تاج ملوک عالم: هر وګړی بید خپلې مېرمن سره کومک شي د افغانستان ملي ټیم پخوانی ټرینر او د کرکټ بورډ اوسني تخنيکي سمشاور تاج ملک عالم د ډوډۍ پخولو ته هم مخه کړه او د تناره په سر يې تازه اخيستل شوي عکسونه خپاره کړي دي.نوموړی ویلس باید په تیاره ډوډی ونه خورو.

ښاغلی عالم چې په فیسبوک کې ډېر فعال دى او همدا راز ډېرى خلکو ته د هغوى په پوسټونو تبصرې هم کوي، تازه يې خپل نوي عکسونه خپاره کړي دي.په دې عکسونو کې ورکړل شوی ، چې تاج ملک عالم د تناره په سر ناست دى او ډوډۍ چمتو کوي. په يو عکس کې هغه په تناره کې ډوډۍ پورې کوي، په بل عکس کې بيا ډوډۍ راوباسي او په يو عکس کې يې پخه ډوډۍ له تناره راويستې او ورته ګوري.نوموړي له دې عکسونو سره ليکلي دي:کله کله کور مېرمنو سره هم مرسته پکار وي، هر وخت تيار خوري هم خوند نه کوي.

د نوموړي دې عکسونو ډېرې جالبې تبصرې هم شوې دي او دا عکسونه يې څه کم درې زره کسانو تراوسه پورې خوښ کړي هم دي.ځينو کسانو بيا په تناره کې هغه ډوډۍ هم ليدلې ده، چې څڅېدلې ده او خلکو ورته د همدغه ډوډۍ په اړه تبصرې کړې دي.ځينو ویلي چې باید د تاج ملوک څخه باید چل زده کړو او خپلو مېرمنو سره مرسته وکړو تر څو مو میرمنې هم راحته وي. او نور ژوند ته وخت ولري.

هېره دې نه وي چې تاج ملک عالم څو ورځې وړاندې د کوزې پښتونخوا مشهورې سندرغاړې ګل پاڼې ته هم يو کمنټ کړى و او هغه ته يې په کمنټ کې مشوره ورکړې وه، چې نور دې يو شريف سړى وګوري او واده دې ورسره وکړي.په دغه پوسټ باندې هم خلکو مختلف قسمه تبصرې کړې وې.

دښاغلي عالم د ګل پاڼې په عکسونه دغه تبصره په ټولنيزو رسنيو کې هم ډېره لاس په لاس شوې وه.او خلکو کوټ کړې وه ځينو بیا په فیسبوک کې هم دغه پوسټ نشر کړی وو او لیکلي ېې وو چې باید ګل پاڼړه د تاج ملوک په وینا عمل وکړي ځینو خلکو بیا ویلی وو چې باید شخصي ژوند کې څوک کار ونلري او خپل ژوند ته ېې پرېږدي.

محمد نبي:ژوند باید خوشاله تېر کړو

دمحمد نبي:ژوند باید خوشاله تېر کړو د کرکټ ملي لوبډلې تجربه کاره لوبغاړى او د نړيوالو شل اوريزو لوبو د نړۍ غوره الراونډر محمد نبي ویلی چې زموږ د ژوند هدف خوشحاله اوسېدل دي.او باید مونږ ټول عمر په خوشاله تېر کړو.

ښاغلي نبي چې اوسمهال اسټراليا کې دى،او هلته د بيګ باش سياليو کې د ميلبورن رينيګاډز لوبډلې لپاره به لوبېږي، تازه يې له اسټراليا څخه يو عکس په ټويټر کې خپور کړى دى.له کابل څخه د محمد نبي په ګډون مجيب الرحمان، ظاهر خان او نور احمد لکڼوال ټول يو ځاى اسټراليا ته تللي و، چې اسټراليا ته له رسېدو وروسته دوى هلته کرنټين شو.او اوسمهال دويي په رسنیو کې خپل عکسونه ورکوي. او لیکنې هم ورسره کوي.

ښاغلي نبي په ټويټر کې تازه يو عکس خپور کړى دى، چې د جوسو ګلاس هم ورسره په لاس کې ليدل کېږي. هغه له دې عکس سره ليکلي دي زموږ د ژوند هدف خوشحاله اوسېدل دي.د محمد نبي دا عکس چې نن سهار يې خپور کړى دى، په ټويټر کې ډېرو خلکو خوښ کړى دى.

محمد نبي:ژوند باید خوشاله تېر کړو
محمد نبي:ژوند باید خوشاله تېر کړو

هېره دې نه وي چې تېره ورځ د کرکټ نړيوالې شورا (ICC)تازه درجه بندي اعلان کړه، چې محمد نبي پکې د الراونډرانو په درجه کې خپل لومړى مقام د تېر په څېر ساتلى، همدا راز نوموړى په نړيوالو يو ورځنيو لوبو کې هم دويم مقام لرونکى الراونډر دى.د (big bash) سيالۍ چې نن د هوبارټ هوريکنز او سډني سيکسرز لوبډلو ترمنځ د لومړۍ لوبه ترسره کېدو سره پيلېږي،

د محمد نبي او نور احمد لکڼوال لوبډله ميلبورن رينيګاډز به خپله لومړۍ لوبه د دسمبر په ١٢مه نېټه د پرت سکارچرز لوبډلې په وړاندې په هوبارټ کې ترسره کړي.مجيب ځدران چې له محمد نبي سره يو ځاى اسټراليا ته تللى و، هلته په کورونا ويروس اخته شوى و، خو ويل کېږي چې اوس يې روغتيا ښه ده او ښايي د خپلې لوبډلې په لومړۍ لوبه کې هم شرکت وکړي.دويي فټ دي او ویلي دي چې پوره هڅه کوي چې ښه پرفامنس سره لوبه وکړي.

