امنیت شورا: طالبانو تاوتریخوالی نور هم زیات کړۍ دی

د هېواد امنیت شورا وايي طالبانو تاوتریخوالی کم کړی ندس بلکې نور ېې هم زیات کړۍ دی شاوخوا څلور میاشتې وړاندې د ۱۳۹۸ لمریز کال د کب په ۱۰مه په قطر کې د امریکا او طالبانو ترمنځ تړون لاسلیک شو، چې له مخې یې د بهرنیو ځواکونو د وتلو ترڅنګ باید په افغانستان کې تاوتریخوالی هم کړای شي.

د هېواد د ملي امنیت شورا ویاند جاوید فیصل وایي چې طالبانو نه یواځې تاوتریخوالی کم نه کړ، بلکې زیات کړی یې دی او هره ورځ شاوخوا ۴۴ بریدونه کوي. هغه زیاته کړې چې د طالبانو په دې بریدونو کې هره ورځ په اوسط ډول ۲۴ تنو ملکي وګړو ته مرګ ژوبله هم اوښتې ده. د دې نه وړاندې هم د دغه شورا ویاند ویلي وو وروسته له هغې چې د طالبانو او امريکا ترمنځ د سولې هوکړه وشوه طالبانو افغانستان کې ۲۸۰۴ بريدونه کړي دي.جاوېد فيصل رسنيو سره خبرو کې ويلي وو، طالبانو تېره يوه اوونۍ ۳۴ ملکيان وژلي او ۶۶ نور يې ژوبل کړي دي.

د ملي امنیت شورا ویاند وایي، د دوحې د تړون بریالیتوب په دې کې دی چې طالبان ژر تر ژره تاوتریخوالی کم او د بین الافغاني مذاکراتو پیل ته لاره هواره کړي.بلخوا طالبانو د بین الافغاني مذاکراتو د پیل پر وړاندې  ستر خنډ د خپلو ټولو پنځو زرو بندیانو نه خلاصېدل په ګوته کوي.

د طالبانو د قطر دفتر مشر ملا برادر پرون د امریکا او ایران استازو سره په اړیکو کې ویلي، هر کله چې د قطر د تړون له مخې د دوی ټول پنځه زره بندیان خوشې شي، نو دوی به بین الافغاني مذاکرات پیل کړي.د یادونې ده چې تراوسه د افغانستان حکومت د طالبانو شاوخوا څلور زره بندیان خوشې کړي دي، خو حکومت وایي چې طالبانو ټول شپږ نیم سوه بندیان خوشې کړي چې یونیم سل یې ملکي وګړي دي.

ملا برادر د تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه ویلي چې د افغان حکومت د عسکرو له لوري د طالبانو په سیمو کې د نویو پوستو جوړول او د دوی له سیمو څخه د نظامي کاروانونو تېرول د بریدونو د زیاتوالي لامل ګرځېدلي دي.خو بازې تحلیلګران وايي چې دغه رقم بریدوونه که نور هم زیات شول نو افغانستان به نور هم د جنګ پلو لاړ شي او جنګ به نور هم دوام ومومي اوس باید دواړه لورې د صبر او تحمل نه کار واخلي،

افغان دولت باید ټولو سیاسیون سره په یو مېز کېنۍ او د افغانستان د سولې لپاره یو غږ او یو خبره شي ترڅو دغ روان جنګ پاۍ ته ورسيږي او افغانان د دغې بد بختیو نه وژغورل شي، طالبان هم باید نور جنګ نه لاس واخلي او افغانستان کې د سولې ټينګښت لپاره کار وکړي ځکه دواړه خواوې د افغانستان دي نو باید نور اوربند وکړي او جنګ بس کړي،

د سولې مذاکراتو ولې ځنډ سره مخ شوي

د افغانستان د سولې مزاکرات ډېره موده وشوه چې پيل شوي دي خو لا هم څه نتيجه ېې نده ورکړي څه موده وړاندې کابل ته د باجوه وروستی سفر او د سولې خبرو د پرمختګ لپاره له لنډمهاله حکومت سره موافقه سمدستي د نشه يي توکو او وسلو قاچاقبرانو او د لويو حملو د طراحانو خوشې کول او د بهرني سياست محدوديت شرطونه کېښودل شول،

د ریس جمهور غني په هغې خوشبينۍ هم دريمه هفته د اوښتو په حال کې ده، چې د مخامخ خبرو د پيل لپاره يې له ښو خبرونو سره یوځاۍ کړي،دګاونډي هېواد پاکستان د ناراضۍ له وجې هغه ګډه اعلاميه هم تر اوسه خپره نشوه چې ټاکل شوې وه د باجوه تر سفر وروسته د افغانستان او پاکستان د بهرنيو چارو وزارتونو لخوا خپره شي،افغانستان ته د پاکستان د پوځ تر سفر دوه ورځې وروسته ولسمشر غني اتلانتيک شورا ته د افغانستان د سولې ليدلوري د تشريح کولو پر مهال وويل، د سولې لپاره استعفا هغه تېروتنه وه چې ډاکتر نجيب الله وکړه او افغانستان په يو ځل ليدل شوي فلم بيا وخت نه ضايع کوي. ظاهراً دغه غبرګون د پاکستان د پوځ مشر جنرال باجوه هغې غوښتنې ته ځواب و چې د سولې او د مذاکراتو ميز ته د طالبانو له راوستو سره يې تړلی دی.

