پاکستان عبدالله عبدالله ته بلنه ورکړې ده

پاکستان عبدالله عبدالله ته بلنه ورکړې دباکستان ورازت خارجه د مصالحې عا لي شورا مشر عبدالله عبدالله ته بلنه ورکړې ده د اوبه دې وروستیو کې له افغانستان سره د کرونا وبا له امله ټول باډرې خلاصې کړي او اوس کوشش کوي چې له افغانستان سره صادرات او واردات نور هم زیات کړي.

اوس کستان غواړي افغانستان سره هپلې اړيکې افغانستان سره جوړې کړي د پاکستان د بهرنیو چارو کرونا ځپلي وزیر شاه محمود قریشي په خپل وروستي اقدام کې ډاکتر عبدالله ته بلنه ورکړې ده چې پاکستان ته ورشي، دا چې ولې؟ په ښکاره ویل شوي چې د سولې او دواړو هېوادونو پر اړیکو به خبرې وکړي.بازې تحلیلګران وايي په دې باور دي چې پاکستان هڅه کوي د افغان سولې په روانه جنجالي پروسه کې د خپل ځان په ګټه اغېزمنه سیاست رل ولوبوي او افغان لوري ته وښیي چې مونږ خو ستاسو صمیمي دوستان یو خو په ورته وخت کې د ترهګرو ډلو ټپلو په انسجام او همغږۍ کې تر بل هر وخت زیات کوشا دي تر څو په بین الافغاني مذاکراتو کې د دوی ګټې خوندي کړي.

دغه سیاست پوه خلک زیاتوي چې په قطر کې مېشت لوړه فیصدي طالب مشران د پاکستان په پاسپورټونو دغه هېواد ته تللي دي او له هغه ځایه د افغان حکومت د کمزوري کولو او کمزوري ښودلو لپاره د آی اېس آی لکچرونه زمزمه کوي. دوی ټول افغان حکومت ته د کابل اداره وایي چې په وینا یې دا ټولې لارښوونې د پاکستان د استخباراتي مامورینو لخوا ورکړل شوې دي تر څو د ۹۰ مې لسیزې په شان ګټه ترلاسه کړي.

بلخوا د پاکستاني چارواکو لخوا افغان حکومت ته شنه څراغونه زیات شوي دي او په دې سره هڅه کوي څو ګټې ترلاسه کړي چې هم په سیمه او نړۍ کې خپل بایللی حیثیت ترلاسه کړي او هم په بین الافغاني مذاکراتو کې خپله لویه حصه ګټه خپله کړي.د دغه هېواد ميډيا وايي چې افغان حکومت او پاکستاني چارواکو په دې وروستیو کې له یو بل سره اړیکې تودې کړې دي او هڅه کېږي چې په دواړو هېوادونو کې سوداګریز فعالیتونه زیات شي.

د یادولو دهچې د بین الافغاني مذاکراتو د بحثونو له ګرمېدو سره د پاکستان لومړي وزیر د افغانستان لپاره خپل ځانګړی استازی محمد صادق چې پخوا په کابل کې د پاکستان سفیر هم پاتې شوی، وټاکه. شنونکي وایي چې د پاکستان لخوا تازه ګومارل شوی ځانګړی استازی به د سولې په روانه پروسه کې یو خورا لوی ماموریت مخته وړي او د پاکستان لپاره به د کرنل په څېر سرښندنې کوي.

دغه صاحب په ۹۰ لسیزه کې د مجاهدینو او طالبانو لپاره د ملا په جامه کې د آی اېس آی ستر مامور ؤ چې له افغانستان نه یې ټول نظامي تجهیزات د افغان مجاهیدنو او طالبانو په مرسته پاکستان ته ولېږدول.

اوس وخت د دې رارسېدلس دس چې د پاکستان دولت باید د بې ځایه کړنو نه لاس واخلي او افغانستان سره که غوواړي باید سمې دوستانه اړیکې جوړې کړي ترڅو د افغانستان د خلکو او حکومت په پاکستان باندې باور پیداشي او د افغانستان د سولې په پروسه کې مهم رول ولوبوي څکه د بازو سیاسي شنونکو په باور باندې پاکستان ترټولو نه زیات د افغان سولې په پروسه کې اغېرمن دی،

سلطانزوی: پاکستان ته مې الوتکه نه ده وړې

سلطانزوی ویلي دي پاکستان ته مې الوتکه نه ده وړې د کابل ښاروال محمد داود سلطانزوی وایي، چې څو لسیزې مخکې د افغانستان الوتکه ده پاکستان ته نه وه تښتولې.هغه یلي چې هر څوک دا افواهات اچوي نو سم معلومات به نا لري ،

