د سولې مذاکراتو ولې ځنډ سره مخ شوي

د افغانستان د سولې مزاکرات ډېره موده وشوه چې پيل شوي دي خو لا هم څه نتيجه ېې نده ورکړي څه موده وړاندې کابل ته د باجوه وروستی سفر او د سولې خبرو د پرمختګ لپاره له لنډمهاله حکومت سره موافقه سمدستي د نشه يي توکو او وسلو قاچاقبرانو او د لويو حملو د طراحانو خوشې کول او د بهرني سياست محدوديت شرطونه کېښودل شول،

د ریس جمهور غني په هغې خوشبينۍ هم دريمه هفته د اوښتو په حال کې ده، چې د مخامخ خبرو د پيل لپاره يې له ښو خبرونو سره یوځاۍ کړي،دګاونډي هېواد پاکستان د ناراضۍ له وجې هغه ګډه اعلاميه هم تر اوسه خپره نشوه چې ټاکل شوې وه د باجوه تر سفر وروسته د افغانستان او پاکستان د بهرنيو چارو وزارتونو لخوا خپره شي،افغانستان ته د پاکستان د پوځ تر سفر دوه ورځې وروسته ولسمشر غني اتلانتيک شورا ته د افغانستان د سولې ليدلوري د تشريح کولو پر مهال وويل، د سولې لپاره استعفا هغه تېروتنه وه چې ډاکتر نجيب الله وکړه او افغانستان په يو ځل ليدل شوي فلم بيا وخت نه ضايع کوي. ظاهراً دغه غبرګون د پاکستان د پوځ مشر جنرال باجوه هغې غوښتنې ته ځواب و چې د سولې او د مذاکراتو ميز ته د طالبانو له راوستو سره يې تړلی دی.

د راپورونو له مخې دا ځل ټينګار پر دې دی، چې که دقيق موقت حکومت نه منل کېږي، نو اوج ته د سولې مزاکرات له رسېدو سره سم دې ولسمشر غني استعفا ومني او په دې توګه دې حل لپاره چمتوشي ریس جمهور غني ورته په ځواب کې ويلي: «افغانستان د سولې خبرو لپاره تر اوسه ډېر انعطاف ښودلی، نور وخت دی چې د سولې عملي پروسه پيل شي او د سولې خبرو تر بريالي کېدو وړاندې په دې سناريوګانو بحثونه د وخت ضايع کول او د افغانستان بربادي ده، زه د تاريخي مسووليت له مخې د بربادۍ په نسخه لاسليک نه کوم.»

د پاکستان لوی درستيز سره د ولسمشر غني تر کتنې وروسته د ارګ پر فېسبوک پاڼه په خپاره شوي خبر کې وويل شول: «د یادونې وړ ده چې په دغه کتنه کې د بحث شویو موضوعاتو او جزئیاتو په اړه ګډه اعلامیه به د افغانستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزارتونو له لوري خپره شي.» خو تر اوسه دغه اعلاميه خپره نشوه او د پاکستان غوښتنو ته د غاړې نه ايښودو له وجې ښايي هېڅ خپره نشي.

بلخوا د قطر دفتر او کوټې شورا په تشکيلاتو کې وروستي بدلونونه او د سياسيونو پر ځای د نظامي مهرو رامخکې کول ټول د همدې لپاره دي چې له نظامي لاری افغان حکومت تر فشار لاندې راولي.په کور دننه د مخامخ خبرو د پيل ځنډېدو يو بل افشا شوی جز بيا دا دی چې په ملي امنيت شورا کې سرچينې وايي، طالبان چې د يو شمېر لويو قاچاقبرو، وسله پلورونکو او د لويو بريدونو د طراحانو خوشې کېدو غوښتنه کوي له خپل تحريک سره يې د تړاوو ثبوتونه افغان حکومت ته نشي ورکولی.

د دې ترڅنګ د افغان سیاسیونو په منځ کې خبل منځي سیاسي اختلافاتوهم د سولې مزاکرات د ځنډ ښکار کړي دي څه موده وړاندې د اتخاباتو نه وروسته د عبدالله او د غني په خپلو منځو کې د حکومت په ویش باندې اختلاف وو او په یو بل به ېې سختې نیوکې کولې خو بیا وروسته چې دا مسایل حل شول اوس دويي د سولې مزاکرات لا هم ندي پیل کړي د بازې سرچینیو له مخې دويي د سولې په مزاکراتو ته تر اوسه پورې د شک په نظر ګوري همدغه هم یو المل کېدایشي چې دويي دغه پروسه لګه سسته پرېښې ده،

اوبه د یو هیواد لپاره ډېره مهمې دي هر هفه هېواد چې غواړي هېواد ېې پرمختګ وکړي نو باید د نورو کارونو ترڅنګ باید د اوبو سم مدیریت وکړي، چې انسانان پرته له اوبو څخه ژوند نه شي کولای. په نړیواله کچه د تیلو او نورو سون توکو څخه د اوبو ارزښت او قیمت لوړ دی.  تیل او ګاز بدیل لري، خو اوبه بدیل نه لري،

په مډل ایسټ عربي هېوادونو کې د نفتي توکو پر نسبت د اوبو قیمت لوړ دی.له اوبو څخه د څښاک، کرنې، برېښنا تولید او ځینو نورو برخو کې ترې ګټه اخیستل کیږي. په نړۍ کې د څښاک وړ او خوږو اوبو زیرمې کمې دي. افغانستان چې د خوږو اوبو پراخه زیرمې لري او د نه مدیریت له امله ګاونډیو هېوادونو ته وړیا ډول بهیږي.