د راپورونو له مخې دا ځل ټينګار پر دې دی، چې که دقيق موقت حکومت نه منل کېږي، نو اوج ته د سولې مزاکرات له رسېدو سره سم دې ولسمشر غني استعفا ومني او په دې توګه دې حل لپاره چمتوشي ریس جمهور غني ورته په ځواب کې ويلي: «افغانستان د سولې خبرو لپاره تر اوسه ډېر انعطاف ښودلی، نور وخت دی چې د سولې عملي پروسه پيل شي او د سولې خبرو تر بريالي کېدو وړاندې په دې سناريوګانو بحثونه د وخت ضايع کول او د افغانستان بربادي ده، زه د تاريخي مسووليت له مخې د بربادۍ په نسخه لاسليک نه کوم.»

د پاکستان لوی درستيز سره د ولسمشر غني تر کتنې وروسته د ارګ پر فېسبوک پاڼه په خپاره شوي خبر کې وويل شول: «د یادونې وړ ده چې په دغه کتنه کې د بحث شویو موضوعاتو او جزئیاتو په اړه ګډه اعلامیه به د افغانستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزارتونو له لوري خپره شي.» خو تر اوسه دغه اعلاميه خپره نشوه او د پاکستان غوښتنو ته د غاړې نه ايښودو له وجې ښايي هېڅ خپره نشي.

بلخوا د قطر دفتر او کوټې شورا په تشکيلاتو کې وروستي بدلونونه او د سياسيونو پر ځای د نظامي مهرو رامخکې کول ټول د همدې لپاره دي چې له نظامي لاری افغان حکومت تر فشار لاندې راولي.په کور دننه د مخامخ خبرو د پيل ځنډېدو يو بل افشا شوی جز بيا دا دی چې په ملي امنيت شورا کې سرچينې وايي، طالبان چې د يو شمېر لويو قاچاقبرو، وسله پلورونکو او د لويو بريدونو د طراحانو خوشې کېدو غوښتنه کوي له خپل تحريک سره يې د تړاوو ثبوتونه افغان حکومت ته نشي ورکولی.

د دې ترڅنګ د افغان سیاسیونو په منځ کې خبل منځي سیاسي اختلافاتوهم د سولې مزاکرات د ځنډ ښکار کړي دي څه موده وړاندې د اتخاباتو نه وروسته د عبدالله او د غني په خپلو منځو کې د حکومت په ویش باندې اختلاف وو او په یو بل به ېې سختې نیوکې کولې خو بیا وروسته چې دا مسایل حل شول اوس دويي د سولې مزاکرات لا هم ندي پیل کړي د بازې سرچینیو له مخې دويي د سولې په مزاکراتو ته تر اوسه پورې د شک په نظر ګوري همدغه هم یو المل کېدایشي چې دويي دغه پروسه لګه سسته پرېښې ده،

ډېلي بېسټ:خليلزادغواړي طالبانو ته کابل وسپاري

يوې امريکايۍ سرچینۍ وايي د امریکا ځانګړۍ استارۍ زلمۍ خلیلزاد غواري کابل طالبانو ته وسپاري یوې امریکايي ورځپاڼې ډېلي بېسټ په خپل يو راپور کې ويلي دي، چې زلمى خليلزاد غواړي کابل طالبانو ته تسليم کړي، له همدې امله طالبان هم د جګړې د ګټلو احساس کوي.

یادې ورځپاڼې په خپل يو راپور کې د امريکايي استخباراتي چارواکو له قوله ليکلي دي، چې زلمى خليلزاد په دې بوخت دى چې کابل د سرو زرو په لوښي کې طالبانو ته تسليم کړي.ترڅو د امریکا جګړه پاۍ ته ورسيږي او امریکايي سرتيري له افغانستانه اوباسي او د ټرمپ اداره په راروانو انتخاباتو کې ځان کامیاب کړي،

دغه ویبپاڼه همدا راز زياتوي، چې له همدې امله طالبانو ته د جګړې ګټلو احساس زيات شوى دى او له امريکا سره د سولې تر تړون وروسته يې پر افغان ځواکونو بريدونه زيات کړي دي، چې هره ورځ په اوسط ډول څلوېښتو پورې سرتېرو ته مرګ ژوبله اړوي.نو له دې معلوميږي چې امریکا خپل حضور په افغانستان کې نه غواړي او ژر ترژره خپل سرتيري خپل هېواد ته ستانه کړي،