ولسي جرګې ته د کرنې اوبولګولو او مالدارۍ نوماندوزیر دوکتور انوارالحق احدي دوینا څو مهم ټکي

نحمده و نصلی علی رسوله الکریم فاعوذو باالله من الشیطان الرجیم بسم‌الله الرحمن الرحیمد ولسي جرګې محترم رییس صاحب د ولسي جرګې د اداري پلاوي محترمو غړو د ملت استازو محترمو وکیل صاحبانو خویندو او ورونوالسلام علیکم و رحمت الله و برکاته!

د وزارت دنده اعلی مسوولیت او له افتخاره ډګه دنده ده. د افغانستان له جلالتمأب ولسمشر او د مصالحې شورا له ری‍‍ٔیس داکتر صاحب عبدالله عبدالله نه مننه کوم چې زه یې ددې ویاړ و‌‌‌ړ ګنلی یم او ستاسو حضور ته یی د کرنې اوبولګولو او مالدارۍ نوماند وزیر په صفت معرفی کړی یم.سره له دې چې ما د وزارتونو د دندو ویاړ پخوا هم درلود او تقریباً له ټولو وکیل صاحبانو سره مې له نژدې کتلی دی ښه راته ښکاري چې په ډېر لنډ ډول بیا هم ځان دروپېژنم.زه دوکتورانوارالحق احدي د قاضي عبدالحق خان زوی د کابل ولایت د سروبي ولسوالی د جګدلي په کلي کې زېږېدلی یم او د د حبیبیې له لېسې نه فارغ شوی یم. ما خپل لیسانس په سیاست او اقتصاد کې او ماستري مې په نړیوالو اړیکو کې په بیروت کې د امریکا له پوهنتون نه تر لاسه کړی

. ما په مالي اقتصاد او مدیریت کې MBA او په سیاسي اقتصاد کې Ph.D یا دوکتورا د امریکا د نامتو پوهنتون « Northwestern» نه ترلاسه کړی. له زده کړې نه وروسته تقریباً درې کاله مې له یوې لوی بین المللی بانک سره کار وکړ او له هغه نه وروسته د پروایډنس په پوهنتون کې مې د استادی دنده تر لاسه کړه. ۱۳ کاله استاد وم او اخرنی علمي رتبه مې پوهاندي ده.د بن له کنفرانس نه وروسته وطن ته راستون شوم او د پخوانی ولسمشر کرزی صاحب له خوا د افغانستان بانک د رئیس په توګه و ټاکل شوم.

په بانک کې مې څو لاس ته راوړنې در لودې چې غټه لاس ته راوړنه مې د نوي افغانۍ معرفي وه. ماته له همدې امله د پخوانی ولس‌مشر کرزی صاحب له خوا د سید جمال الدین افغان میډال راکړ شو. بیا د مالیې د وزیر په توګه معرفي شوم. د مالیې په وزارت کې مې هم څو لاس ته راوړنې در لودې چې یوه غټه لاس ته راوړنه مې روسیې او ځینو نورو هېوادونو ته قناعت ورکول و چې افغانستان ته د ۱۱۳میلیارده ډالره د پورونو له دعوي تېر شي چې د هغه په نتیجه کې د افغانستان د دولت د پورونو کچه په بې ساري‌ ‌‌ډول را ټیټه شوه. یو ځل بیا زما د کار تقدیرولولپاره کرزی صاحب د وزیرمحمد اکبرخان میډال راکړ. د مالیې وزارت نه وروسته ماته د د سوداګرۍ او صنایعو د وزارت دنده را وسپارل شوه.

په دې وزارت کې زما غټې لاس ته راوړنې د نفتي موادو او د صنایعو د روزنې لپاره پالیسي جوړول او تطبیق او د نړیوال سوداګرۍ په سازمان کې د افغانستان د غړیتوب د پروسې تکمیلول و.ود افغانستان کرنیزو متخصصینو او د کرنیز اقتصاد پوهان په دې نظر دي چې دا هېواد د مېوو په برخه کې نسبت ډېرو هېوادونو ته نسبي برتري لري. د افغانستان هوا د خوندورو( با کیفیته ) مېوو تولید لپاره مساعده ده او تازه او وچې مېوې ددی هیواد د تاریخي صادراتو له ډلې دي. کرنیز متخصصین په دې اند دي چې په کمونوښتونو کولای شو چې د مېوو حاصلات ډېر زیات کړو.

