سږ کال ننګرهار کې د زيتنو حاصلات د تېر کال په پرتله زیات شوي دي

سږ کال ننګرهار کې د زيتنو حاصلات د تېر کال په پرتله زیات شوي دي د ننګرهار کانال څخه سږ کال د اټکل له مخې تر ۵ سوه ټنو پورې د زیتونو حاصلات به ډېر دي. دغه زیتون به د ننګرهار د وادي کرنیز شرکت د څلورګونوفارمونو نه راټول شوي.

چې د تېر کال په پرتله به په کې پنځه سلنه زیاتوالی رامنځته شي، د حاصلاتو د لوړیدو اټکل لامل د زیتونو بڼونو په مسلکي او عصري ډول باندې ورته کتل دي..د زیتونو دغه دولتي باغونه په ۱۳۴۲ کال کې جوړ شوي، ١٧٢٠ هکتاره ځمکه په ځان کې رانغاړي، چې پکې د زیتونو دوه سوه اویا زره حاصل ورکوونکې ونې کوجودي دي .د زیتونو د بڼونو د پراختیا او د فابریکې د تولید لپاره لنډ مهالي او اوږد مهال کاري پلانونه جوړ شوي چې یو له هغوی څخه راتلونکی کال د ٧۰٠٠٠ تازه نیالګيو کرنه ده چې ورته تیاری لري.

د یو سرچینۍ له مخې د زراعت وزارت وايې سږکال کې به نږدې ۲۰۰ زره ټنه انار په هیواد کې حاصلات وشي د سږ کال په لړ کې به د هیواد په لسو ولایتونو کې د انارو حاصلاتو لس سلنه زیاتوالی راشي .د کرنې وزارت وړاندینه ښیې چې افغانستان به په روان کال کې نږدې دوه سوه زره ټنه انار تولید کړي چې یوازې اتیا سلنه یې به د کندهار ولایت څخه ترلاسه شي.خو یو شمیر بڼوال له همدا اوس څخه د حاصلاتو پلور لپاره یې د مناسب بازار نشتون له امله مشکلاتو سره مخ دي.

د یاد وزارت وړاندوینې په بنیاد سږکال به افغانستان له ۱۹۰ زرو ټن څخه زیات انار حاصلات کړي . له تیر کال څخه دولس زره ټنه زیاتد هېواد ۸۰ سلنه انار د کندهار څخه لاس ته راځي او وروسته بلخ او کاپيسا افغانستان کې ډیری انار تولیدوي.پاکستان او هند بیا د افغانستان انارو عمده بازارونه جوړوي. په روان کال کې بیا پاکستان ته د ځمکې لارې او هند ته هوايي لارو په صادراتو بندیزونه لګولی.

د سترو اتو سړو خونو چې حکومت یې د جوړیدو وعده کړې کړې ده تراوسه پورې هیڅ یوه یې هم ګټه اخیستنې ته ندي تیار شوی دافغانستان کورنیو ناخالص تولیدات کې د بزګرۍ برخه پنځه ویشت سلنه دی او ډير د کلیو او بانډو میشت خلک له دې لارې څخه خپل عواید پیدا کوي.

بل خوا بيا د زراعت وزارت وايې چې روان کال به د نورو کلونو په پرتله په هېواد کې د زعفرانو هم عايدات زيات او ددې وزارت د يوې وړاندويني له مخي به سږ کال له ټول هيواد څخه ۲۴ متريک ټنه زعفران راټول شي.او د ا به افغانستان اقتصاد ته خورا زیاته ګټه وکړي،

اوس وخت باید دولت ټولو بزګرانو ته ځانګړې پاملرنه وکړي ترڅو افغانستان کې دغه سکتور کې پراختیا او پرمختګ راشي ځکه دغې سکتور ته پوره کار ندۍ سوۍ. نو باید دويي لپاره خپله بودیجه نوره هم زیاته کړي ترڅو د افغانستان اقتصاد پرمختګ وکړي.او افغانستان یو په ځان بسیا هېواد وګرزي.

خلیلزاد بین الافغاني مزاکراتو لپاره قطر ته په سفر لاړ

خلیلزاد بین الافغاني مزاکراتو لپاره قطر ته سفروکړد افغان سولي لپاره د امريکا د محتده ايالاتو ځانګړی استازی پرون يکشنبه د قطر پلازميني دوحي ته لاړ. نوموړۍ به هلته د بین الافغاني خبرو د پیل لړۍ څاري.