د هېواد ۶۰ سلنه خلک د څښلو پاکو اوبو ته لاسرسی نه لري. افغانستان کابو ۸میلیون هکتاره د کرنې وړ ځمکه لري، چې اوسمهال کابو نیمایي برخه یې په سنتي او پخواني شکل کرل کیږي او پاتې نوره ځمکه شاړه ده او اصلي لامل یې د اوبو نشتوالی ښودل شوی دی، په داسې حال کې چې د اوبو او برېښنا وزارت شمیرو له مخې افغانستان کابو ۷۵میلیارد متر مکعبه د اوبو زیرمې لري، چې ۷۰ سلنه یې ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان او پاتې ۳۰ سلنه یې د هېواد په داخل کې ترې ګټه اخیستل کیږي.

نړیواله کچه د اوبو في متر مکعب قیمت تر ۲ ډالرو ټاکل شوی دی. ایران خپلې اوبه د لویې نللیکې له لارې پر عراق پلوري. خو ایران له افغانستان د هلمند سیند اوبه چې ارزښت یې میلیاردونو ډالرو ته رسیږي، په وړیا ډول ترلاسه کوي. کچیرې افغانستان خپلې اوبه في متر مکعب په یو ډالر پر ګاونډیو وپلوري، نو د کال به ۵۰ میلیاره ډالر عاید د اوبو پلورلو څخه ترلاسه کړو.که د افغانستان پر اوبو بندونه جوړ شي، د ۲۲ میلیون کیلو واټه فی ساعت د برېښنا تولید ظرفیت لري. د افغانستان پر سیندونو د بندونو جوړولو سره هم اوبه مدیریت شي او همدارنګه د هېواد داخل کې به د برېښنا تولید ظرفیت لوړ شي.

د سیمې هېوادونو سره د اوبو پر سر سیاسي شخړې، د اوبو مدیریت برخه کې متخصص انساني ځواک نشتوالی، پر اوبو د بندونو جوړولو ظرفیت او مالي امکاناتو نشتوالی هغه ستونزې دي، چې افغانستان حکومت د خپلو اوبو مدیریت کې پاتې راغلی دی. خوشبختانه په دې وروستیو کلونو کې د ولسمشر محمد اشرف غني په مشرۍ حکومت هڅې پيل کړې دي، چې خپلي اوبه مدیریت کړي او پر ځینو بندونو باندې کار پيل کړی دی.

اوس افغانستان داسې یو وخت کې قرار لري چې باید د نورو ستونزو ترڅنګ د اوبو سم مدیریت ندۍ شوۍ ځکه که مونږ د خپل هېواد اوبو سم مدیریت نه کړو نو ګڼ شمېر ستونزو سره به مخ شو، افغانستان کې د برېښنا کموالۍ هم د اوبو سره تړلۍ دۍ ځکه په ټول هيواد کې د برېښنا اداره نشي کولۍ چې ۲۴ ساعته برېښنا ورپزیدي نو که مونږ د اوبو سم مدیریت وکړو نو برېښنا به مو زیاته وي کارخانې به مو ۲۴ ساعته چليږي او هیواد به نور هم پرمختګ وکړي،

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر ۴لکه ۳۹ ته ورسېد

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر۴۲۳۰۰۰ ته او په امریکا کې دغه تعداد ۱۱۴۴۴۶ ته ورسید.د امریکې جانزهاپکنزپوهنتون د شمېرو ترمخه په نړیواله کچه د کرونا وایرس د مریضانو شمیر ۷۵۸۹۸۳۸ دی.

انډیا کې د جمعې په ورځ د کرونا وایرس ۱۱۰۰۰نوي پېښې ثبت شوې چې په ملک کې په ۲۴ ګنټو کې د ناروغۍ تر ټولو زیاته شمېره ده.پاکستان د جمعې په ورځ ۶۳۹۷ پېښې ثبت کړې او متخصیصین وايي په هېړادکې ویروس د تېرې میاشت راهسې خپور شوی کله چې د پاکستان صراعظم عمران خان په هېواد کې ویروس د مخنیوي په خاطر لاک ډاون لېرې کړ.په هندوستان کې د کرونا نوي پېښې په داسې حال کې رپورټ شوي دي چې په ملک کې دوکانونه، مالونه، کارخانې او د عبادت ځایونه د دوو میاشتو د بند وروسته بیا پرانیستل شوي دي خو د زیات خطر په ځایونو کې بندیزونه پرځای دي.