دغه ورځپاڼه ليکي، چې له طالبانو سره د مذاکراتو د پيلېدو سره سم زلمي خليلزاد د طالبانو په ګټه څرګندونې پيل کړي دي او خليلزاد غواړي چې د ټرمپ څخه اخيستې د سولې معامله بريالۍ کړي.له دې وړاندې هم خلیلزاد غوښتل چې ژر تر ژره دې د غني او عبدالله ترمنځ سیاسي کړکېچ هل کړي او څومره چې ژر کيږي بین الافغاني خبر ته لار هواره شي او پیل شي،

له بل خوا افغان حکومت او په ځانګړې توګه د ملي امنيت شورا سلاکار حمدالله محب هم پر زلمي خليلزاد توندې نيوکې کړې دي او هغه ويلي و چې زلمى خليلزاد د سولې خبرې له افغان حکومت څخه پټوي.د انتخاباتو نه مخکې بازې نا تایده سرچینو ویل چې ولسمشر غني هم د خلیلراد د سولې لپاره کړنو باندې نیوکې کوې وې،

د یادونې وړ د چې زلمۍ خلیلراد د ولسمشر ټرمپ لخوا د امریکا د خارجه وزارت د افغانستان سولې لپاره ځانګړۍ استازۍ ټاکل شوۍ وو او د افغان سولې لپاره ورته ځانګړې وظیفې ورکړل شوې وې ترڅو دغه وظیفې ترسره کړي او د ولسمشر ټرمپ او د امریکا د حکومت ځانګړي اهداف ترلاسه کړي، د دويي یو هدف د دغې پروسې د پیلولو نه دا وو چې ژر ترژره امریکا خپل سرتيري خيل وطن ته ستانه کړي،

اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې افغان سیاسیون او عوام باید ځانونه اوخیار او افغانستان کې ريښتينې سولې ته کار وکړي ترڅو افغانستان پخواني حالاتو ته لاړ نشي که مونږ اګورو افغانستان دوه لسیزې پخوا هم په سخت هالت کې وو او طالبانو په واکمنۍ کې وو عام وګړو نشو کولۍ چې په ارامه فضا کې ژوندوکړي نو اوس باید ټولې خواوې افغانستان کې ريشتينې سولې ته کار وکړي ترڅو د جګړې هغه پخوانۍ ريښې ختمې شي،

محب: افغان سرتیري د سولې اتلان دي

د هیواد بازې چارواکي وايي چې طالبانو په تېرو دوو اوونیو کې ۸۹ ولسي وګړي وژلي او ۱۵۰ نور یې ټپیان کړي. بلخوا وسله والو طالبانو د افغان حکومت دا ادعا رد کړې او ویلې یې دي چې ددولت په بریدونو کې هره ورځ ملکیان په نښه کیږي.

د ملي امنیت شورا ویاند جاوېد فیصل ميډیا ته وویل ، طالبانو د تېرو دوه هفتو کې هم د مخکې په څېر د افغانانو خلاف تاوتریخوالي کوي “د سړک د غاړې په بمي چاودنو او هدفي بریدونو کې ډېر شمېر ملکي افغانان وژل شوي چې زیات شمیر یې په کندهار، کابل او سرپل ولایتونو کې دي. دا ملکي مرګ ژوبله په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د سولې په هڅو کې تر پخوا پرمختګونهزیات شوي،

بلخوا د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد رسنیوته وویل، دوی په هېڅ ځای کې ملکيانو وژل هدف ندۍ او نه هم داسې څه پيښ شوي. دی ادعا کوي چې د افغان حکومت په بریدونو کې هره ورځ هیوادوال مړه کيږي، په ورته وخت کې تېره شپه هم د لوګر ولایت مرکز اړوند التمور سیمه کې نامالومو وسله وال یو کور ته اوښتي او د هغه کور څلور غړي یې وژلي او دوه تنه نور یې ټپیان کړي.

د لوګر پولیسو ویاند شاپور احمدزی وایي، په وژل شویو کې د دې کورنۍ مور او درې لوڼي شاملې دي او ټپیانو کې د یادې کورنۍ یوه لور او ځوان زوی شامل دی. ښاغلی احمدزی وايي، د یادې پېښې په اړه پوښتنې ګروېږنې روانې دي.

خوست کې هم تېره شپه د حزب اسلامي ګوند د ولایتي مسؤل په ګډون د دې ګوند اته تنه وژل شوي دي. د خوست د امنیه قومندانۍ ویاند عادل حیدر وایي، تېره شپه دا پېښه شاوخوا نهه نیمې بجې د دې ولایت د علیشېرو او تریزیو ولسوالۍ اړوند کلینک ته څېرمه سیمه کې شوي.