دهېواد د بهرنيو چارو وزارت څخه په يوه خپره شوي بیانیه کې ويل شوي چې ښاغلۍ خليزار د سولي د بين افغاني خبرو د پيل په موخه د قطر دفتر پلازمينه دوحې ته په سفر لاړه. د خبرپاڼې له مخي زلمي خليزاد ، د افغان دولت د سولي مرکچي پلاوی او د طالبانو د سولي مرکچي پلاوی به په لومړي سر کې په سراسري اروبند او وروسته د سولي په راتګ بحث وکړي، کوم چې د ټول ملت غوښتنه ده او کوم چې د دغه خبرو اصلي موخه هم ده.

ښاغلی خليلزاد په داسي حال کې د قطر پلازمينه دوحي ته سفر کوي چې دوه ورځې مخکې د طالبانو د قطر دفتر او د کوټي په مشرتابه شورا کې پراخ تغيرات راوستل د طالبانو د مشر ملا هيبت الله اخونزاده له لوري د قطر دفتر سياسي وياند سوهيل شاهين له دندي لرې او پر ځای يې ډاکټر محمد نعيم وردګ وټاکل شو ګو چې د طالبانو د قطر دفتر سياسي وياند هم وي.

د یادونې وړ ده چې په قطر دفتر کې بل لوی بدلون د سولي د مرکچي پلاوي د مشر عباس ستانکزي ګوښه کول او پر ځاي يې شيخ عبدالحکم د سولي د مذاکراتي ټيم مشر وګمارل شو.همداراز ددغو بدلونو په اړه يوې سرچيني ویلي چې د قطر له دفتر څخه وروسته د کوټي په مشرتابه شورا کې هم تغیرات راغلي.په دې تغیراتو کې اميرخان متقي چې مخکي د ملا هيبت الله اخوند د دفتر مشر وو اوس تازه د ملاهيبت الله اخوند لخوا د دندي ګوښه کړای شو او پر ځای يې د ملا هیبت الله اخوند د خپل دفتر مشر ملا احمد جان بلال وګمارل شو،

سرچينه ویلي چې ملا محمد داؤد مزمل د ملکي تلفاتو د کمسون مشر په توګه راغۍ چې مخکې ددې کمسون مشر ملا عبدالمنان عمري وو. مولوي احمدجان بلال د مشرتابه دفتر مشر، د ملا آمیرخان متقی پر ځای راوستل شو، مولوی قدرت اللہ جمال د نظامي کمېسیون د مشر مولوي فیض اللہ پر ځای ټاکل شوی او ددې تر څنګ د ختیځو ولايتونو د اداري مسئول په توګه هم ټاکل شوی.

همداراز شیخ نورالله منیر د محاکمو مشر، د شیخ عبدالحکیم پر ځای وګمارل شو.او مولوي فیض الله چې مخکي د ختيځو ولايتونو د ښوني او روزني مسول وو اوس تازه ددې ادارې د مرستیال په توګه ټاکل شوی.همدارنګه مولوی عبدالحکیم شرعي چې مخکي د د ختيځو ولايتونو د ښوونې او روزني علمي مرستيال وو اوس تازه د ختيځو.ولايتونو د محکمو معاونین شول،

بلخوا بیا د افغانستان دولتي پلاوي کې هيڅ تغیرندۍ راغلۍ کوم پلاوی چې څه وخت وړاندې ټاکل شوی وو هماغه ټیم به د طالبانو سره مزاکرات پیلوي او لنډوخت کې به قطر ته سفر وکړي ترڅو هلته په اوربند او نور د سولې چارو او لارو باندې خبرې اترې وکړي.د یادونې وړ ده چې دولتي مسولینو ویلي وو چې تر څو د طالبانو پلاوۍ قطر ته نوي واپس شوۍ تر هغه حکومتي ټيم قطر ته سفر نه کوي اوس چې د طالبانو مشران قطر ته لاړل نو زیات احتمال شته چې مزاکرات ډېر ژر پیل شي.