د کرونا ناروغۍ د تازه پېښو وروسته انډیا د نړۍ څلورم هېواد شو چې د ناروغۍ زیاتې شمېرې لري. دا وخت په امریکا تر ټولو زیات د کرونا ویروس پېښې لري، ورپسې برازیل او بیا روس دی.د امریکې د جانز هاپکنزپوهنټون د راپور له مخې هندوستان کې د کرونا ویروس مجموعې شمېرې ۲۹۷۵۳۵ دي او په نړیواله کچه دغهشمېر اووه اشاره پنځه مېلین ته رسېدلی دی.د امریکې د کرونا ویروس شمېر د دوه مېلین نه زیات دی. په برازیل کې ۸۰۰۰۰۰ او روس کې ۵۱۰۰۰۰ دی.امريکا د کرونا وایرس د دنیا تر ټولو زیات مرګونه لري چې تعداد یې ۱۱۳۸۰۰ دی. په نړیواله کچه دغه شمېر ۴۲۲۰۰۰ دی.

او یو امریکنۍ کمپنۍ ویلي اینده میاشت به په پراخه کچه د کرونا وایرس د ممکنه وېکسین ازموینې شروع کړي. موډرنه نومې کمپني د امریکې د نېشنل انسټېټیوټس اف هېلت سره په شریکه په دغه وېکسین کار کوي. کمپني وايي په ۳۰۰۰۰ رضاکارانو په ازموینې شروع کوي د صحت نړیوالې ادارې د اندازو تر مخه دا مهال لاتیني امریکا د کرونا وبا نوی مرکز ګرځیدلی چرې چې په نژدیو ورځو کې د کرونا اغیزمنو شمیره د یو میلین یا لس لکو نه سېوا او مرګونه د ۷۰ زرو نه زیات شوي.

بلخوا په لاتیني‌ امریکا کې بیا ټولو زیات اغیزمن هیواد برازیل دی چې د مرګونو او ناروغانو په حساب په امریکا پسې په دویم نمبر دی. د برازیل وروسته پیرو کې د اغیزمنو خلکو شمیره د دوه لکه نه زیاته شوې. چلي بیا په دریم نمبر او میکسیکو په څلورم نمبر دی.‌

د متحده ایالاتو جان هاپکنیز پوهنتون په ویب پاڼه خپرو شوو شمیرو تر مخه برون د سهر پورې په امریکا کې د کرونا ناروغانو شمیره شل لکه ۴۶۴ ته ورسیدله او د یاد وایرسه ۱ لک ۱۲ زره او ۹۲۴ تنه مړه شوي دي.د کرونا ناروغۍ له امله دمرګونو او ناروغانو په حساب امریکا په ټوله نړۍ کې تر ټولو زیاته په دغه هېواد کې خپره شوې ده.‌

د امریکا په کېلیفورنیا سټیټ کې بیا د کرونا ویروس زیاتیدونکې شمیرو دروغتیا ځايي چارواکي په دې مجبوره کړل چې دغلته هرکال د اکتوبر په میاشت کې کیدونکي دوه مشهورې ځايي د موسیقۍ میله یا دستور وځنډوي. دغه دواړه دستورې په شورو کې د اپریل په میاشت کې اعلان شوې وې خو بیا د کرونا وبا خوریدو وروسته دغه دواړه د اکتوبر میاشتې پورې ځنډول شوې وې.‌

دنورې نړۍ ترڅنګ افغانستان کې هم د کرونا ویروس له امله د مړو شمېر ورځ تربله زیاتيږي د کابل په شمول ولایاتو کې هم دغه ویروس لا هم خپريږي اوسمهال په افغانستان کې د کرونا ویروس پېښو شمېر د ۲۰ زرو نه زیات شوۍ دۍ بل خوا د روغتیا وزارت وايي چې د کرونا ویروس د مخنيوي لپاره ورسره فنډ ختم شوۍ دۍ،

دروس سره مرسته کونکی افغان نوم افشا شو

افغانستان کې د پېړيو راهيسې جګړه روانه ده او د امرېکې په شمول لسګونه هېوادونه پکې جنګونه کوي خو اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید سولې لپاره کار وشي او د سولې په نتیجه کې افغانستان یو ارامه پرامنه هیواد وګرزي. د سولې لپاره ټولو نه مهمه خبره دا ده چې د سېمې هېوادونه په دغه پروسې کې خپل مهم رول ولوبوي،


د امریکا متحده ایالاتو مخکې ويلي وه چې دويي  غواړي په افغانستان کې خپله ١٨ کلنه اوږده جګړه پای ختمه کړي  او افغانان نور د افغانستان  په سياسي راتلونکي سره جوړ راشي. د امريکا د بهرنيو چارو وزير مايک پمپيود په استراليا کې و او هلته يې د افغانستان په اړه د امريکا د دريځ په باره کې ویل ” د امريکا  جمهور ریس ډونلډ ټرمپ روښانه کړه چې غواړي يو ډيپلوماټيکه حللاره پيدا کړو چې پر مټ يې په افغانستان کې خپل پوځي حضور کم کړو. .