همدارنګه متخصصین په دې نظر دي چې په افغانستان کې د بڼوالۍ په برخه کې پانګونه ډېر ګټور ده. د همدغو نظریاتو په رڼا کې د کرنې وزارت او دونرانو په تېرو څو کلونو کې په بڼوالۍ کې پانګه اچولې ده . د نړیوال بانک یوه غټه پروژچې « NHLP » نومیږي ډېره برخه یې بڼوالۍ ته پاملرنه کړئ. د نړیوال بانک د مالوماتو پر بنسټ په تېرو څو کلونو کې په افغانستان کې د بڼوالۍ سیمه دوه نیم چنده شوی او اوس ۴۶۰۰۰۰هکتاره ځمکه بڼونو ته وقف شوی. سره له دې چې د بڼوالۍ په برخه کې ښې پروژې لکه د خرماو د باغونو پروژه د شکرپارې د تولید او پروسس پروژه د عنابو د تولید او بسته بندی پروژه د الوبخاره د تولید بسته بندی او بازارموندنې پروژه د بادامو د تولید او بازارموندنې پروژه او د لویو سوداګریزو بڼونو د جوړولو پروژه د تطبیق په حال کې دي نړیوال بانک پرېکړه کړی چې د بڼوالۍ او مالدارۍ ملي پروژه «NHLP» ختمه کړي. خو زه به ډېرې هڅې وکړم چې بل ډونر ورته پیدا کړم چې پر بڼوالۍ پانګونه وکړي. په دې هکله مې د اسیایي پراختیایي بانک له چارواکو سره لومړنی خبرې اترې کړي دي او زه هیله لرم چې هغوی زموږ ددې اړتیا د پوره کېدو په هکله به له موږ سره مرستې او همکارۍ وکړي.

زه به د مېوو ساتنې او بازارموندنې ته ځانګړې پاملرنه وکړم. د مېوو او سبو د ساتنې په پار په تېرو څو کلونو کې هلې ځلې شوي چې په ترڅ کې یې سړې خونې جوړې شوي خو پایله یې ډېره په زړه پورې نه ده.معیاري سړې خونې ندي جوړ شوي او د سړوخونو د چلولو لګښت هم جګ و. د بلې خوا د بزګرانو یوه لویه غوښتنه د سړوخونو جوړول دي. حکومت په ۱۳۹۹ کال کې د ملي پراختیا شرکت له خوا د ۱۴ لویو سړوخونو جوړولو کار پیل کړ او هیله ده چې په کال ۱۴۰۰ هه.ش کې به د ځینې سړوخونو چارې بشپړ شي او د ځینو به ډېر پرمختګ وکړي؛ او د کرنې وزارت د خپلې ۱۴۰۰ هه .ش کال په بودیجه کې د درې نورو لویو سړوخونو جوړول په نظر کې نیولي دي. همدارنکه زه به خصوصي سکتور وهڅوم چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د اقتصادي معقولیت پر اساس سړې خونې جوړې کړي.

محترمو وکیل صاحبانو !اوس د افغانستان د حکومت په تشکیل کې موږ د اوبو د مدیریت لپاره مستقله اداره لرو. اصلاً اوس دغه اداره د اوبولګولو د لویو پروژو د ډیزاین او تعمیل مسؤلیت لري. د کرنې وزارت یوازې په کروندو کې د اوبو د مدیریت مسؤلیت لري. خو له دې محدودیت سره بیا هم د کرنې اوبولګولو او مالدارۍ وزارت ونډه په اوبو لګولو کې مهم دی. د کرنې اوبولګولو او مالدارۍ وزارت راتلونکي مالي کال لپاره د «EATS» پروژې په غیر اختیاري بودیجه کې په کروندو کې د اوبو د تنظیم لپاره نږدې ۶۵ میلیونه ډالر بودیجه لري چې ددې پروژې په بشپړېدو سره به (نږدې ۸۵۰۰۰) هکټاره ځمکه خړوبه شي.و من‌الله التوفیقتل دې وي افغانستان پاینده باد افغانستان
یسه شن افغانستان

ژوند څه ته وايي؟

ژوند څه ته وايي؟دې رقم سوالونو ته ډيرو علکاوو، روشنفکرانو او ارواه پيژندونکو ځوابونه ويلي دي خو بيا هم انسان سره تل دا سوال په ذهن کې وي. چې، ژوند څه دی؟ موږ دې څه لپاره پیدا شوي يو.

انسانان څوک یو؟ ولې موږ دلته یو؟ دلته موږ لپاره څه دي؟ د ژوند هدف څه دی؟ ژوند څه ګټه لري؟ اپلاتون وایي: ژوند زده کړې لپاره دی او هر انسان بايد د زده کړې وروستي پړاو ته ځان ورسوي او همداشان بايد په ټولنه کې تر ټولو ښه اوسيږي او ښه اخلاق ښه ژوند دی.ارستو وايې: د ژوند په اړه فکر کول يو ټولنيز علم دی نه خاص لکه د رياضي چې په فرمولونو سره ثابت کيدای شي، دی وايې چې، د ژوند علم ټولنيز دی او هر څوک ورته د بيلا بيلو اړخونو ګوري او د ژوند مانا اخلي.دی وايې چې انسان کولای شی

اسلامي مطالعې سره ښه واوسي، اويا هم خپل وخت پر تفريح تیر کړي او هر انسان چې کار کوي بايد داسې کار وکړي چې پايله يې ښه وي ځکه ژوند هم ښه دی او مانا يې هغه کسان چې په ټولنه کې ښه کوي تر لاسه کولی شي.د کلبيون ټولنه وايې: د ژوند څخه هدف تقوا او پرهيزګاري ده له طبيعت سره . او همداشان په ټولنه کې د ښو او بدو خبرو څخه اغيزمن کيدل چې کولی شي د انسان ژوند منفي او يا هم مثبت لوري ته اړوي.