ځايي پولیس وايي، یاد برید کې د حزب اسلامي ولایتي مسول “عبدالوالي اخلاص” په شمول اته کسان وژل شوي او یو ژوبل دی. د سیمې خلک وایي، لار کې وسله والو د عبدل ولي او ملګرو لپاره کمین نیولی و. کومې وسلوالې ډلې تر اوسه د دې برید مسئولیت نه دی منلی.

دغه ډېره د خطر خبره ده چې بریدونه کيږي خو ولې عاملين ېې نه معلوميږي که مونږ اوګورو د پخوا راهېسې ډېر بریدونه کيږي خو اوسمهال ېې کومه ډله په غاړه نه احلي او ردوي ېې طالبانو هم د دغه بریدونه اکثره ردوي او دغه پېښې جنایت بولي،

دولت باید سولې لپاره جدي ګامونه پورته کړي اوټول سیاسیون باید نور سره یو لاس شي ترڅو افغانستان د دغه بد بختیو نه خلاص شي اونورو هیوادونو د محتاجۍ نه هم خلاص شي افغانستان د څو کلونو راهیسې په جنګ اخته دۍ هره ورځ دطالبانو لخوا بریدونه کيږي اوعام ملکیان پکې وژل کيږي،

امریکا: افغان جنګ کې تر دې دمه ۱۹۰۹ امریکايي عسکرمړه شوي دي

افغانستان د جګړې په اړه د سيګار د زاپور له مخېد امریکې او طالبانو ترمنځ د فېبرورۍ په ۲۹ نېټه د امن معاهدې نه پس طالبانو په امریکايي او نړیوالې ځواکونو حملې بندې کړې خو په افغان امنیتي ځواکونو یې بریدنه تند کړل

خو د طالبانو واکمنۍ رايدیخوا د اکتوبر د لومړۍ نېټې نه د سږ کال د اپرېل د میاشت پورې د افغان جنګ کې ۱۹۰۹ امریکايي عسکر مړه شوي دي دا خبره په افغانستان کې د بیا رغونې هلو ځلو د څار د امریکې دولت ادارې سیګار خپل اخیري راپورکې شریکه کړې ده.د دغې راپور له مخې افغانستان کې د دغه هیواد اخیري ځل جنګي پوځي تلفات روان کال د جنورۍ او فېبروۍ په میاشتو کې شوي وو. د جنورۍ په ۱۱ په کندهار ولایت کې د سړک د غاړې بم چاودېدو له امله دوه امریکايي عسکر ووژل شو او د فېبرورۍ په اتمه نېټه په ننګرهار ولایت کې د افغان پوځ په درېشۍ کې مسلح تن دوه امریکايي عسکر ووژل. درې نور امریکايي په غېر جنګي پېښو کې سږ کال ووژل شوو.

د ر ایس، یا په افغانستان کې د امریکايي او نړیوالو ځواکونو د ادارې ترمخه د روان کال د جنورۍ نه تر د مارچ د میاشت پورې د افغان امنیتي ځواکونو دننه ۱۷ حملې وشوي چې له امله یې د ۵۴ عسکرو مرګ ژوبله رامنځته شوه.

سیګار په خپل رپورټ کې زکر کړي په افغانستان کې امریکې او نېټو پوځي ماموریت د روان کال په دریو میاشتو کې د وسله والو دبریدونو په اړه معلومات څرګند نکړل ځکه چې دغه معلومات د امریکې او طالبانو ترمنځ د مذاکراتو برخه وبلل شوه. سيګار وویل د دغو معلوماتو په بنیاد په افغانستان کې د ناارامه سیمو او هلته د تشدد کچه معلومېږي. په دغه راپور کې د افغانستان په جګړه کې ټول معلومات ورکړل شوي.

د سيګار په رپورټ کې وېل شوي چې د امریکې او طالبانو ترمنځ د فېبرورۍ په ۲۹ نېټه د امن معاهدې نه پس طالبانو په امریکايي او نړیوالې ځواکونو حملې بندې کړې خو په افغان امنیتي ځواکونو یې بریدنه تند کړل.دغه راپور کې راغلي افغانستان کې دیوان دفتر یوناما د زیاترو ملکي تلفاتو ‌‌ذمه واري په طالبانو، د داعش خراسان څانګې او په نورو وسله والو ګوتدونو باندې راړوي یوناما وايي په کال ۲۰۱۹ کې ۶۷۴۴۷ ملکې تلفات پيښ شوي وو چې ۴۷ فیصد پکې د طالبانو دلاسه، ۱۲ فیصد د داعش خران او د درې فیصد د نورو نامعلومه وسله والو په غاړه وو. د ۲۰۱۸ په مقال کې تېر کال طالبانو دلاسه د تلفاتو په کچه کې ۲۱ فیصد زیات شوي وو