زلمۍ خلیلزاد او طالبانو په دوحه کې د پرېکړې نهايي کېدو ته نزدې شوي وو، چې د طالبانو د سياسي دفتر وياند سهيل شاهين پخپل ټويټ کې څرګند کړي و، چې که د امريکا او طالبانو تر منځ هوکړه ليک نهايي شو، ورسره سم به امريکايان له افغانستان نه اوځي او له دې سره زموږ او افغان لوري د خبرو لار کې دا خنډختم شي،.

همدا و چې د امريکا او طالبانو تر منځ د سولې تړون د ١٣٩٨ کال د کب په ١٠ نېټه لاسليک شو او تړون سره سم به وروسته تر دې د بين الافغاني مذاکراتو د پيل وار را ورسېږي، تمه وه چې که دا پړاو سرته ورسېږي نو افغانان به بشپړې سولې ته لاره پيدا کړي خو لا هم بین الافغاني مزاکرات ندي پيل شوي،.

بازې سرچينو ویلي وو چې بين الافغاني مذاکرات به ژر په قطر کې پيل شي. د ګڼو رسنيو د راپورونو سره سم د روژې مياشت کې د طالبانود رهبري شورا موافقه کړې چې بین الافغاني مذاکرات دې شرع  شي او د یادې شورا وروستۍ ناسته کې پرېکړه شوې چې د بين الافغاني مذاکراتو پر ایجنډا دې هم کار وشي، .

بلخوا د مصالحې مشر ډاکټرعبدالله ويلي، چې د بين الافغاني مذاکراتو د پيل تر نېټې پورې هڅه کوو چې تر څو ټول (5000) طالب بنديان خوشې  او يا هم دومره شمېر له زندانو خوشي شي چې د دواړو لورو پرې موافقه وشي. همداراز د بين الافغاني مذاکراتو د شرع کېدو څخه مخکې بايد پورته شمېر طالب بنديان او ١٠٠٠ تنه د امنيت کارکوونکي له زندان نه خوشې شي،

دکویډ۱۹ ناروغۍ  په اړه رسمي خبرې نشته چې د سولې پروسه دې ټکنۍ کړي وي، خو داسې ګونګوسی دی چې د افغان دولت ځينې کليدي کسان لکه حنيف اتمر، دېته ورته نور مشران او د طالبانو ځينې مهم غړي په ياد ويروس اخته شوي دي،

د دواړو لورو لخوا اماده ګۍ نيول کېږي چې ددې پروسې د وړاندې تګ لپاره د جون په نهمه  د پاکستان د پوځ مشر جنرال قمر باجوه د  افغان سولې د خبرو لپاره افغانستان ته راغلی و

افغانان باید په خپلو کې سره په یو اتفاق شي او دغه روانې جګړه باید په اتفاق سره ختمه کړي ترڅو عام وګوي کړۍ شي چې خپل هیړاد افغانستان کې به ارامه فضا کې ژوند وکړي افغانان د ډېر وخت راهېسي د پردیو په جګړه کې ښکېل دي نو اوس هم وخت تلۍ ندۍ چې سیاسيون په یو میز سره کیني او دې روان بحران دې د حل لارو باندې خبرې اترې وکړي،

دقمرجاویدباجوه سفر کابل ته څه پیغام لري؟

څو ورځې وړاندې د پاکستان ارمي چيف یا لويي دریستیز قمر جاوید باجوه کابل ته سفر وکړ جمهور ریس غني اشرف غني د بیا ځل ولسمشر کېدو وروسته دا ادول ځل دی چې د پاکستان لويي دریستیز، د ای ایس اي مشر او د افغانستان لپاره د پاکستان نوی ځانګړۍ استازی په نه اعلان شوي سفر  کابل ته راغلي وو. او د ولسمشر غني ترڅنګ ېې د مصالحې عالي شورا ریس سره کتلي وو.

پاکستان د افغانستان په امنیت او نورو موضوغاتو کې مهم رول لري د ملي، سیمه ییزو او سیاسي ګټو خوندي ساتلو لپاره یې هر هغه ډله او ایدیولوژي  ځواکمنه او پراخه کړې چې په سیمه کې د پاکستان فعال، او اغیزمن رول ساتلو لپاره هلې ځلې کوي .پاکستان له امریکا سره  د افغانستان سولې پروسې کې د هر ډول همکارۍ خبر ورکړ، په لومړي اقدام کې چې د امریکا باور ترلاسه کړي د طالبانو مهم مشر ملا برادر چې د لس کلونو راهیسې په کراچې ښار کې بندي و ازاد کړ.

 سربیره پردې د طالبانو د یو شمیر نورو مهم غړو د حاضرولو ډاډ یې ورکړ او په دې کار یې  وکولی شول چې د امریکا او  طالبانو ترمنځ خبرې پیل کړي. په همدې ترتیب  د دوحې هوکړه لیک او عملي کېدو یې د پاکستان پر وړاندې د امریکا تګلار په بشپړ ډول بدله کړه او حتا د امریکا د نننه د پاکستان پر وړاندې په سیاسي دریځونو کې بدلون راغي. 