د ژوند په اړه داکتر علی شریعتي وایي: که ژوند خندا ده، ولې ژاړو؟ که ژړا ده، ولې خاندو؟ که مړينه ده، ولې ژوند کوو؟ که ژوند دی، ولې مړو؟ که مینه ده، ولې نه رسو؟ او که مینه نه ده ولې مین کیږو؟په هر حال موږ ژوند ته یو ټاکلی تعریف نه شو کولای ځکه هر څوک ژوند له خپلې هندارې څخه ګوري.ژوند یو ډرامه ده، چې هر څوک راځي ستیژ پر سر خپل تمثیل کوي څوک کم او څوک زیات خو بلاخره ځي.که چا دا تمثیل په ښه ډول تر سره کړ نو هغه به تل کامیاب وي.

زندګي روانې اوبه دي، چې بیرته نه راګرځي او هر څومره چې ځي د انسان عمر کموي نو انسان باید هڅه وکړي د اغزو پر ځای ګلان وکري چې خوشبو یې د نورو مشام ته ورسي.ژوند د الله (ج) له طرفه تر ټولو لویه ډالۍ ده، چې موږ ته یې د ځان پیژندنې لپاره راپه برخه کړې ده.

ژوند یو هدف دی چې هغې ته د رسیدو لپاره هر ډول خنډونو سره مخامخ کیږو خو موفق انسان ټولې ستونزې تر شا کوي او خپل هدف ته رسي. ځینې کسان پاک او لوی هدفونه لري، او دا هغه کسان دې چې وروسته له مرګ به یې هم خلک یادوي.ژوند د سندرغاړو سندرې دي، چې هر سندرغاړی په خپل وار سره وایي.

ژوند مینه ده، هغه مینه چې هر څوک یې د خپلو سترګو ګوري، څوک یې د پلار او مور په څیره، څوک یې طبیعت ښکلا کې، څوک یې اولاد په څیره کې او څوک یې هم د یو ګل په ورکولو سره د یو چا په سترګو کې ګوري.موږ ټول انسانان باید په طریقې سره وکړو تر څو مو اخرت هم ښایسته شي.او خپل هدف ته ورسیېږو.
 

شکریه بارکزۍ: د خاوند نه مې په پټ واده خفه یم

شکریه بارکزۍ: د خاوند نه مې په پټ واده خفه یم نوموتې افغان سیاستواله شکریه بارکزۍچې خاوند یې عبدالغفار داويدویم واده کړی، ویلي د مېړه نه په دویم واده نه بلکه په دې خفه یم چې ولې یې واده پټ وکړ،

اغلې بارکزۍ په یوه ځانګړې تلویزوني مرکه کې ویلٍي ، چې دغه ګیله هم د ژوند د ملګرې په حیث نه؛ بلکې د یوې ملګرې په توګه د ژوند ملګري نه لرينوموړې نه غواړي په دې اړه ډېر جزیات ورکړي خو وایي ښه خاوند کې یې نصیب نه و.د هغې په وینا په دې اړه نه غواړي چې ډېر بحث وکړي ، چې ګډ ژوند نه یې راضي که ناراضه وه، خو هغسې د ژوند ملګری چې مور یې درلود، د دې په نصیب نشو،

نوموړې دا هم وايي، چې پرتوقع انسانه نه ده او د ژوند ملګری یې بې نهایته ښه انسان، په بدو حالاتو کې د دې ملګری او ښه دوست و.له دې سره د شکریې په باور، هرڅوک د ګډ ژوند لپاره خپل معیارونه باید ولري .هغې له خپله سوچ د دغو معیارونو جزیات ونه ویل نوموړې د نورو جزیاتو له نه ورکولو پرته په ګډ ژوند کې پر متقابل درناوي هم ټينګار وکړ .هغه خپل ګډ ژوند له عجیبو غریبو پېښو ډک ګڼي او وایي، چې د ژوند ملګري نه یې په دویم واده ګیله صرف د انډیوالۍ ګيله وه،

هغه ویلي په دویم واده کولو نه، په دې خپه ده چې ولې خبره نشوه .د شکریې په وینا، دا وروستۍ څوک وه، چې د غفار داوي له دویم واده څخه خبره شوې ده.شکریه بارکزۍ مخکې په ځینو اوازو کې تورنه شوې وه، چې د ژوند ملګري ته یې د بندي کیدو دسیسه جوړه کړې.خو په دې مرکه کې مېرمن بارکزۍ وویل، چې د ژوند ملګری یې د مافیایي اقتصاد د دسیسې قرباني شوی.