هېواد کې د سېلابونونوې لړۍ دپیلیدو امکان

افغانستان کې د څو ورځېو راهیسې د سېلابونو لړۍ پیل شوې ده .پرون چهارشبنه په ځيني ولايتونو کې درانه اورښتونه وشول چې تر ټولو سخته مرګ ژوبله يې د افغانستان په شمال کې پروان ولايت کې شوې پروان ولايت کې يې تر ۱۰۰ نه ډېرو کسان مږه شوي دي او تر ۱۱۵ زيات کسان ېې زخمیان کړي دي،

د پروان ولایت مرکز چاريکارو کې درنو سيلانو په زرکونو کورنه خراب کږي دي چې د شپې تر ناوخته د ژرغورني ډله لګيا وو له خټو او د ږنګ شویو کورونو له منځ يې پاتي شوي کسان راويستل.کابل او ميدان وردګ هم له هغو ولايتونو څخه دی چې دد درنو اورښتونو له امله يې زيات شمير خلک بې کوره او تر ۲۰ ژوبل او مړه شول.د افغانستان تر څنګ ګاونډي هېواد دپاکستان کراچۍ ښار کې هم د سختو اورښنونه له امله بيړنۍ حالت اعلان شوی دی ، او ددې ښار زيات وګړي يې بې کوره کړي او تر ۴۵ زياتو ته مرګ ژوبله اوښتي ده.

یاد سېلابونه په داسې حال کې دي چې د افغان د هوا پيژندي ملې ادارې هم د نورو بارانونه د اوريدو معلومات ورکړي د هوا پيژندني ملي اداري خبر کړي چې تر ټولو زيات بارانونه به د افغانستان په شمال ، مرکز او ختيځو سيمو کې وشي.د متحده ایالاتو د توپان پيژندې ملي ادارې خپلو امريکايې وګړو ته د نورو سترو.او خطرناکو سيلابونه د راتلوخبرداری کړۍ دۍ،

دا هم باید یاده کړوچې افغان دولت هڅه کوي چې دا سېلاب ځپلي خلک ژر تر ژره خوندي ځایونو ته انتقال کړي ترڅو دوي خوندي پاتې شي د دولت مامورین د دغه ځۍ څخه نظارت او ليدنې کوي او ځيني چارواکي اړوند ادارو ته د اقداماتو کولو امر هم کړۍ، نن سهار د مصالحې عالي شورا مشر ډاکټر صیب عبدالله عبدالله پروان ولایت ته سفر وکړ او د ولایتې ادارې مسولینو ته ېې د ژر او ښه اقداماتو لارښونې هم وکړې،

بل خوا د افغانستان نه علاوه امريکا کې هم د توپان پيژندنې ادارې خبر ورکړۍ چې تيره ورځ ددغه مملکت په جنوبي سيمو کې سختو بادنو او خطرناکو سيلابونو تر يو نيم ميليون زيات کسان بې کوره او تر ۳۰ زيات کسان يې مړه او ژوبل کړل.دغه خطرناک توپانونه تيره ورځ چهار شنبه ماسپښن مهال د تکزاس او لوييزيانا ايالتونو ته د څلور درجې په لوړ والي ته لاړه،

او د کاريب په سيمه کې يې تر ۳۰ زيات کسان له امله مړه شوي دي او تر يو نيم زيات کسان بې کوره کړي دي.د توپان ملې ادراې له خلکو غوښتي چې د توپان تر کابو کيدا پورې دې خپل کورونه پريږدې او ځانونه دې غوندي ځايونوته انتقال کړي

د امريکا جمهور ریس ټرمپ هم له امريکايې وګړو څخه غوښتي چې د ځايې چارواکو خبره دې ومني د توپان او سيلابونو تر کابو کيدا پورې دې غوندي ځايونو ته سفر وکړي .بايد وويل چې د نړۍ په بل کونج اسيا کې هم د درنو اورښتو او خطرناکو سيلابونو د راوتو خبرداری ورکړل شوی دی.

امریکا کې د افغانستان سفیره د دولت لخواکابل ته رغوښتل شوې ده

رویا رحماني چې امریکا کې د افغانستان سفیره ده، د سفارت د دېوال په قضیه کې د څېړنو په موخه لوي څارنوالۍ لخوا کابل ته غوښتل شوې ، او ورته ویل شوي چي د وږي سنبلې پر درېیمه باید کابل کې وي او لوي څارنوالۍ ته ځان حاضر کړي،

بازې سرچینۍ وايي چې رویا رحماني د اداري کارکوونکو سره په مجلسونو کې د ولسمشر محمد اشرف غني پر آدرس اخطاریه څرګندوني کړي، چې که یې د څارنوالۍ له منګولو خلاصه نه کړي نو دا به یې هم د مالي فساد هغه مسایل افشا کړي چې لل هم عام وګړي ندي خبر، د راپورونوو له مخې ولسمشر به د کابل ښاروالۍ، عامي روغتیا وزارت او واشنګټن سفارت د فساد څېړلو په پایله کې مجرمین محاکمه کړي او کاري رپوټ به یې نړیوالې ټولنې ته د خپلې لاسته راوړنې په توګه ورکړړۍ دۍ . خو که د رویا رحماني او ورسره ښکېلو مسئولینو پر قضیه سترګې پټې شي، دا به د سفیرې رحماني د اخطارونو پر حقانیت دلالت وکړي چې ګواکې ولسمشر پخپله په دغه قضیه کې شریک دۍ،

