دې متخصصې وویل: “کوم نارینه چې ګرځنده موبایلونه د کالیو په بغل جیب کې ګرځوي یا لپ ټاپ په پښو (ورنونو) ږدي، د بې اولادۍ ګواښ یې ډېر زیاتېږي.”

هغې وویل دا چې د بې اولادۍ څخه مخنیوی زیات ارزښت لري، زیاته کړه: که څه هم نن ورځ نړۍ د بې اولادۍ د ستونزې د حل په برخه کې ستر بریالیتوبونه لاسته راوړي، خو بیا هم د خلکو د پوهاوي او د دې عواملو په مخنیوي کې باید غفلت ونشي.