نوموړي په یوه تلویزوني مرکه کې ویلي، چې هغه الوتکه پوځي وه او دی ملکي پيلوټ و.د ده په خبره، یاده الوتکه د داود په نوم کوم بل کس تښتولې وه او الوتکه هم پوځي وه.نوموړی وايي چې ولس باید دغه رقم خبرو باندې یقین ونکړي او نه دغه خلق په داسې خبزې وکړي چې عام وګړو ته فقت یو موضوع پیدا کوي او عام وګړي په تشویش کې اچوي ځکه بازې خلک غواړي د خلکوشخصیت وژنه وکړي خو زه وایم دا الله په لاس کې ده خلک د چا هيڅ هم نشي کولۍ،

کابل ښاروال هم پخوا پيلوټ و، چې په خبره یې ده په ملکي برخه کې پيلوټي کوله.نوموړي ده ته د الوتکې د تښتولو د قضیې منسوبول پر خپل ضد دسیسه وګڼله او ویې ویل، چې ځینې خلک هسې د ده د مشهورولو لپاره دا غلط تبلیغ ورپسې کوي.او غواړي چې همده دې لارې ما لرې کړي او ځان د فساد او غلا لپاره دغې چوکۍ ته ورسوي ځکه هر څوک غواړي چې لوړ پوست ته ځانونه ورسوي او د خدمت پر ځاۍ ځانونه ماړه کړي،

د یادونې وړ ده، چې کابل ښاروال وخت په وخت په ټولنیزو رسنیو کې د نورو تورونو ترڅنګ پاکستان ته د افغانستان د یوې پوځي الوتکې د تښتولو په تور هم تورن شوی و.خو ړ ړپه وینا دا خبره غلطه ده او وايي ټول خلک غواړي د افواهاتو له لارې پر ما فشار راوولي او له دندې مې هم لرې کړي ترڅو خپل یو فاسد کس دغې چوکۍ ته راولي،

دا هم باید کړو نوموړي د یو خصوصي تلویزیون ته وویل چې زه غواړم چې وطن ته خدمت وکړم او خپل کار کې له هيڅ چا نا ډارېږم د زورمندانو په ووړاندې مبارزه کوم هيڅ چا ته د ځمکو د غصب اجازه نه ورکوم غواړم چې ټول خلکو باندې دا ومنم چې قانون باید غملي کړي او افغانستان کې د قانون حاکمیت رواج رایج کړي ترڅو مونږ د نړۍ سره سیالان شو او په قانون سنبال مملکت ولرو،

سلطانزوی: پاکستان ته مې الوتکه نه ده وړې
سلطانزوی: پاکستان ته مې الوتکه نه ده وړې

نوموړي دا هم وویل چې که مونږ اوګورو همدا افغانان په اروپا دوبۍ پاکستان او هند کې د فانون خلاف کار نشي کولۍ نو ولې خپل وطن کې د قانون په چوکاټ کې نه ګرزي او هر وخت قانون ماتونکي کارونه کوي هغه وویل هر هغه څوک چې غیر قانوني بلډنګونه جوړوي زه ېې خلاف یم خو ولې که د قانون سره سم کورونه او بلډنګونه جوړوي او غصب نه کوي رادېشي زه هم ورسره مرسته کوم،

افغانستان،پاکستان اوچين د کرکټ دوستانه میچ کوي

د پاکستان ميډیا په تازه راپورونو کې ويلي دي، چې د پاکستان، چين او افغانستان ترمابین د اړيکو ښه کولو لپاره د درې واړه هېوادونو کم عمره لوبډلې به په راتلونکې مياشت کې میچ ترسره کړي.ویل کيږي چې دغه درې هېوادونه غواړي چې د کرکټ له لارې خپلې اړیکې تازه ا دوستانه کړي،

د دغه هېواد ورځپاڼې ايکسپرېس نيوز د راپور په وينا، چې پاکستان، چين او افغانستان د ښو اړيکو لپاره د کرکټ لاره پېدا کړې ده او د درې واړه هېوادونو کم عمره لوبډلې به په راتلونکې مياشت کې دوستانه سيالۍ ترسره کړي.او په سیالیو کې به درې ټیمونه ونډه واخلي ترڅو د دويي په مابین کې تعلقات نور هم پیاوړې شي او یو بل سره نوور هم رانږدې شي که مونږ اوکورو د پاکستان او افغانستان تعلقات له ډېر وخت راهیسې ترنګلې شوي دي

یاد راپور کې زياته شوې ده، چې د پاکستان ١٩ کلنو کم عمره لوبډله راروانه مياشت کې د چين هېواد په دوستانه سفر باندې ځي. د پاکستان ياده لوبډله د اکتوبر په ١٦مه نېټه د چين بيجينګ ښار ته روانېږي. د چين په بيجينګ ښار کې به د پاکستان ١٩ کلنو کم عمره لوبډله د چين د ١٩ کلنو کم عمره لوبډلې سره ١٥ اوريزه لوبه ترسره کړي.