د یادونې وړ ده کله چې د طالبان واکمنی ختمه شوه نو امریکا په افغانستان باندې حمله وکړه او ټول هیواد ېې ونيوه دغه وخت کې د افغانستان ولسشر کرزۍ وټاکه کرزۍ د لنډ مهالې دورې لپاره ولسمشر شو او بیا وروسته انتخابات وکړل دغه انتخابات هم حامد کرزي وګټل

دا هم باید یاده کړو چې د کرزٍي په دوره کې د حکومت او طلبانو ډېر جنګونه وشو او یو بل ته ېې تلفات واړول په دغه وخت کې د امریکا او طالبانو هم زیات جنګونه او جګړې وشوې چې له امله ېې زیات شمیر امریکني عسکر ووژل شول او ټپیان هم شول.

طالبان: که بندیان خوشي شي, بین الافغاني خبرو ته چمتو یو

افغان دولت څه موده وړاندې طالب بندیان خوشې کړل په داسې مهال چې د افغان حکومت او طالبانو ځانګړې ډله کابل کې د زندانیانو د خوشي کولو پروسه څاري، د افغانستان د سولې چارو وزارت وایي، د بین الافغاني مذاکراتو لپاره د ځای او وخت پر ټاکلو هم بحثونه روان دي.

د سولې چارو وزارت وايي .تر اوسه د بین الافغاني مذاکراتو لپاره وخت او ځای نه دی ټاکل شوی، خو داسې ګومان کیږي چې قطر، جرمني، ازبکستان او ناروې هغه هیوادونه دي چې هلته بین دا خبرې کیدلی شي.خو دغه ځایونه لا هم ندي فاینل شوي او لا هم خبرې پرې روانې دي.

د مصالحې شورا مشر عبدالله عبدالله په مشرۍ د مصالحې عالي شورا رهبري کمیټه لا نه ده بشپړه شوې. ښاغلي عبدالله ته نږدې سرچینې وایي، د دې شورا د رهبرۍ کمیټې بشپړیدو چارې روانې دي، چې ټول قشرونه به پکې ونډه ولري. او غواړي چې دغه شورا کې ټول قومونه او سیاسي څېرې ونډه واخلي.

دغه سرچینه له نوم پرته بي بي سي ته زیاتوي، د مصالحې رهبري شورا نږدې ورځو کې بشپړیږي خو سرتاسري تشکیل یې وخت غواړي. یاده سر چینۍ په وینا، دې شورا سل ورځنی کاري پلان هم تیار کړی دی

د طالبان د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین ټوېټ کې لیکلي چې د دې ډلې مرستیال مشر او ور سره پلاوی د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد او جنرال مېلر سره د بندیانو پر خلاصون او د سولې پر خبرو غږېدلي دي. “په دې کتنه کې دواړه لوریو د نورو موضوعاتو ترڅنګ د بندیانو د چټک خلاصون او د بین الافغاني مذاکراتو د پیل په باره کې خبرې وکړې. ”

دغه ډلې څو وارې ټینګار کړی که امریکا سره د شوي تړون له مخې پنځه زره زندانیان یې خوشي نه شي، دوی بین الافغاني مذاکرات نه کوي.تر پرونه د حکومت له خوا د خوشي شویو طالب زندانیانو شمېر د چارواکو په وینا له درې زرو واوښت.

بل طرف ته د افغانستان د سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد هم قطر، پاکستان او افغانستان ته سفرونه پیل کړي دي.د نوموړي د سفرونو یو موخه په سیمه کې د دولت او طالبانو تر منځ د بین الافغاني خبرو د پیل هڅې دي.د پاکستاني پوځ ویاند تورنجنرال بابر افتخار لیکلي، چې ښاغلي خلیلزاد د یکشنبې په ورځ د پوځ له لوی درستیز قمر باجوه سره ولیدل.

د یادونې وړ ده چې د امریکا ولسمشر ټرمپ غواړي ژر تر ژره بین الا فغاني خبرې پيل شي او د مزاکراتو په نتیجه کې افغانستان ته سوله زاشي ترڅو امریکا خپل فوځیان له افغانستان نه په تدریجي ډول اوباسي په همدغې لړ کې مونږ کې چې مخکې یاده وکړه زلمي خلیلزاد تازه سفرونه شروع کړي دي.

امريکايي ځواکونه: د اختر نه وروسته امریکايي ځواکونو پر طالبانو اول وار برید وکړ

کابل کې د امريکايي ځواکونو وياند  سوني لګیت نن ورځ په خپل ټوېټر لېکلي چې د تېر کوچني اختر د شوي اوربند وروسته امريکايي او ناټو ځواکونو افغانستان پر طالبانو دوه ځلې هوايي حملې وکړې د د پر وینا دغه برید لدې امله کړۍ چې دغه ګوند پر افغان ځواکونوباندې د حملې پلان درلود.