د بارکزۍ په وینا عبدالغفار داوی چې یو مشهور تجار و، څه باندې درې کاله مخکې د اداري فساد په تور په څرخي پله زندان کې بندي کړل شو.د دې په خبره، په دې بندي کیدو کې سیاستوالو او مافیا دواړو غفار ته لاس یو کړی و.وایي د داوي له بندي کیدو وروسته یې یو ځل جمهور ریس غني ته زنګ ووهه، خو وروسته یې هیچا سره په دې اړه بحث ونکړ .د شکریې بارکزۍ په خبره دې غوښتل چې دغه موضوع رسنیزه کړي او د ژوند ملګري ته یې مدافع وکیل وګماري،

خو په خبره یې، خاوند یې دغه کار نه منع کړه او ورته یې وویل، چې د دې مسئلې رسنیز کول یې ژوند ګواښي او ممکن له وژل کیدو وروسته یې پړه هم پر دې واچول شي.وایي په همدې وجه یې دغه کار نه صرف نظر شوه د دې کیسې نه باید ټولې هغه مېرمنې غبرت واخلي څوک چې ډېر په خاوندانو باور لري او دا هاغه خلکو ته د عبرت نه ډکه قیسه ده چې بې مشورې د خپل ژوند ملګرۍ ټاکي باید په داړه نجونې اړوندو خلکو سره مشوره وکړي،

د تواب غورځنګ جنازه خوست کې وشوه او هملته خاور ته وسپارل شو

د تواب غورځنګ جنازه خوست کې وشوه او هملته خاورو ته وسپارل شو،نن په خوست کې امنیت شورا پخوانۍ ویاند اوو ژورنالست چې د زړه له حملې امله پرون ومړ نن د ځانګړو مراسمو په ترڅ کې خوست ولایت کې خاورو ته هم وسپارل شو،

یادو مراسمو کې د خوست والي محمد صديق پتمن، د خوست ولایت د ملي امنيت رييس، د ولسمشر غني سلاکار عبدالرشيد ايوبي، دخوست ولايت ځوانانو، عالمانو، قومي مشرانو، مدني فعالانو، د ارواښاد کورنۍ، ليکوالانو او ژورناليستانو شامل وو مراسمو کې د خوست والي د غورځنګ مړينه د هېواد او خوست لپاره لويه ضايع وبلله او هغه يې يو د هېواد کدر یاد کړ محمد صديق پتمن د دې غمجنې پېښې له امله د هغه کورنۍ، خوستوالو او هېوادوالو ته تسليت مراتب وړاندې کړ او ارواښاد ته يې د الله ج له دربار څخه د جنت الفردوس غوښتونکۍ شو،

همدا رنګه د بهرنيو چارو وزير حنيف اتمر د ټيليفون له لارې د ارواښاد غورځنګ د مړينې له کبله تسليت وړاند کړ او وې ويل چې ارواښاد غورځنګ د ښه استعداد لرونکۍ ځوان وو او د ده هيلو ته به ځوانان رسېږي.نوموړي وويل، چې ارواښادپوه، زړور او ښه ليکوال و، د ده خدمتونه چې په بېلا بېلو برخو کې يې کړي، د نوموړي خدمات به تل ساتل کيږي،

د جمهور ریس غني سلاکار عبدالرشيد ايوبي ارواښاد غورځنګ د ځوانانو په کتار کې يو پياوړى ځوان ياد کړ او د هغه په مړينه يې ژوره خواشيني څرګنده کړه.د ارواښاد غورځنګ د کورنۍ په استازيتوب ليکوالاو ژورناليست ازاهد شاه انګار د خوست له والي، راغلو مېلمنو او ټولو خواخوږو نه مننه وکړه، چې په دې دروند غم کې يې ورسره ځانونه یو ځاۍ کړ،

دا هم باید یاد کړوچې ارواښاد تواب غورځنګ پرون د کابل په يو روغتون کې د زړه د حملې لهامله ومړ. هغه د ملي امنيت شورا د وياند، د سيمه ييزو ارګانونو د وياند او نورو بېلا بېلو ادارو کې کار کړى و، ارواښاد يو تکړه ليکوال او ژورناليست و او په وطن مين سخصیت وو، نوموړۍ د ښه اخلاقو خاوند هم وو،

د تواب غورځنګ جنازه خوست کې وشوه او هملته خاور ته وسپارل شو

دولت باید د نوموړي کورنۍ سره غم کې ځان سریک کړي او د نوموړي د کورنۍ قدرداني وکړي د دې ترڅنک باید د نوموړي د فامیل یو غړي ته په دولت کې د خدمت لپاره يو پوست ورکړي ترڅو د نوموړي ارمان او ارزوع سر ته ورسوي ځکه غورځنګ به تل دا ارمان لاړه چې وطن ته خدمت وکړي دا هم بد یادولو ده چې د غورځنګ سیال په اړه په سوشل ميډيا کې هم خلکو او چارواکو ليکنې کړي دي او د نوموړي کورنۍ سره ېې غمرازي کړې ده،