همدارنګه په دغه راپور کې زياته شوې ده، چې د چين پر وړاندې به په دويمه لوبه کې بيا د افغانستان او پاکستان ګډه يا شريکه لوبډله لوبېږي.د یادونې وړ ده چې په اجتماعي شبکو کې د افغانستان او پاکستان تر مابین لوبې ته عامو خلکو لېوالتیا ښودلې ده او ویلي ېې دي چې باید ژر تر ژره د ې دغه لوبې تاریخ اعلان شي او بیا ځلې دې دغسې لوبې ترسره شي،

دوى همدا راز زياته کړې ده، چې په دغه سفر کې د پاکستانۍ لوبډلې لپاره ځينې پروګرامونه هم په نظر کې نيول شوي دي او همدا راز د اکتوبر په ٢٤مه نېټه به يې لوبډله هېواد ته بېرته راستنه شي.

ای سي بي با ملي کر کټ بورډ اداره تر دې مهاله پورې د يادو لوبو يا چين ته د کم عمره لوبډلې د تګ په تړاو څه نه دي ويلي. همدا راز د پاکستان ايکسپرېس ورځپاڼې هم دا يادونه نه ده کړې، چې د پاکستان او افغانستان مشترکه لوبډلې افغان لوبغالي به له افغانستان نه ورځي او که په پاکستان کې مېشت افغان کډوال به له دوى سره ځي او هلته به د چينايي ١٩ کلنې کم عمره لوبډلې په وړاندې مشترکه لوبډله جوړوي.

اوس ووخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید درېواړه هېوادونه په یو مېز سره کیني او خپل سیاسي تعلقلات هم دغسې د کرکټ اونورو لوبو په ترسره کولو سره جوړ کړي ترڅو دغه ګاونډي هېوادونه په سیمه کې په امن او رور ولۍ سره ژوند وکړي او افغانان هم خپل هېواد کې د امن په فضا کې سره ژوند وکړي،

عمران خان اسامه بن لادن ته د شهید خطاب وکړ

د ګاونډي هېواد وزیر اعظم عمران خان اسامه ته د شهید خطاب وکړ، نوموړي دغه بیان پرون د پاکستان د قومي اسمبلۍ په اجلاس کې د وینا پر مهال وویل چې د القاعده پخوانۍ مشر او بنسټګر شهید دۍ او ټول مسلمانان باید ورته د شهید لقب ورکړي،

عمران خان داسې وویل “هغو کې هم یوه پېښه چې پاکستان یې وشرماوه، دوی ایبټ اباد ته راغلل،اسامه یې وواژه، شهید یې کړ. وروسته ټوله نړۍ کې سپک شوو، موږ یې بد وبللو، یانې زموږ اتحادي زموږ هېواد ته راغی عملیات یې وکړل، خو موږ ته یې ونه ویل، تر هغه وخت دې جګړه کې زموږ ۷۰ زره پاکستانیان وژل شوي وو”.

د القاعده مشر چې یو وخت دنیا کې تر ټولو مطلب یا غوښتی کس و- وژلو ته شهید کارولو خبره ډېره ژر پر پاکستان سربېره نوره نړۍ کې هم خپره شوه.عمران خان دا خبره د خپل حکومت پر بهرنۍ پالیسۍ په وینا کې وکړه، له یوې خوا یې خپله بهرنۍ پالیسي تر ټولو بریالۍ وبلله، خو له بلې خوا له امریکا سره د تېرو حکومتونو پر اړیکو وغږېد.

نوموړي زیاته کړه، “د ترهګرۍ ضد جګړه کې موږ له امریکا سره و، خو له امله یې چې پاکستان ته کوم ذلت په برخه شو زه نه پوهېږم چې دې جګړه کې د امریکا بل ملګري ته په نصیب شوی وي او امریکا دې هغه هېواد بد بللی وي. هغه که افغانستان کې بریالۍ نه شوه، نو مسوولیت یې پر پاکستان واچوي؟”د لومړي وزیر په خبره، دویمه هغه پېښه چې پاکستانی ملت یې شرمنده کړه، هغه د امریکا ډرون حملې وېخکینو حکومتونو ویل، موږ پرې خبر نه یو، خو امریکايي چارواکو ویل، ټول بریدونه یې د پاکستان د حکومت په اجازه کړي دي، امریکايي چارواکو دا هم وویل، نه پوهېږي پاکستانی حکومت خپلو خلکو ته ولې درواغ وايي”.ده زیاته کړه، چې کله یې حکومت تر لاسه کړ، نو دا پالیسي یې غوره کړه چې له چا سره جنګ کې نه شریکېږي، بلکې د سولې خبرو کې همکاري کوي:”اوس موږ ته څوک نه وایي، چې پاکستان دوکه کوي، اوس زموږ اړیکي داسې دي چې څوک مو سپکولی نه شي، بلکې وايي، د افغانستان مسله کي را سره همکاري کوي”.