دغه هیواد د دوحې هوکړې وروسته په دې ویره کې و چې د بین الافغاني مذاکراتو پر میز دوی بهر پاتې نه شي، دغه راز ریس جمهور غني هم له طالبانو سره  د خبرو شروع کېدو مهم شرط د طالبانو او پاکستان دولت د اړیکو ختمول  و او په ورته وخت کې امریکا هم همدې باریکۍ ته متوجې و چې د پاکستان رول به په بین الافغاني مذاکراتو کې څه وي؟.  

له بده مرغه د پاکستان پر وړاندې د افغانستان حکومت معلومې، لیکلې او تاید شوې ستراتیژي او پلان نه شتون ددې سبب شوی چې پاکستان هر ورځ متفاوتو لوبو سره  افغان حکومت بوخت او د ورځې پیښو سره د افغانانو برخورد او احساسات تر لاسه کړي چې دا د سیمې هیوادونو او په ځانګړې توګه امریکا ته ښيي چې افغانستان دولت په مطلق ډول د بې برنامه ګۍ سره لاسه او ګریوان دی.


همدارازد افغانستان سوله کې د پاکستان رول مهم ښودل دي او په دې کې شک نشته چې امریکا به د متحد ینو په لاس د پاکستان لا همکاري جلبولو لپاره دغه ناسته کړې وي

پاکستان د افغانانو خپل منخې مذاکراتو تر پیل وړاندې غواړي چې د خپلو اهدافو د لاسته راوړلو لپاره د افغانستان سیا ستوال او دولتي چارواکو پر وړاندې له منځه  تللی اعتماد له ځان سره ولري  او د بین الافغاني مذاکراتو پر وخت دوی یو مهم اړخ د نظارت کونکي په څیروي.

افغانان باید په دې پوه شي چې زمونږ په خیرڅه دي.دولت باید یوه قوي تګلاره ولري او د پاکستان لپاره ځانګړې پلان ولري.دولت د باید پاکستان سره کېني او د اینده تګلاره اوپلانونو باندې ورسره خبرې وشي ځکه که مونږ اوګورو پاکستان تل د افغانستان په مقابل کې روښانه دریزنه لري.

دمسجد نبوي د پرانيستلو اجازه ورکړل شوه

د سعودي عربستان نبوي جومات پرانستل شو اوس عام وګړي کولۍ شي چې په دغه جومات کې لمونځ وکړي د بازې راپورونو له مخې کله چې اوله ورځ دغه جومات پرانستل شو نو څ کم ۱ لکو کسانو پکې لمونځ وکړ

.دغه جوما ت چې د عربستان په مدینې ښار کې موقعت لري په نړۍ کې مشهور دۍ او د ټولې نړۍ نه ورته خلک رازي او لمونځونه او نور عبادتونه پکې کوي.دغه جومات ته د هر وخت د لمونځ نه علاوه دیدار ته هم خلک رازي.

د سعودي ګزټ د راپورله مخې.حرمين شريفين په يوه اعلاميه کې ويلي دي، چې د نبوي جومات د پرانيستو په لومړۍ ورځ په دغه جومات کې ٩٣ زره او ٧٧٤ کسانو لمونځ وکړ. په یاد راپور کې ېې نور ویلي، چې د نبوي جومات ١١ دروازې د مۍ په ٣١مه نېټه د سهار له لمانځه يو ساعت مخکې پرانيستل شوې او د سختو احتياطي تدابيرو سره خلکو ته اجازه ورکړل شوه چې جومات ته د لمانځه لپاره ورشي.

د جومات د پرانيستو په لومړۍ ورځ د ماښام په لمانځه کې تر ټولو زياتو کسانو ګډون کړى و، د ماښام په لمانځه کې له ٤٠ زرو څخه زياتو کسانو ګډون کړى و، چې احتياطي لارښوونې يې هم په پام کې نيولې وې.

د يادولو وړ ده چې په سعودي عربستان کې د کورونا ويروس د مخنيوي په ټول جوماتونه د مارچ په ٢٠مه نېټه تړل شوې وي، چې د مۍ په ٣١مه نېټه په سعودي عربستان کې ټول جوماتونه بېرته پرانيستل شو. د سعودي عربستان ترڅنګ د نړۍ نورو اسلامي هیوادونوکې هم يو څه وخت مښکې د کرونا ویروس له امله جوماتونه تړلي وو او چا ته اجازه نه وه چې دوي په جوماتونو کې لمونځونه وکړي.