د جولای میاشتې پر ۱۱ تاریخ په واشنګټن کې د افغان سفارت د یوه ۸۸ متره دېوال په قضیه کې د نږدې دوه میلیونه ډالرو د فساد تر سندونو خپرېدولونه بعد تر اوسه د سفیرې رحماني د ګوښه کولو په هکله دولت انتظار کړی دی، په داسې حال کې چې په مسکو کې د افغان سفیر دوکتور لطیف بهاند پر ګوښه کولو یوه ورځ صبر هم ونشو او نوموړۍ له سفارت نه ګواښه شو،

سوشل ميډیا کې د ځوانانو په باور جمهور ریس غني یوازې د پښتنو په وړاندې قاطعیت څرګندوي، هغه که د توطیو په بنسټ هم وي.ویل کېږي چې رویا رحماني د سفارت سره د خپلي شخصي غیري دولتي ادارې (ان جي او) په څېر چلند کوي، دکتاتورانه حراکات کوي، د افغانستان سره بلدیت نه لري او د ارزښتونو سره یې لېوالتیا هم ښايي او نه ېې لري،

ښاغلې رحماني‌ چې د کاناډا اوسېدونکې افغانه ده ؛ تر دې وړاندي‌ هم په ورته کړنو تورنه بلل شوې ده، پر نوموړې تور دی چې ژبني اورته لمن وهي او اکثره پرېکړي‌ د خپلو شخصي ګټو پر بنسټ کوي د بازې راپورونو له مخې نوموړې سخته متعصبه هم ده او پښتو او فارسي فرق هم کوي، که داسې متعصب خلک ادارو کې پاتې شي نو دا به د وطن استقلالیت ته سخته زربه ورکړي،

امریکا کې د افغانستان سفیره د دولت لخواکابل ته رغوښتل شوې ده
امریکا کې د افغانستان سفیره د دولت لخواکابل ته رغوښتل شوې ده

په امریکا کې د افغانستان د اوسنۍ سفیرې رویا رحماني د اداري فساد په هکله تر دې وړاندي سوشل ميډیا د پرله پسې راپورونو او معتبرو سندونو خپرېدو په دوام، د افغانستان تلویزوني شبکو هم تېر کال نوي افشا ګرۍ وکړې.که چرته دغه قضیه په سمه توګه وڅېړل شي نو دا به یو مثال وي د نورو چارواکو لپاره او دويي به اینده لپاره دا جرات ونکړي چې فساد وکړي،

جرمني: مونږ د سولې مزاکراتو ملاتړي یو په داسې حال کې چې په قطر کې د طالبانو او افغان دول د مذاکراتي پلاوو ترمنځ بین الافغاني مذاکرات پیل شوي ، د نړۍ یو شمېر هېوادونو د سولې پروسې د کامیابۍ په صورت کې طالبانو ته ډاډ ورکړۍ چې مونږ هر ډول همکارۍ ته چمتو یو.

افغان دولت: بازې مطرح طالبان کابل ته رارسېدلي د ارګ د عامه اړیکو او ستراتیژیکو چارو مشر او د ولسمشر سلا کار وحید عمر ویلي ، د طالبانو نفوذي کسان په کابل ښار کې ډاډه او عادي تګ راتګ کوي.

وحید عمر چې د ولسمشر سلاکار هم دۍ د ځوانانو د ورځې په مناسبت په ځانګړو مراسمو کې ویلي، له طالبانو سره سوله د سیاسي جوړ جاړي او مذاکراتو له لارې نا ممکنه ده، د دولتي سرحدونو وړاندې باید سولې ته کار وشي، نوموړي کابل ښار کې د طالبانو نفوذ او ځانګړو ځواکونو شتون خبره تاید کوي دهېواد ولسمشرۍ ماڼۍ په داسې حال کې په کابل کې د طالبانو د حضور خبره را پورته کوي، چې طالبان اوس مهال د کابل کوتل، خیرخانې او سرای شمالي پورې کار کوي