خو د پاکستان د صدراعظم دا خبره چې اسامه شهید دی، خواله ميډیا کې لاس په لاس کېږي او پر پاکستان سربېره، هند کې هم دا خبره ټرېنډ شوې ده.عمران خان چې څو کلونه مخکې د اپوزېسیون مشر و، نو یوه هندي تلوېزون سره مرکه کې یې د القاعده د بنسټګر اسامه بن لادن په تړاو وویل، “څنګه چې هغه ووژل شو، نو ځینې خلکو ته شهید جوړ شو

په دې اره په سوشل ميډیا کې خورا زیات غبرکونونه راپارول شوي دي د عام خلکو ترڅنګ د خبریالانو هم خپل غبرګون خودلۍ دۍ خبریال اسد علي طور لیکلي، عمران خان د پاکستان لوی درستیز هم دی او که هغه قامي اسمبلۍ کې کومه خبره کوي، نو پالیسي بلل کېږي، ایا موږ دا ویلی شو چې د پاکستان حکومت د ملګرو ملتونو له خوا ترهګر بلل شوی اسامه بن لادن په حکومتي کچه شهید وباله،

بلخوا د پا کستان د اپوزیشن ګوند بازې مشرانو لکه خواجه آصف ړیلي دي چې اسامه په نړۍ د یو ترهګر په صفت پېژندل شوۍ وو نو څنګه ورته عمران خان د شهيد خطاب کوي هغه وویل دغه رقم څرکندونې به مو د نړۍ په کچه بدنام کړي او هېواد به مو بل خوا ته روان کړي ځکه د اسامه چې ترهګر دۍ او د یو جمهوري ملک صدراعظم ورته د شهيد خطاب کوي دا خلکو ته او نړۍ ته د منلو وړ خبره نده،

پي سي بي: ایشیا کپ په خپل وخت په يو اې اي یاسريلانکاکې ترسره کېږي

پي سي بي وايي ایشیا کپ په خپل وخت په يو اې اي یاسريلانکاکې ترسره کېږي د کورونا ويروس له امله په ټولې دنیا کې د نورو چارو تر څنګ کرکټ باندې هم تاثیر شوۍ ، چې په دې لړ کې د اسيا جام په تړاو هم وروستۍ پرېکړه نه ده شوې چې ايا دا جام به ترسره شي او که نه او چېرته به ترسره شي.

د پي سي بي (سي اي او ) وسيم خان ويلي چې دټا کل شوي وخت سره سم اسيا کپ به سرېلانکا يا اماراتو کې وشي .وسيم خان هغه ګنګوسې رد کړې چې د ای پي ايل په لاره اچولو لپاره ممکن اسيا کپ لغو شي. ” اسيا کپ به د جدول سره سم مخ ته لاړ شي.پاکستان کرکټ لوبډله د سيپتمبر په دوهمه له انګلينډ نه راستنېږي,مونږ په سيپتمبر يا اکتوبر کې اسيا کپ تر سره کولای شو” نوموړي دغه څرګندونې له رسنيو سره په خبرو کې وکړې.

نوموړي زیاته کړه ځينې شيان شته چې په خپل وخت به مالوم شي.سرېلانکا د کرونا مثبتې پېښې کمې لري مونږ هيله مند يو ياد ټورنمنټ سرېلانکا کې تر سره شي خو که هغوی ونشو کولای نو متحده عربي امارات اماده دي ”

د دې نه مخکې ګونګوسۍ وې چې د هندوستان کرکټ بورډ کوشش کوي د ای پي ايل د تر سره کېدو لپاره سږني اسيايي جام لغو شي خو بل خوا د پاکستان کرکټ بورډ هڅه کوي ياد جام تر سره شي. دا چې د اسيا کپ برخليک به څه ډول شي راتلونکو څو ورځو کې به مالومه شي.

ګاونډي هېواد پاکستان د ٢٠٢٠ کال اسيا جام کوربه دى، خو د کورونا ويروس له امله دوى سريلانکا ته وړانديز کړى دى چې د اسيا جام کوربه توب دې وکړي. پاکستان کرکټ ملي لوبډله د جون په ٢٨مه نېټه انګلستان ته ځي، چې له انګلستان سره تر لوبو وروسته به د سپتمبر مياشت په لومړۍ اونۍ کې بېرته پاکستان ته راستانه شي او وسيم خان هيله من دى چې له هغه وروسته به دوى اسيا جام ترسره کړي.

خو بل لوري ته بيا د هند کرکټ بورډ دې ته هيله من دى چې سږکال به د هند تجارتي ليګ (اى پي ايل) ترسره کړي او د هند کرکټ بورډ چارواکو داسې هم ويلي دي، چې که دوى په دې وتوانېدل چې په سپتمبر او اکتوبر مياشتو کې د اى پي ايل ترسره کېدو لاره برابره شي، نو دوى به د اسيا جام پر ځاى اى پي ايل ته اهميت ورکړي، دوى همدا راز د نړيوال شل اوريز جام د نه ترسره کېدو غوښتنه هم کړې ده.

همدارنګه د هند او پاکستان ترمابین په پاکستان کې د اسيا جام ترسره کېدو په تړاو هم ډېرې لانجې وې، هند ويل که اسيا جام په پاکستان کې ترسره کېږي، نو دوى پکې ګډون نه کوي، خو اوس خبره د اى پي ايل، اسيا جام او نړيوال شل اوريز جام ده، چې هند غواړي د دغه جامونو پر ځاى اى پي ايل ترسره کړي.