نارینه او ښځينه، معمولي دوستان څنکه کېداۍ شي

د ژوند معنی د اړیکې ، تفاهم او خدمت له لارې د انسان غوړیدل دي. د دې لپاره چې د معنی لرونکي ژوند ولري ، موږ دا هم لیدلی شو چې ځینې شیان به اړتیا ولري چې په لوبیدو کې ويانسان چې په ښه او بد پوه شي ورو ورو د ژوند مسولیت ور په غاړه کېږي، په حقيقت کې په ژوند ې د انسان فردي مسولیت ډېر اسانه بيانولی شو، دا چې يو انسان په مالي ډول خپلواک وي دا شايد د انسان د ځان سره تر ټولو لویه ښېګڼه وي، يو سړی چې په خپل ځان پسې نه رسي، په خپله سرپناه او خېټه پسې نه رسېږي نو داسې يو سړی به څه ډول تفکر وکړي؟ هغه به څه ډول د ژوند مانا پیدا کوي، حقيقت دا دی چې ډېر کم خلک د سخت فقر او بدې ورځې په پايله کې د ژوند د مانا او حقيقت په هکله څه پيدا کولی شي، نور ډېری سهار او بیګاه د رزق او ژوند په ګېم او  bلوبه کې مشغول وي.

د ژوند حقیقت په اصل کې له همدې لارو تېر هم دی، ذلت او راحت، يو انسان چې ډېر ذليل شي د نړۍ په هکله، د ژوند په هکله، نړۍ ته د راتګ په هکله يو ځل فکر کوي، ددې ټولو د مانا په هکله پوښتنه ورسره پيدا کېږي.

او دوهمه لاره بيا داسې وي چې يو سړی د ژوند هر عيش او نوش وکړي، نور ورته د ژوند ددې مزو څه جذابيت نه وي پاتې، دا کس نور د خوند هخوا د يو څه په هکله فکر کوي.

خو ددې دواړو ډلو وروسته يو ډله خوشبختان نور هم شته چې هغوی بيا د ژوند حقیقت بېدون د ډېرو ګناهونو او بېدون د ډېر‌ ذلت څخه زده کوي، دا ډول کسان ډېر کله د داسې کسانو اولادونه وي، يا د داسې کسانو سره په کوچني سن کې مخ شي چې هغوى د ژوند په هکله کافي تجربه لري، دوی د زده کړې، مطالعې، څېړنو او تفکر له لارې د نړۍ حقيقت درک کوي او همغه غوندې حرکت کوي.

په ژوند کې مالي خپلواکي تاسې د ډېرو بې ځايه ذلتونو څخه ژغوري، د خپلو پرېکړو او خپلواک مو کوي، د بل نظر او نورو د خبرو له تحميل او تپل کېدو مو ژغوري، بېدون له دې چې مالي خپلواکي ولرئ يا مستقيم په ژوند کې ناکامېږئ او يا هم خپل ژوند مو د نورو د پرېکړو باندې وي، په دې مانا چې څوک مو مالي ملاتړ کوي، د هغوی خبره به ستاسې د خبرې لوړه وي، دا سمه ده چې پيسې هر شی نه دي، خو نتنی ماحول داسې دی چې بې پيسو کېدی شي تاسې بې له دې چې کوم غټ کار وکړئ د کوم کار په هکله قدم هم وانخلئ، د پيسو په قدر به هله پوه شئ چې بې پيسو شئ، په دې هکله د نصيحتونو څخه تېر شئ او هڅه وکړئ ژر مالي خپلواکي ترلاسه کړئ.

د هېڅ شي ظاهري څېره د باور وړ نه ده، د باور کلمه مو د ژوند دوهمه کلمه کړئ، لومړۍ کلمه په خپله پوهېدل او يا هم سل سلنه تخنيکي کنټرول دی، ددې هخوا باور تل ستاسې د خوبونو د قاتل چانس د ځان سره لري، ټول انسانان د حواسو څښتنان دي، دوی هر وخت د يوې بې سارې پیښې، بې ساري وړاندیز په ليدو بدلېدی، متاثره کېدی شي، ددې خاطره هېڅکله په دوهم انسان مطلق باور مه کوئ، بلکې لومړی کنټرول او تدبیر وروسته باور، که داسې وکړئ هېڅکله به داسې وانه وايئ؛ چې ما څه فکر کوو او دا څه وشو، تر ټولو ډېر بيا د معاملو په هکله بيدار اوسئ، د مقابل طرف په هکله پوره هرڅه وسنجوئ، هر ډول سناریو ته تل تیار اوسئ او هیچاته بې فکره په ګير ځان مه ورکوئ.

انسانان په هېڅ صورت د باور وړ نه دى، تاسې په هر حالت کې په نيمه لار کې پرېښودلای شي، له دې کبله د ژوند په هره مهمه پرېکړه کې يو دوهم پلان هم ولرئ، دا د هر څه په هکله دوهم پلان تاسې هم له بدترينې پایلې څخه ژغوري، هم مو وخت سپما کوي، حالات هم تل د باور وړ نه وي، د دوهم پلان درلودل مو په بدو شرايطو کې هم ملاتړ کوي، خو ددې لپاره مجبوره یاست يو ډېره ښه دوهم پلان هم جوړ کړئ، ټول احتمالونه وسنجوئ او بیا پلان جوړ کړئ.