خو اوسهال دغه محدودیتونه کم شوي دي عام خلک کولۍ شي چې عبادت خانو او جوماتونو ته لاړشي او خپل لمونڅونه ادا کړي. د بازې دیني علماو ویلي دي چې باید ټول اسلامي نړۍ جوماتنه پرانيزي تر څو عام مسلمانان د کرونا ویروس د ختمېدو لپاره خصوصي دعا وکړي چې دغه ناروغي له منځه لاړ شي

د نورو نړۍ په څیر افغانستان کې هم  د کرنطین محدودیتونه کم شوي دۍ او عام خلک کولۍ شي چې په جوماتونو کې لمونځ وکړي

ټوله نړۍ کې د کرونا ویروس باندې اخته کسانو شمیر ۶ میلیونه ته رسیدلې ده او له دې امله ۳ لکو نه زیات کسان د دې ناروغۍ له امله مړه شوي دي د راپورونو له مخې ۳ لکو نه زیات کسان د دې ناروغۍ نه رغېدلې هم دي..

د بدن دفاعي سېستم

افغان حکيم دعوه کوي چې هغه د کرونا ويروس لپاره داسې دوا جوړ ه کړې ده. چې که ناروغ يې وخوري نو مفید تماميږي او ډېر ژر جوړيږي.

حکيم الکوزى چې يوه مياشت مخکې له کندهار څخه کابل ته راغلى دى، ويل کېږي هره ورځ لسګونه کسان د دې لپاره ورځي چې له ده څخه د کورونا ويروس ناروغۍ لپاره درې څاڅکي مايع درمل ترلاسه کړي. حکيم الکوزى چې له شمشاد خصوصي ټلويزيون سره يې مرکه کوله، په خپلو خبرو کې ويلي دي چې هغه له تېرو ٢٥ کلونو راهيسې د نبوي او يوناني طب په برخه کې کار کوي.

دغه حکیم وايي، په هر کور کې کورونا شل دېرش کسه نيولي و، کله چې ده دغه درمل دوه درې سوه کسانو ته ورکړل، نو له هغه وروسته صحت عامې ته ورغى او صحت عامې ته يې وويل چې دغسې درمل يې جوړ کړي دي، خو د هغه په وېنا چې د صحت عامې مسوولينو مسخره وګڼله. وموړى زياتوي، چې ډاکټران او چارواکي پرې باور نه لري، خو ډېر ډاکټران چې لومړى يې په ده رشخند واهه، اوس د ده درملو ته محتاجه شوي دي او خوري يې.

نوموړي په خپلو خبرو کې وايي، چې زه لوڅ مخ او لوڅ لاسونه هغه کسانو ته ورځم چې کورونا دي او روغبړ ورسره کوم، بيا خپل درمل ورکوم او په نيم ساعت کې به رغېږي.

نوموړى وايي چې زه ټولو ډاکټرانو ته چېنلج ورکومه، چې راشئ ما کورونا کړئ، که زه مو کورونا کړمه نو زما دا درمل هم بې ګټې دي. بازې هغه کسان چې د دې درملو تر کارولو وروسته له کورونا رغېدلي دي، له شمشاد سره يې خبرې کړې دي. په دوى کې هم يوه زده کړياله دنيا صديقي ده.

هغه وايي چې دا درمل درې څاڅکي په چاى کې څښل دي او کله چې وڅښل شي نو له ١٥ دقيقو وروسته په انسان تاثيرات کوي او رغېږي. هغه وايي چې ما دا کار په خپله کړى دى، ځکه چې زه کورونا نيولې ومه او کله چې مې دا درې څاڅکي درمل په چاى کې وڅښل، نو له هغې وروسته روغه شوم.

د روغتيا وزارت او مسلکي روغتيايي بنسټونو که څه هم د دې درملو په اړه څه نه دي ويلي، خو حکيم الکوزى وايي، چې درمل يې نبوي او يوناني دي نو ځکه د نورو ناروغيو د رامنځته کېدو ډار هم نشته.

دا هم باید یاده کړو چې د دې وړاندې هم د کرونا ویروس لپاره درمل د پاکستان او هند په شمول نورو ملکونو هم جوړ کړي دي او دغه درمل با کومې نتيجې ته ندي رسیدلي دي که چه هم بازې دوايانې د دې ناروغۍ أباره د ډاکټرانو لخوا ورکول کيږي خو دغه درمل دومره موثر ندي ثابت شوي.

د روغتیا وزارت درې مرستیالان له دندو ګواښه شو

 د افغانستان د عامې روغتيا وزارت پرون(جمعه) ورځې دراپور پر اساس ټول هېواد کې په کرونا ويروس د اخته کسانو شمېر ۹۲۱۶ ته ورسېدږ د وزارت مالومات ښيي چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې ۵۴۲ نوې پېښې ثبت شوې دي چې ډېری يې په کابل ولایت کې کې دي. 

د راپور له مخې تازه ۵۴۲ پېښو څخه؛ کابل کې  ۳۱۶ ، هرات کې۴۷رتر، بلخ ۱۹، پکتیا ۵، ننګرهار۲۴، تخار ۲۴، بغلان ۲۳، غزني ۱۳، وردک ۳، لوګر۱، لغمان ۱۵، کندز۴، فراه ۱۵، پنجشېر۸، پروان ۱، کونړ ۱۸، دایکندي ۵ او نورستان کې هم ۲ پېښې ثبت شوې دي. دعامې روغتيا وزارت د مالوماتو اړوند تر اوسه ۲۰۵ کسان د کرونا ويروس له امله د افغانستان په بيلا بيلو ولايتونو کې مړه شوي او همدا ډول ۹۹۳ کسان له درملنې وروسته رغېدلي دي

نړۍ کې د کرونا صورتحال

بلخوا نړۍ کې مثبتې پېښې له ۵ میلیونونه زیاتې شوې او څه باندې درې لکه کسان د دغې وبا له کبله  خپل ژوند له لاسه ورکړۍ دي. د  ډبلیو ایچ او ته په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د ۱۰۶ زره نویو ناروغانو نومونه ورکړل شوي دي، چې د شمېر له پلوه یو غټ تعداد دۍ..