د یادونې وړ ده څه موده وړاندې افغانستان کې هم اوازې وې چې ښايي چې بازې چامونه یا سیالۍ ځنډ سره مخ شي بازې سرچينیو ویلي وو د کرونا له امله به لوبې ځنډ سره مخ شي خو اوس بیا اې سي بي ویلي چې شايي د شپږيزې پریمیر لیګ ژر په خپل ټاکل شوي وخت تر سره شي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چېط نن به د افغانستان صادرات باکستان ته شروع شي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چې نن باکستان ته صادرات پیليږي،

هغه ویلاوس به تورخم بندر د غلام خان بندر، او بولدک به په هفتې کې د وارداتو او صادراتو لپاره شپږ ورځې پرانیستۍ وي. افغاني صادراتو ته به د یو ځانګړي میکانیزم له مخې اجازه ورکول کیږي چې هغه پاکستان ته تیر شي.نن رسماً دغه لړۍ شروع کيږي، او په بندرونو کې تدابیر نیول کیږي او ان شاءالله پیلیږيالکوزي وویل چې د تیرو شااوخوا څلورو میاشتو راپدېخوا پاکستان ته د افغان صادارتونه وه خلاصه، د افغان تجارانو په وینا په دغه مواده کې د صاداراتو او واریداتو د بهیر ټکني کېدو له امله د دواړو خواو تجارانو ته لوی اقتصادي زیانونه اوښتې دي.بلخوا د ننګرهار سیمه ییزو چارواکو هم نن دوشنبه له یاد ولایت څخه پاکستان ته د افغان صادراتو د لړۍ پیلېدوخبر نشر کړۍ وو،

دجلااباد د والي ویاند عطاءالله خوګیاڼي په دې اړه پر خپل فېسبوک پاڼه لیکلي:”نن لس بجې به رسماً ننګرهار څخه د تورخم له لارې کوزې پښتونخوا او پاکستان ته صادرات پیل شول

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن پیل شول
پاکستان ته دافغانستان صادرات نن پیل شول

ښاغلي خوګیاڼي ویلي چې د تورخم دروازه به د صاداراتو او وارداتو لپاره دوه طرفه خلاصه وي.په اسلام اباد کې د افغانستان سفیر عاطف مشعل تیره اونۍ وویل چې ټاکل شوې بله اونۍ به د تورخم، سپین بولدک – چمن او غلام خان د بندرونو له لارې پاکستان ته د افغان سوداګرو د مالونو صادرات پیل شي.

ګاونډي هېواد پاکستان د روان ۲۰۲۰ میلادي کال د مارچ د میاشتې په سر کې لومړی د چمن سپین بولدک او بیا د مارچ په نیمايي کې د تورخم بندر د کرونا ویروس د وبا د خپریدو د مخنیوي د هڅو په لړ کې بند کړل.که څه هم له نږدې دوو میاشتو راهیسې پاکستان د تورخم او چمن – سپین بولدک بندرونه افغانستان ته د ترانزیتي مالونو د وارداتو پرمخ پرانیستي، خو په تیرو شاوخوا دریو میاشتو کې د افغانستان څخه پاکستان ته هر ډول صادرات بند شوي دي.

افغان دولت په ډېرو هڅود تورخم او سپین بولدک لاره د افغان سوداګرو او صادراتو پر مخ خلاصه شوه خو اوس سوداګرو او ډرېورانو ته پکاردي چې د پاکستان لخوا په دويي باندې لګوول شوي شزایطو باندې عمل وکړي و ځکه که سوداګر په دغو شرایطو باندې عمل وننکړي نو د کرونا ویروس به نور هم زیات شي او دواړه خواوې به یو ځل بیا ستونزو سره مخ شي او ښايي یو ځل بیا دغه لاره بنده شي،

اوبه د یو هیواد لپاره ډېره مهمې دي هر هفه هېواد چې غواړي هېواد ېې پرمختګ وکړي نو باید د نورو کارونو ترڅنګ باید د اوبو سم مدیریت وکړي، چې انسانان پرته له اوبو څخه ژوند نه شي کولای. په نړیواله کچه د تیلو او نورو سون توکو څخه د اوبو ارزښت او قیمت لوړ دی.  تیل او ګاز بدیل لري، خو اوبه بدیل نه لري،

په مډل ایسټ عربي هېوادونو کې د نفتي توکو پر نسبت د اوبو قیمت لوړ دی.له اوبو څخه د څښاک، کرنې، برېښنا تولید او ځینو نورو برخو کې ترې ګټه اخیستل کیږي. په نړۍ کې د څښاک وړ او خوږو اوبو زیرمې کمې دي. افغانستان چې د خوږو اوبو پراخه زیرمې لري او د نه مدیریت له امله ګاونډیو هېوادونو ته وړیا ډول بهیږي.