د فساد په تور څلور والیان څارنوالۍ ته معرفي شوي

د نیا کې د کورونا وېروس په وجه روان وضعیت د ژوند ټولو پر ټولو اړخونو اغېز کړی. وګړي دې ته اړ شوي چې په خپله ناسته ولاړه، تګ راتګ او نورو برخو کې بدلون راولي او احتیاط وکړي. نو دې لپاره فکر کول ځکه اړین دی چې د کورونا وېرس له اوسپني نيولی تر پلاستيک او د انسانانو بوټانو پورې نښلي او ناروغي‌ رامنځته کولی شي. نغدې پيسې هم په هغو اړتیاو کې راځي چې وګړي يې په خپل ورځني ژوند کې خورا ډېرې کاروي.‌

ریسرچ ښیې چې نغدې پیسې یا بانکي نوټونه په بېلابېلو مکروبونو یا وېروسونو ککړ وي، چې د کورونا وېروس هم کیدای شي؛ د نغدو پیسو او نوټونو عمر له څلور تر ۱۵ کلونو پورې دی او په دې موده کې دوی پرېمانه مکروبونه په ځان پورې ور ټولولی شي. د کاغذي پیسو کارېدنه له نورو توکو ځکه ډیر خطرناک دی چې په ځینو کلتورونو یا سیمو کې خلک د پیسو شمیرلو لپاره د خولی پر لاړو ګوته لمدوي‌ او هماغه ککړه ګوته بېرته پر خپله ژبه را تېروي.‌

د صحت نړیوال سازمان سپارښتنه کوي چې باید په لاس کې د پیسو نیولو وروسته خپل لاسونه زر په صابون یا نورو داسی مایع ومینځو چې په پیسو شته مکروبونه وژلی شي. پر لاسونو د کورونا یا نور تنفسي وېروسونه یوازې هغه مهال د ناروغۍ لامل کېږي کله چې له لاسونو خولې ته، پوزې ته او یا سترګو ته او بیا له همدې لارې زموږ تنفسي‌ سیستم ته داخل شي.‌

د ککړو بانکي‌ نوټونو د پاکولو او له دوی د احتمالي ‌ګواښ کمولو لپاره د چین مرکزي بانک د نورو بانکونو او مرکزي دولت سره په مشوره په فبروۍ میاشت کې درې اساسي لارې وړاندې کړي.‌ دوی غوښتل چې په بازار یا دوران کې شته نغدې پیسې او هغه کاغذونه چې د مالي راکړو- ورکړو لپاره کارېږي، له هر ډول مېکروبونو یا وېروسونو پاک شي.‌

یوازې د نوټونو وینځلو موضوع مطرح نه ده، بلکې دا هم مهمه ده چې په دې مېکروبو خپل ککړ شوي‌ لاسونه څرنګه پاک کړو.

د نغدو پیسو له کارولو وروسته باید خپل لاسونه د شل ثانیو لپاره په صابون یا بله مېکروب وژونکې مایع ووینځئ.

د چین حکومت پرېکړه وکړه چې ټول بانکي نوټونه باید په منظم ډول ۱۵ دقیقې اوزون او یو ساعت الټراوایلیټ وړانګو څخه تیر شي. یادې وړانګې د دې توان لري چې پیسې له ګڼو ویروسونو او مېکروبونه څخه پاکې کړي.

 چین حکومت همدا راز نغدي پیسې له ۷ ورځو تر ۱۴ ورځو پورې د ۳۰ درجو نه په زیاته تودوخه کې ساتي او له هغې وروسته یې بیا بازار ته عرضه کوي چې خلک ترې کار واخلي.‌

د مینې په اړه۹ خبرې

دلته د ګډ ژوند او اړیکو په هکله درته څو جملې لرو. .

په لومړي قدم کې بايد د هغه چا سره چې يو عمر به ژوند ورسره کوئ هېڅکله د درناوي اړیکه پرې نه کړئ، يانې هېڅکله يو بل ته د خپل زړه او سترګو درناوی ونه باسئ، مینه ځینې وخت ستاسې په لاس کې نه وي، کېدی شي ځینې وخت کمه شي، ځینې وخت زياته شي او ځينې وخت هم بېخي وي نه، خو درناوی ستاسې په لاس کې دی، که له داسې يو کس سره په اړیکه کې يئ چې يا تاسې ته درناوی نه لري او يا هم تاسې ورته درناوی نه لرئ، نو بايد د خپلې اړیکې په هکله جدي جدي فکر وکړئ.

که په خپله ستاسې د ملګرو ترمنځ وي او يا هم د هغې ملګري وي، نو د دوی په وړاندې مو د خپلې مېرمنې ځینې هغه کړنې وستايئ چې هغه پکې بريالۍ وي، هېڅکله د نورو په وړاندې داسې حرکت او خبره مه کوئ چې تاسې د يو بل په وړاندې يا د نورو په وړاندې کم راولي، دا داسې يوه غلطي ده چې تلافي کول یې يو بل عمر غواړي، د ملګرو او دوستانو په وړاندې د يو بل د ښو اړخونو تقدير کول او ستايل د دې سبب کېږي چې خاوند يا مېرمن په ځان ووياړي او په دې وياړ کې تاسې هم برخه لرئ.