د متحده ایالاتو بریتانیا او ایټالیا نه بعد تر ټولو ډېر د کورونا وېروس له کبله فرانسه کې خلکو خپل ژوند له لاسه ورکړۍ د بریتانیا د صحت وزیر مټ هنکوک وايي، هېواد کې د کورونا وېروس معاینې لپاره یوه نوې اله تجربه کېږي، چې په وینا یې په ۲۰ دقیقو کې به معلومات ورکوي.

دهغه  په وینا اوس هم دغه ملک د کرونا وبا له کبله څلورمه درجه وضعیت کې فرار لري. خو ژر به د درېیمې درجې په لور لاړ شي، چې ډېر بد حالت نه دی. هغه وايي، حکومت د وضعیت ښه کولو لپاره عملي اقدامات کوي. ښاغلي هنکوک د روژې میاشت کې له یوه بله د واټن ساتلو له کبله د ځايي مسلمانانو ستاینه وکړه او وايي، برتانیا مېشتې مسلمانان باید په اختر کې هم احتیات وکړي

د انګلینډ اعلۍطبي افسر پروفیسر کرېس ویټي هم وايي، د اوسنیو بندیزونو او محدودیتونو لړ کې د کورونا وېروس مخنیوي لپاره د (ټولو ادیانو) منونکي باید د خپلو (خوښیو مراسمو بڼه بدله کړي. د انګلستان روغتیا وزیر وايي، ښايي له کورونا وېروسه د خلکو خوندي ساتلو واکسین چمتو کول وخت واخلي. دغه ډول واکسین ښايي یو کال یا یو نیم کال وخت ونیسي.)

د یادنې وړ ده چې کرونا لا هم په نړۍ کې شتون لري باید د نړۍ ټول خلک په دې پوه شي که په کور پاتې نشو او احتیات مو ونکړ نو لا زیات خطر سره به مخ شو او زیاته انساني فاجعه به رامنځته شي.نو بنا ټولو هیوادوالو نه غوښتنه کيږي چې دغه ویروس جدي ونیسو او احتیات وکړو

کرونا: په افغانستان کې د کرونا ويروس روستي معلومات

دنیا کې مثبتې پېښې له ۵ میلیونونه زیاتې شوې او څه باندې درې لکه کسان د دغې وبا له کبله  خپل ژوند له لاسه ورکړۍ دي. د  ډبلیو ایچ او ته په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د ۱۰۶ زره نویو ناروغانو نومونه ورکړل شوي دي، چې د شمېر له پلوه یو غټ تعداد دۍ..

د متحده ایالاتو بریتانیا او ایټالیا نه بعد تر ټولو ډېر د کورونا وېروس له کبله فرانسه کې خلکو خپل ژوند له لاسه ورکړۍ د بریتانیا د صحت وزیر مټ هنکوک وايي، هېواد کې د کورونا وېروس معاینې لپاره یوه نوې اله تجربه کېږي، چې په وینا یې په ۲۰ دقیقو کې به معلومات ورکوي.

دهغه  په وینا اوس هم دغه ملک د کرونا وبا له کبله څلورمه درجه وضعیت کې فرار لري. خو ژر به د درېیمې درجې په لور لاړ شي، چې ډېر بد حالت نه دی. هغه وايي، حکومت د وضعیت ښه کولو لپاره عملي اقدامات کوي. ښاغلي هنکوک د روژې میاشت کې له یوه بله د واټن ساتلو له کبله د ځايي مسلمانانو ستاینه وکړه او وايي، برتانیا مېشتې مسلمانان باید په اختر کې هم احتیات وکړي

د انګلینډ اعلۍطبي افسر پروفیسر کرېس ویټي هم وايي، د اوسنیو بندیزونو او محدودیتونو لړ کې د کورونا وېروس مخنیوي لپاره د (ټولو ادیانو) منونکي باید د خپلو (خوښیو مراسمو بڼه بدله کړي. د انګلستان روغتیا وزیر وايي، ښايي له کورونا وېروسه د خلکو خوندي ساتلو واکسین چمتو کول وخت واخلي. دغه ډول واکسین ښايي یو کال یا یو نیم کال وخت ونیسي.)

د اکسفورډ یونیورسټي څېړوونکو له مخکې د واکسین ازموینه پیل کړې، خو وروسته به معلومه شي چې دغه واکسین د وېروس مخنیوی کوي که نه. ویل کېږي په ځانګړې توګه اوس دا ځکه ګرانه ده چې په ولس کې د وېروس خپرېدو کچه ډېره ټيته ده.