د هېواد ۶۰ سلنه خلک د څښلو پاکو اوبو ته لاسرسی نه لري. افغانستان کابو ۸میلیون هکتاره د کرنې وړ ځمکه لري، چې اوسمهال کابو نیمایي برخه یې په سنتي او پخواني شکل کرل کیږي او پاتې نوره ځمکه شاړه ده او اصلي لامل یې د اوبو نشتوالی ښودل شوی دی، په داسې حال کې چې د اوبو او برېښنا وزارت شمیرو له مخې افغانستان کابو ۷۵میلیارد متر مکعبه د اوبو زیرمې لري، چې ۷۰ سلنه یې ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان او پاتې ۳۰ سلنه یې د هېواد په داخل کې ترې ګټه اخیستل کیږي.

نړیواله کچه د اوبو في متر مکعب قیمت تر ۲ ډالرو ټاکل شوی دی. ایران خپلې اوبه د لویې نللیکې له لارې پر عراق پلوري. خو ایران له افغانستان د هلمند سیند اوبه چې ارزښت یې میلیاردونو ډالرو ته رسیږي، په وړیا ډول ترلاسه کوي. کچیرې افغانستان خپلې اوبه في متر مکعب په یو ډالر پر ګاونډیو وپلوري، نو د کال به ۵۰ میلیاره ډالر عاید د اوبو پلورلو څخه ترلاسه کړو.که د افغانستان پر اوبو بندونه جوړ شي، د ۲۲ میلیون کیلو واټه فی ساعت د برېښنا تولید ظرفیت لري. د افغانستان پر سیندونو د بندونو جوړولو سره هم اوبه مدیریت شي او همدارنګه د هېواد داخل کې به د برېښنا تولید ظرفیت لوړ شي.

د سیمې هېوادونو سره د اوبو پر سر سیاسي شخړې، د اوبو مدیریت برخه کې متخصص انساني ځواک نشتوالی، پر اوبو د بندونو جوړولو ظرفیت او مالي امکاناتو نشتوالی هغه ستونزې دي، چې افغانستان حکومت د خپلو اوبو مدیریت کې پاتې راغلی دی. خوشبختانه په دې وروستیو کلونو کې د ولسمشر محمد اشرف غني په مشرۍ حکومت هڅې پيل کړې دي، چې خپلي اوبه مدیریت کړي او پر ځینو بندونو باندې کار پيل کړی دی.

اوس افغانستان داسې یو وخت کې قرار لري چې باید د نورو ستونزو ترڅنګ د اوبو سم مدیریت ندۍ شوۍ ځکه که مونږ د خپل هېواد اوبو سم مدیریت نه کړو نو ګڼ شمېر ستونزو سره به مخ شو، افغانستان کې د برېښنا کموالۍ هم د اوبو سره تړلۍ دۍ ځکه په ټول هيواد کې د برېښنا اداره نشي کولۍ چې ۲۴ ساعته برېښنا ورپزیدي نو که مونږ د اوبو سم مدیریت وکړو نو برېښنا به مو زیاته وي کارخانې به مو ۲۴ ساعته چليږي او هیواد به نور هم پرمختګ وکړي،

پاکستان ته دافغانستان صادرات نن رسما پیل شول د هېواد د سوداګرۍ خونې چارواکي وایي، نن رسما له افغانستان څخه پاکستان ته د صادراتو لړۍ پيل شوه، د دغې ښونې مرستیال الکوزي رسنیو ته وویل چېط نن به د افغانستان صادرات باکستان ته شروع شي،

پاکستان چارواکو په مشروط ډول خپلې پولې د افغان صادراتو پر وړاندې پرانیستې، دغه صادرات د کرونا ویروس له خپریدو وروسته نیږدې درې میاشتې په ټپه دریدلي وو خو اوسمهال کرونا ویروس چې په نړۍ کې بازي ملکونو پریکړه کړې چې کاروبارونه دې پرانيستل شي په دې لړ کې پاکستان کې هم چارواکو دا پرېکړه کړې چې افغانستان سره به کاروبار پرانيزي،

پاکستاني چارواکو په دې شرط دغو صادراتو ته خپلې دروازې بیا خلاصې کړي د افغانستان اوپاکستان په پوله  هره ورځ به تر سلو موټرو پورې دغه صادرات له افغانستان څخه پاکستان ته لېږدول کیږي، دغه صادرات دغه راز د پاکستان له لارې هند ته هم لېږل  کیدای شي، د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو وزارت ویلي، چې مخکې دغه صادرات د ورځې تر پينځو سوو موټرو و

د دې وړاندې د افغانستان د سوداګرو شورا ویلي وو، چې د صادراتو پر وړاندې یې د پاکستاني لارو تړل کیدو افغان تجارانو او کروندګرو ته تر سل میلیونه ډالرو تاوان اړولی وو، پاکستان تل افغانستان سره د سوداګرو هوکړو په نقض تورن شوی دۍ،