يوه بله خطا چې جوړې يې ډیر وخت کوي، په ټولو فعاليتونو کې يو ځای ګډون کول دي، د يو بل سره د اندازې زيات وخت تېرول دي، که ټول وخت يو ځای تېر کړئ داسې نوي څه به پېدا نه کړئ چې يو بل ته ورڅخه خبرې وکړئ، نوى شی چې نه وي، هيجان هم نه وي، انسانان د داسې اړیکې څخه يو څه وخت وروسته خسته کېږي، له دې کبله کله کله مو مېرمن د خپلو خپلوانو کورته بوځئ او تاسې ورسره مه پاتې کېږئ، تاسې هم کله داسې ځينو ځايونو ته یوازې ولاړ شئ.

هر څه يو توازون لري، د مثال په ډول په هر کوچني شي خفګان بې ځايه دی، خو په هر شي سترګې پټول، په هر شي کې پرده کول، د هر شي په هکله ځان ناخبره نيول هم لويه خطا ده، دواړه دا ډول کړنې يوه خرابه پايله رامنځته کوي، د دې په ځای داسې يو څه چې واقعاً شعوري او پرلپسې خطا وي بايد سترګې ورباندې پټې نه شي او مقابل طرف په واضح ډول وويل شي چې تاسې د هغه له دې کړنې سخت ناراضه ياست، حتاً که لږ دعوې او دنګلې هم رامنځته کېدلې پروا یې مه کوئ، وروسته له دې بېرته پخلا کېږئ او داسې کېږئ لکه يوه نوې صفحه مو چې پرانیستې وي، البته په دې شرط چې په پرلپسې ډول او بې ځايه نه وي.

که هره ورځ يا هره اونۍ او هره مياشت يو کار کوئ، ډېر کله يو ډول خواړه خورئ، ډېر کله د چکر لپاره يو ځای ته ځئ، دا د يو وخت وروسته تاسې ته داسې کېږي لکه ښوونځی، چې هره ورځ ځئ، راځئ او زړه مو نور ورڅخه موړ وي، د دې په ځای نوي شيان وخورئ، ارزانه، ساده داسې شیان چې پخوا مو نه وي خوړلي، داسې ځايونو ته ولاړ شئ چې پخوا هېڅ نه يئ تللي، نوي فلمونه وګورئ، د فلم او يا هم سندرو لپاره لوی لوډسپيکر واخلئ او په لوړه اواز سندرې واورئ، د دې سره يو ځای تاسې هم سندرې ووايئ.

د نغمې د ژوند په اړه کیسه

ښاپېرۍ نغمه چې په نغمه سره شهرت لري، په پښتو او دري ژبو باندې سندرې وايي او په سلګونو سندرې یې ویلې دي، چې د خلکو په زړونو کې ځای لري او مېرمن نغمه زړه شوه، خو سندرې یې لا هم ځوانې دي او خلک یې د زړه په غوږونو اوري. اوس مهال هغه په امریکا کې ژوند کوي، خو کله کله افغانستان ته هم راځي او د خپل هېواد له سړو ماښامونو او تاوده لمر نه خوند اخلي.

ښاپېرۍ نغمه د ۱۹۶۴ ز کال د جنوري په لومړۍ نېټه په کندهار کې زېږېدلې ده. هغې خپلې لومړنۍ زده کړې د کندهار د عینو په لېسه کې پیل او د کابل په رابعه بلخي ښوونځي کې پای ته رسولې دي. نغمې سندرې د ښوونځي پر مهال د ترانو له ویلو نه پیل کړې، خو په ۱۸ کلنۍ کې د افغانستان تلویزیون ته معرفي شوه او هلته یې ګڼې سندرې ثبت کړې. د هغې لومړنۍ سندره (سوځم په غمو کې په چلن د زمانې) وه، چې حامد حسیني ورته کمپوز جوړ کړی و او د افغانستان په تلویزیون کې ثبت شوې وه.

نغمې په ۱۳۶۰ هجري کال کې له منګل استاد سره واده وکړ. هغه له منګل نه څلور بچیان لري، چې دوه لورانې یې لېمه او مدینه او دوه زامن یې انور او خیبر نومېږي. د نغمې او منګل ژوند څو لسیزې له یو بل سره ښه تېر شو او دواړو اوږده موده له یو بل سره ګډې سندرې هم وویلې، خو په ۲۰۰۴ ز کال کې د نغمې او منګل اړیکې خرابې شوې او له یو بل نه یې د ژوند لارې جلا کړې.

هغې چې کله له منګل سره خپله اړیکه ختمه کړه، نو څه موده وروسته یې د یوه پخواني جها-دي قومندان مولوي محمدنبي محمدي له زوی سره واده وکړ او تراوسه پورې له نومړي سره په امریکا کې ګډ ژوند تېروي.

د یادونې وړ ده چې نغمه کله ناکله شعر هم لیکي او تر دې مهاله یې دوه شعرې ټولګې چاپ شوې هم دي. هغه اوس مهال که څه هم په کنسرټونو کې په ژوندۍ بڼه سندرې وايي، خو له اوږدې مودې راهیسې یې کومه نوې سندره نه ده ثبت کړې.