د نړۍ بازې نورو ملکونو کې هم د واکسین چمتو کولو چارې روانې دي. دا ځکه ښه زیری بلل کېږي، چې ټول واکسین ښايي کامیاب نه شي او که کامیاب هم شي، ماهرین په دې اند دي چې نړۍ کې له یوه ډېر واکسین ته اړتیا ده. هلته د پاکستان پلازمېنه اسلام اباد کې چارواکو د احتیاطي تدبیرونو له تګلارې سره ښاري او سیمه ییز ټرانسپورټ ته د فعالیت اجازه ورکوي.

د نوې پالیسۍ له مخې به په تم ځایونو کې مسافر له یوه بله فاصله مراعتوي، پر لاره به د دوو کسانو تر منځ یوه څوکۍ تشه ساتل کېږي، د ګاډي ښیښې به پرانیستې وي او دغه راز ځینې نور احتیاطي تدبیرونه به په پام کې نیول کېږي. د کورونا وبا له کبله د چین پارلماني غونډې له دوه میاشتې ځنډ وروسته د پنجشنبې پر ورځ بیا پیل شوې. دې غونډو کې معمولاً د راتلونکي کال لپاره قوانین او پالیسي چمتو کېږي.

د یادنې وړ ده چې کرونا لا هم په نړۍ کې شتون لري باید د نړۍ ټول خلک په دې پوه شي که په کور پاتې نشو او احتیات مو ونکړ نو لا زیات خطر سره به مخ شو او زیاته انساني فاجعه به رامنځته شي.نو بنا ټولو هیوادوالو نه غوښتنه کيږي چې دغه ویروس جدي ونیسو او احتیات وکړو.

مزارکې د نوروز بیرغ دشپې لخوا اوچت شو.

کرونا ویروس یو وبايي ناروغي ده د ژوند په ټولو اړخونو یی اثر کړۍ دۍ عام وګړي نشي کولۍ چې په ازاده فضاء کې تګ راتګ وکړي خلکو ته په جوماتونو پر ځاۍ کورو کې د لمونڅ کولو امر شوۍ دۍ.په همدې لړ کې د لبنان حکومت اعلان کړى دى، چې په دغه هېواد کې به د مۍ له ٢٢مې نېټې څخه خلک وکولاى شي چې د جمعې لمونځ په ګډه په جوماتونو کې ادا کړي، خو نور فرض لمونځونه بايد په کورونو کې وکړي. .

د یو ې رسنۍ د راپورله مخې ، د لبنان د اوقافو ادارې ويلي دي، چې د کورونا ويروس په اړه د روغتيا وزارت د راپورونو په بنياد به دوى ورو ورو د فرض لمونځونو ادا کولو لپاره هم خلکو ته اجازه ورکړي. د اوقافو ادارې همدا راز له لمونځ کوونکو غوښتنه کړې ده، چې هغه کسان چې د جمعې د لمانځه لپاره جومات ته ځي، بايد احتياطي تدابير عملي کړي او همدا راز اودسونه دې هم په کورونو کې کوي.

دوى زياته کړې ده، چې جوماتونو ته له ننوتلو مخکې دې سينيټايزر کاروي، دستکشې دې په لاس کوي او همدا راز ماسکونه دې هم اچوي. دوى وايي چې هر يو کس بايد خپل جاينماز هم له ځان سره له کوره راوړي او جومات ته له ننوتلو مخکې بايد ټول کسان په ترماميټر بايد وکتل شي.

د اوقافو ادارې همدا راز ويلي دي، چې هغه کسان چې د کورونا ناروغۍ نښې ولري او يا هم نورې ناروغۍ لري، جوماتونو ته د ننوتلو اجازه دې نه ورکول کېږي. په راپور کې ويل شوي دي چې سپين ږيري دې د جمعې د لمانځه لپاره جوماتونو ته نه ځي او په کورونو کې دې لمونځونه وکړي.

دوى وايي، چې ښځو او ماشومانو باندې د جمعې لمونځ فرض نه دى، نو دوى ټول دې جوماتو پر ځاۍ کورونو کې لمونځونه وکړي. ترڅو د ډیرې خطر مخنیوۍ وشي. او ماشومان د دغې ناروغۍ نه بچ شي. .

یادې ادارې د ټولو جوماتونو امامانو ته ويلي دي، چې د جمعې د لمانځه خطبه دې له ١٠ دقيقو زياته نه کوي او همدا راز د خلکو ترمنځ دې ټولنيز واټن وساتي.

دا هم باید یاده کړو چې که څه هم بازې ملکونو کې لاک ډاون ختم کړۍ شو او ډیر محدودیتونه ختم کړۍ شو خو بیا هم موږ باید خپل هېواد افغانستان کې د احتیات نه کار واخلو او خپل هیواد کې ژوند ډیر په احتیات سره تیر کړو تر څو د دغه ویروس د نور خپریدو نه مخنیوۍ وشي. .