دويي زیاتوي ، پاکستان ته د صادراتو درې میاشتې په ټپه درېدو سوداګرو او بزګرانو ته څه باندې سل میلیونه ډالره زیان اړولی، دا شورا زیاتوي مخکې د تورخم او سپین بولدک له دروازو هره ورځ پاکستان ته د تازه میوې او سبو (سبزي) ۵۰۰ ګاډي تلل، خو په تېرو درې میاشتو کې له دې دروازو هېڅ ګاډی نه دی وتلی،

 دې شورا ریس امید حیدري ویلي وو ، اوس دوی اړ دي چې په کورني بازار کې په کمه بیه تازه میوې او سابه(سبزي) وپلوري، ورځانه څلور سوه پنځه سوه ګاډي پاکستان ته تلل، درې سوه د مېوې او دوه سوه یا یو سل اتیا د سبزي، اوس هیڅ صادرات نه لرو، پاکستان یو موټر هم نه پرېږدي چې ور شي:

نوموړی وايي، اوس چې د مېوې موسم دی، باید د ورځې درې سوه ګاډي پاکستان ور پرېږدي،”که پاکستان له درې سوه کم ګاډي ور پرېږدي، موږ ډېر زیانمېږو

پاکستان تېر مارچ کې سپین بولدک او تورخم دروازې وتړلې، خو میاشت وروسته یې له خپلې خوا ګاډو ته پرانیستې.د افغان سوداګرو په خبره، له پاکستان د ورځې نږدې پنځوس ګاډي افغانستان ته راځي خو اوسمهال ېې یو واربیا په مشروط ډول د افغانستاني توکو لپاره خپلې پولې پرانيستې،

د سوداګرۍ وزارت باید همیشه د دې کوشش وکړي چې خپل صادرات زیات کړي ترڅو د افغانستان اقتصاد ته ېې فایده وشي، ا د هیړاد عوایدو کې زیاتوالۍ راشي افغانستان چې زیات تمرکز ېې په وارداتو دۍ او اکثره تجارت ېې د پاکستان هیواد سره دۍ اوس وخت د دې راسیدلۍ چې زمونږ هیواد ډېر تولیدات وکړي، او دغې سره خپل اقتثاد ته رشت ورکړي،

.

دقمرجاویدباجوه سفر کابل ته څه پیغام لري؟

څو ورځې وړاندې د پاکستان ارمي چيف یا لويي دریستیز قمر جاوید باجوه کابل ته سفر وکړ جمهور ریس غني اشرف غني د بیا ځل ولسمشر کېدو وروسته دا ادول ځل دی چې د پاکستان لويي دریستیز، د ای ایس اي مشر او د افغانستان لپاره د پاکستان نوی ځانګړۍ استازی په نه اعلان شوي سفر  کابل ته راغلي وو. او د ولسمشر غني ترڅنګ ېې د مصالحې عالي شورا ریس سره کتلي وو.

پاکستان د افغانستان په امنیت او نورو موضوغاتو کې مهم رول لري د ملي، سیمه ییزو او سیاسي ګټو خوندي ساتلو لپاره یې هر هغه ډله او ایدیولوژي  ځواکمنه او پراخه کړې چې په سیمه کې د پاکستان فعال، او اغیزمن رول ساتلو لپاره هلې ځلې کوي .پاکستان له امریکا سره  د افغانستان سولې پروسې کې د هر ډول همکارۍ خبر ورکړ، په لومړي اقدام کې چې د امریکا باور ترلاسه کړي د طالبانو مهم مشر ملا برادر چې د لس کلونو راهیسې په کراچې ښار کې بندي و ازاد کړ.

 سربیره پردې د طالبانو د یو شمیر نورو مهم غړو د حاضرولو ډاډ یې ورکړ او په دې کار یې  وکولی شول چې د امریکا او  طالبانو ترمنځ خبرې پیل کړي. په همدې ترتیب  د دوحې هوکړه لیک او عملي کېدو یې د پاکستان پر وړاندې د امریکا تګلار په بشپړ ډول بدله کړه او حتا د امریکا د نننه د پاکستان پر وړاندې په سیاسي دریځونو کې بدلون راغي. 

دغه هیواد د دوحې هوکړې وروسته په دې ویره کې و چې د بین الافغاني مذاکراتو پر میز دوی بهر پاتې نه شي، دغه راز ریس جمهور غني هم له طالبانو سره  د خبرو شروع کېدو مهم شرط د طالبانو او پاکستان دولت د اړیکو ختمول  و او په ورته وخت کې امریکا هم همدې باریکۍ ته متوجې و چې د پاکستان رول به په بین الافغاني مذاکراتو کې څه وي؟.  

له بده مرغه د پاکستان پر وړاندې د افغانستان حکومت معلومې، لیکلې او تاید شوې ستراتیژي او پلان نه شتون ددې سبب شوی چې پاکستان هر ورځ متفاوتو لوبو سره  افغان حکومت بوخت او د ورځې پیښو سره د افغانانو برخورد او احساسات تر لاسه کړي چې دا د سیمې هیوادونو او په ځانګړې توګه امریکا ته ښيي چې افغانستان دولت په مطلق ډول د بې برنامه ګۍ سره لاسه او ګریوان دی.