دسوني لګیت د مالوماتو له مخې بريدونه فراه او کندهار ولايتونو کې پر وسله وال طالبانو نن او تېره شپه تر سره شوي دي. امريکايي ځواکونو دغه بريدونو د افغانسان ځواکونو د ملاتړ په پار کړي دي. د دغه بريدونه د تلفاتو په اړه مالومات نه دي ورکړل شوي.  سوني لګیت په ټوېټر ليکلي دي چې ټولې خواوې بايد تاوتريخوالي کم کړي ترڅو بين الافغاني خبرو ته لار پرانېستل شي. 

 د هغه په ویناړوند بريدونه هغه مهال شوي دي چې وسله والو طالبانو پر افغان ځواکونو د بريدونو پلان درلود. له دې وړاندې افغانستان کې د امريکايي او ناټو ځواکونو عمومي قومندان جنرال سکاټ میلر مېلر هم طالبانو ته خبرداری ورکړی وو، چې که چېرې دوی پر افغان ځواکونو بريدونه کوي، نو امريکايي او ناټو ځواکونه به د افغان ځواکونو ملاتړ ته ور ودانګي. 

څه موده مخکې د امریکا او د طالبانو تر منځ هوکړه شوې وه چې طالبان او امریکايي فوځیان به په یو یل باندې برید نکوي خو طالبان بیا هم تاوتریخوالي ته دوام ورکوي او څو ورځې راهیسې ېې په مختلف ځایونو باندې بریونه وکړل.

بلخوا طالبانو اختر کې درې ورځو لپاره د اوربند اعلان وکړ خو وروسته دغه اوربند ونه غځید د طالبانو ویاند اعلان وکړچې اوربند نور نه غځوو او جنګ ته دوام ورکوو اوسمهال د امریکا د فوځ ویاند اعلان وکړ چې امریکايي فوځیانو د سولې او اختر خبر نه وروسته اول ځل بریدونه وکړل

دا هم باید یاده کړو چې د سولې خبرې او مزاکراتو ته د دوام په خاطر باید دولت او طالبان اوربندته دوام ورکړي ترڅو دغه جګړه پاۍ ته ورسيږي او امریکا هم باید پوره توان سره سولې لپاره کاروکړي ددې ترڅنګ افغان دولت بایدټول خواوې سره په اتفاق کړي او د سولې خبرو ته دواک ورکړي.

افغانستان د ۳۰ کلونو راهیسې په جګړه بوخت دۍ او افغانانو ژوند خوندي نه دۍ باید ټول نړیوال په دې فکر وکړي چې څنکه دغه نا ختمیدونکې جګړه پاۍ ته ورسوي.

د کرونا ناروغۍ له امله ۱۰ زره زندانیان ازاديږي

د افغانستان حکومت د سه شنبې په ورځ د ۹۰۰ نه زیات طالب بندیان خوشې کړل چې دا یو ښه نیت و او یو هدف یې طالبانو ته قناعت ورکول ترڅو درې ورځې اوربند وغځول شي.

په پراخه کچه په کابل کې مشرانو تمه درلوده چې د لوی وروستي بندیان خوشې کیدل به د سولې هغه پروسې ته حمایه کړي. د روان کال په پیل کې د واشنګټن او طالبانو ترمینځ دوه اړخیز تړون یو مهم جزوو. د ټرمپ اداره د طالب بندیانو خوشې کېدو هر کلۍ کړۍ دۍ ټرمپ د دې ډیز ریات په تمه دۍ چې ژر تر ژره د سولې پروسه کامیابه شي تر څو دوي خپل فوځیان وباسي.

د افغانستان د ملي امنیت د سلاکار دفتر ویاند ، جاوید فیصل وویل ، “حکومت نن د افغانستان له ګوټ ګوټ څخه ۹۰۰طالب بندیان خوشې کوي چې د دوه اړخیز اوربند دوام او د مستقیمو مذاکراتو د سمدستي پیل په شمول د سولې لامل شي.”د اوربند اوږدول مهم دي ، او موږ چمتو یو چې دا وغځوو.”

د طالبانو ویاند سهیل شاهین ویلي دي. له بلې خوا د ۹۰۰ بندیانو خوشې کول یو ښه پرمختګ دی. اسلامي امارت به ډیر ژر د پام وړ شمیر بندیان خوشې کړي ، انشاالله .

دا په سمدستي توګه روښانه نده چې ایا طالبان به د اوربند په غزولو موافقه وکړي ، خو په قطر کې د دې ډلې د سیاسي دفتر ویاند د بندیانو خوشې کیدل “ښه پرمختګ” وباله او ویې ویل چې طالبان به “ډیر ژر د پام وړ شمیر بندیان خوشې کړي

د افغانستان خلکو یاغیانو ته یو ښکاره پیغام درلود ، په پراخه کچه د وینو تویدنې او اوږد مهال اوربند د درولو لپاره په ټولنیزو رسنیو کې د پراخ غوښتنې غوښتنه کوي.