همدارازد افغانستان سوله کې د پاکستان رول مهم ښودل دي او په دې کې شک نشته چې امریکا به د متحد ینو په لاس د پاکستان لا همکاري جلبولو لپاره دغه ناسته کړې وي

پاکستان د افغانانو خپل منخې مذاکراتو تر پیل وړاندې غواړي چې د خپلو اهدافو د لاسته راوړلو لپاره د افغانستان سیا ستوال او دولتي چارواکو پر وړاندې له منځه  تللی اعتماد له ځان سره ولري  او د بین الافغاني مذاکراتو پر وخت دوی یو مهم اړخ د نظارت کونکي په څیروي.

افغانان باید په دې پوه شي چې زمونږ په خیرڅه دي.دولت باید یوه قوي تګلاره ولري او د پاکستان لپاره ځانګړې پلان ولري.دولت د باید پاکستان سره کېني او د اینده تګلاره اوپلانونو باندې ورسره خبرې وشي ځکه که مونږ اوګورو پاکستان تل د افغانستان په مقابل کې روښانه دریزنه لري.

علي وزیرملالې ته: د پښتنو ژوند له تورپوستو امریکایانونه ډېر خراب دۍ

د امریکا متحده ایالاتو کې د يوه تورپوستي له مرګ وروسته لاريونونه او احتجا.جونه شروع شوي دي، چې د امریکا یانو خلکو تر څنګ ملالې يوسفزۍ هم د تورپوستو لپاره غږ پورته کړى دى او وايي چې د تورپوستو ژوند مهم دى.باید تورپوستو ته انصاف ورکړۍ شي.

بلخوا بیا د د پښتون ژغورنې غورځنګ مخکښ مشر او د پاکستان قامي اسمبلۍ ممبر علي وزير ملالې يوسفزۍ ته پېغور ورکړى دى او ورته يې په ټويت باندې کمېنټ ورکړۍ چې له تورپوستو د پښتنو ژوند ډېر بد دى.باید د پښتنو پوښتنه وشي.

علي وزير د ملالې يوسفزۍ هغه ټويټ چې د تورپوستو لپاره يې کړى دى، ريټويټ کړى دى او ورته يې ليکلي دي، چې سمه ده د تورپوستو ژوند خو مهم دى، خو په اسيا کې چې له بلوڅو او پښتنو سره څنګه چلند کيږي ، هغه څه دي؟ علي وزیر ورته ليکلي دي، چې له تورپوستو د پښتنو ژوند ډېرخراب دۍ. نوموړى ليکي، چې طرفه او واقعيت خوښونکې اوسه.د علي وزیر د دې ټويټ نه داسې معلومیږي چې نوموړۍ د ملالې د ټویټ نه نا خوښ دۍ او د ملالې نه دا تقاضا لري چې د نورو قومونو پر ځاۍ پښتنو لپاره اواز اوچت کړي.


د يادولو وړ ده، چې ملالهد سوات سیمې پښتنه ده، چې د طالبانو په يوه بر.يد کې له ټپي کېدو وروسته برېتانيه ته لاړه او اوس هم هلته ژوند کوي، خو نوموړې تر دې مهاله پورې د خپل پښتون قام لپاره هېڅ کله هم غږ نه دى پورته کړى، په داسې حال کې چې غږ يې په نړيواله کچه انعکاس ترلاسه کوي.نوموړې د سوشل میډیا ترڅنګ په نړیوالو رسنیو کې هم شهرت لري او کولۍ شي چې ټوله نړۍ ته د پښتنو اوازورسوي.

علي وزیرملالې ته: د پښتنو ژوند له تورپوستو امریکایانونه ډېر خراب دۍ
علي وزير: د پښتنو ژوند له تورپوستو امریکایانونه ډېر خراب دۍ

د تورپوستو په اړه له ټويټ وروسته پښتنو پر ملالې يوسفزۍ سختې نيوکې کړې دي. د يادولو ده چې ملالې يوسفزۍ په خپله يوه مرکه کې دا هم ويلي و، چې هغه غواړي په راتلونکې کې د پاکستان لومړۍ وزيره شي.

نوموړې باندې چې په سوات سیمه کې طالبانو برید کړۍ وو نو په هغه وخت کې برطانیه ته لاړه او هلته په ښوونځي کې شامله شوه نوموړې اوسمهال د برطانیه په یو مشهور پوهنتون کې لوړې زدکړې کوي دا هم باید ه کړو چې ملالې سره د پلار او مور تر څنګ د فامیل نور غړي هم ژوند کوي.

ملاله ته د نړۍ غټو او مشهورو مډالونوورکړل شوې او ورته ډالۍ شوي نوموړې د نوبل ایوارډ هم په نوم کړۍ لکه مونږ چې څرنګه مخکې یادونه وکړه تکړه بااسعداده او مشهوره پښنته ده ویل کیږي چې نوموړي پلان لري په اینده کې د سیاست ډګر ته راشي او د پاکستان صدراعظمه شي.