د سه شنبې په ورځ د کابل اوسیدونکي میرویس وویل : “زه ډیر خوشحاله وم چې زه د ځانمرګي بریدونو له کومې رنځ پرته بهر وتلی شم. کاش همداسې دوام وکړي ترڅو موږ له سولې خوند واخلو” د کابل اوسیدونکی میرویس ، چې د ډیری افغانانو په څیر په یو نوم پیژندل شوی

د هیواد په کچه د یوې اونۍ له شدید تاوتریخوالي او په کابل کې د روغتون یوې خونړي حملې  چې نوي زیږیدلي او امیندواره میرمنې یې په کې ووژل شوې وروسته ، طالبانو اعلان وکړ چې د شنبې په ورځ به درې ورځنی اوربند وکړي. دې وویل اوربند “د روژې د مبارکې میاشتې د پای درناوي او په اسانۍ او امن کې د اختر ورځې لمانځل دي.افغانانو د هغې اعلامیې هرکلی وکړ ، کوم چې د حکومت لخوا د تاوتریخوالي د درولو لپاره د غوښتنې وروسته ترسره شو.

ولسمشر محمد اشرف غني ملت ته په خطاب کې وویل: “زه د طالبانو لخوا د اوربند اعلان هرکلی کوم. د افغانستان حکومت د سولې وړاندیز اوږدوي.”

د نړون له مخې به حکومت له زندانونو څخه د طالب بندیان خوشې کول او په بدل کې شاوخوا ۱۰۰۰افغان امنیتي ځواکونه خوشې کړي چې له امله به ېې د طالبانو او د افغانستان حکومت ترمینځ د اوږدې مودې مستقیم خبرې پیل شي.

بلخوا ویل کيږي دغه طالب زندانیان چې له زندانه ازاد شي به دغو کې بازې مهم او مشران زندانیان به قطر ته لاړ شي او هلته به د قطر په سیاسي دفترکې ونډه واخلي دا هم باید یاده کړو چې دغه بازې زندانیان به د سولې په مخامخ خبرو کې هم ونډه واخلي.

د سولې مذاکراتو ولې ځنډ سره مخ شوي

ملا هیبت الله اخونزاده د افغان طالبانو مشر متحده ایا لاتو ته ویلي دي چې له طالبانو سره دې پر هوکړه او ژمنو کلک ودرېږي. ملا هبت الله اخونزاده د کوچني اختر په مناسبت پیغام کې ویلي، د دې تړون ریښتوني عملي کېدل د ټولو اړخونو په ګټه دي. اسلامي امارت له امریکا سره لاسلیک کړې توافقنامې ته ژمن دی،او غواړي چې ټولې خواوې دغې تړون ته ژمن اووسیږي.

دوي له نورو اړخونو هم غواړي چې په خپلو ژمنو سم ودریږي او پرې نه ږدې چې دا حیاتي فرصت خراب شي. د ملا هبت الله دا پیغام په داسې مهال دی چې د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي بیا د سیمې سفرشروع کړی او په ترڅ کې یې قطر کې له طالب استازو او کابل کې له افغان مشرانو سره ملاقات کوي.

بلخوا د افغانستان لپاره د ایران، پاکستان، روسیې او چین استازو په ګډه ویډيويي ناسته کې د افغان کشالې له ښکېلو اړخونو غوښتنه کړې چې د سولې لپاره له اوسني چانس ګټه واخلي. امریکا تيره پرورۍ له طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې باید مارچ کې د افغانانو خپلمنځي خبرو لپاره پنځه زره طالب بندیان او د افغان حکومت زر بندیان خوشي شوي وی.

د طالبانومشر په پنځو ژبو (پښتو، دري، عربي، انګلیسي او اردو) خپاره شوي دې یاد  پیغام کې د دې موضوع له یادولو پرته په زندانونو کې د بندیانو وضعیت خه ندۍ خودل شوۍ.او له خیریه بنسټونو او انساني حقونو ادارو غوښتل شوې چې ژر تر ژره د بندیانو د خوندیتوب او خلاصونه لپاره ګامونه واخلي.

او عبدالله عبدالله او د ولسمشر غني ترمنځ د ټاکنیزو لانجو له امله لا هم د افغانانو خپلمنځي خبرې نه دي پیل شوې او تېره اونۍ افغان حکومت کابل او ننګرهار کې د هغو بریدونو پړه پر طالبانو واچوله چې دې ډلې پکې لاس لرل په کلکه رد کړي دي. .

افغان ولسمشر غني  له امنیتي ځواکونو وغوښتل چې د دفاعي په ځای بریدګر حالت غوره کړي. وسلوال طالبان د ولسمشر غني دې دریځ ته په ځواب کې وايي، چې نوموړی په جګړه کې خپل واک غځول غواړي. دوی بیا بیا افغان حکومت تورن کړی چې له امریکا سره یې د سولې تړون د پليتابه خنډ دی.

د هبت الله اخوند په پیغام کې هم له اشارې پرته له امریکا غوښتنه شوې چې “چاته باید اجازه ور نه کړئ زموږ او ستاسو ترمنځ توافقنامه چې په نړیواله کچه منل شوې، له خنډ، ځنډ او بالاخره له ناکامۍ او ماتې سره مخ کړي”.

په دې پیغام کې پر نړیوالو روغتیايي ادارو او موسسو غږ شوی چې افغانستان کې د کورونا ناروغۍ د مخنیوي لپاره هڅې ډېرې کړي.

د یادونې وړ ده چې افغان حکومت او یا کوم بل سیاسي مشر یا تنظیم د دغې پیغام په اړه څه ندي ویلي.د دغې پیغام په اړه امریکا هم لا څه ندي ویلي.دغه پیغام په بازې اجتماعي شبکوکې هم بدې اړه رسمي څه ندي ویل شوي.

د سولې مذاکراتو ولې ځنډ سره مخ شوي

د شورا امنیت  وياند جاويد فيصل يوې خبري غونډه کې ويلي چې وسله وال طالبان د سولې لپاره اراده نه لري او د امريکا سره د سولې شوي تړون ژمنې ماتوي. هغه وايي دوي نه غواړي چې سوله راشي او د دوي کړنې د سولې توافقنامې سره په ټکر کې دي.  

نوموړۍ وايي چې طالبانو تر اوسه د سولې لپاره کومه طرحه نه ده وړاندې کړې او افغان وژنه او تاوتريخوالی يې ډېر کړی دی. هغه وايي چې طالبانو بايد تر اوسه ۲۰۰ امنيتي کسان ازاد کړې وای. طالبانو له دې وړاندې هم وعدې کړي دي خو عمل پرې ندۍ شوۍ. که څه هم طالبانو ویلي وو چې تاوتریخوالي کې به کموالۍ راولو خو هغوي دې وعده سمه پوره نه کړه او ورځ تر بله تاوتریخوالي کې زیاتوالۍ رازي.. 

د ملي امنيت شورا وياند خبرداری ورکړی دی چې که طالبان د طالب پنځو بنديانو په مقابل کې يوه د افغان حکومت بندي خوشی نه کړي نو حکومت به دغه بهير وځنډوي او دولت هم پوره پوره د خپلو هېوادوالو د ساتلو حق لري.

که څه هم د کرونا وبا په نړۍ کې د لکاو انسانانو ژوند اخيستي او ټوله نړۍ اندېښمنه کړې ده خو بیا هم افغانستان کې د کرونا تر څنګ د ورځې لسګونه کسان په ترهګریز بریدونو کې وژل کيږي او ټپیان کيږي.د کابل نه علاوه په نورو ولایتونو کې هره په لسګونه کسان ژوند له لاسه ورکوي.

د یادونې وړ ده چې څو ورڅو راپد ېخوا  طالبانو په تاو تریخالۍ زیات کړۍ نن د کابل په شمول ۳ ولایتونو کې انفچارونه او جنګ شوۍ دۍ په ننګرهار کې په یو جنازۍ باندۍ حمله شوې د دې تر څنګ په کابل کې په په یو کلینک باندي وحشیان برید شوۍ دي چې ګڼړ شمېر هېوادوال پکې شهيدان شوي او ټپیان شوي دي.

دغه بریدونه په اجتماعي صفحاتو کې سخت د نیوکو سره مخ شوي دي ۸۰ ٪ خلک وايی چې باید د روژې میاشتې او د کرونا نارغۍ ته په کتو دوي دغه شان بریدونه ودروي تر څو هې،ادوال په ارامه فضاء کې روژه او اختر تېر کړي.

افغانان نور جنګ نه غواړي او جنګ باید بس شي ټول سیاسیون باید یو موټۍ شي تر څو دا روان بحران ته د حل لار پیداشي افغانستان د څو لسیزو راپدېخوا د جنګ په حالت کې دۍ او لکاو افغانان ووژل شول. له همدې وجې خپل ژوند په سمه توکه مخې ته نشي بوتلۍ.او د ژوند په ډېرو چارو کې نورو ګاونډي هېوادونو ته محتاج دي.

ټول افغانانو ته پکار ده چې خپل منځي اختلافات بو خوا ته کړو او سولې ته کار وکړو طالبان هم باید نور جنګ بس کړي او سولې ته ژمن شي. تر څو افغانان په ازاده فضاء کې ژوند وکړي. او یو څان بسیا هېواد ولرو.