دغه ډله په کابل کې له کلونو کلونو راهیسې شتون لري ، خو ادولت اوس د طالبانو د شتون خبر تاییدوي، له دې ښکاري چې اوس د طالبانو حضور تر ارګه رسېدلې ځکه افغان حکومت هم پوه شوی او غږ یې اوچت کړ.اوس مهال افغان دولت اندېښمن دی او ځکه ټینګار کوي، چې له طالبانو سره د سیاسي جوړ جاړي او مذاکراتو له لارې هم سوله نه شي کېدی، نو باید د دولت له کړیو او بسنټونو ها خوا سولې ته په صداقت کار وشي

یاده ډله د ډېرې مودې را هیسې د کابل ښار په شاوخوا او دننه کې لیدل شوي دي، خو افغان دولت هم نن دا خبره ښکاره کړه، عام افغانان اندېښنه لري، چې د طالبانو نفوذي کسان څنګه او د څه لپاره تر کابل راغلي کابل کې د طالبانو د نفوذي کسانو د حضور خبر داسې مهال را پورته کیږي، چې افغان دولت او طالبان خپلمنځي مذاکراتو د پیلېدو په درشل کې دي او که د طالبانو له لوري بیا کومه پلمه جوړه نه شي، ممکن په روانه اوونۍ کې د دواړو خواوو د مذاکراتو پلاوي د مذاکراتو پر مېز را حاضر شي،

د ارګ د عامه اړیکو او ستراتیژیکو چارو مشروحید عمر له دې خبرېچې د دطالبانو سره سوله د سیاسي جوړ جاړي له لارې نه ناممکنه ده ، ښکاري چې افغان دولت پر طالبانو باور نه لري، چې ګواکې د بین الافغاني مذاکراتو له لارې له افغان دلت سره سولهمزاکرات تنیجه ورکړي،

طالبانو تر اوسه پورې په کابل کې د خپلو مهمو او نفوذي کسانو د حضور په اړه د افغان حکومت پر ادعا کوم غبرګون نه دی ښکاره کړۍ ، په داسې حال کې چې د طالبانو مهم غړي کوٸټې ته د طالبانو د یو مهم او لوړ پوړي چارواکي جنازې ته تللې وو.او هلته ېې جنازه کړې وه،

اوس وخت کې باید دولت او نور سیاسیون سره راغونډ شي او د افغانستان د سولې مزامراتو لپاره هر هغه ګام پورته کړي کوم کې چې د افغانانو هم خیر دۍ او د نووروو ګاونډیو هم په همدې سوله کې خیر دي ځکه د ولسمشر غني په خپلو خبرو کې ویلي وو چې که افغانستان کې سوله راشي دا دپاکستان لپاره هم په خیر ده او که دلته سوله رانشي نو دا به ټولې منتقې لپاره ښه خبره نه وي،

د افغانستان بانک برېښنا ٤ ساعته بندول خلک په شک کې کړي

د افغانستان بانک برېښنا ٤ ساعته بندول خلک په شک کې کړي ، د افغانستان بانک له نوي سرپرست اجمل احمدي ګمارنې وروسته په اول ځل د دغه بانک برق د څلور ساعتونو لپاره تلۍ وو او همدا راز امنيتي کمرې هم نه وې فعلې چې دې چارو د خلکو غبرګونونه راپارولي،

له رسنیو سره په خپلو خبرو کې د باور غورځنګ رييس نجيب ازاد، چې مخکې د جمهور ریس غني د کمپاين عضو هم وو، په خپلو خبرو کې ويلي دي، چې شاوخوا دوه نيمې هفتې وړاندې د افغانستان بانک برېښنا د ٤ ساعتونو او څو دقيقې لپاره بنده پاتې وه او امنیتي کمرې هم بندې پاتې وې، نوموړۍ وايي ، چې د مرکزي بانک د افغانستان خزانه ده، دغلته ٢٤ ساعته برق وي او همدا راز ٤ جنراتورونه هم موجود وي ، که چېرته برق کې څه مشکل راشي چې په افغانستان بانک کې د برق ستونزه د يوې ثانيې لپاره هم نه وي او برق چې لاړ هم شي زر بیرته رازي،

دغې رسنۍ په دغه راپور کې دا هم ذکر کړي دي ، چې د افغانستان بانک سرپرست اجمل احمدي باندې نه يوازې چې دا تور دى چې هغه له هېواده غېر قانوني پېسې لېګلي دي ، بلکې د هغه په هويت باندې هم تراوسه پورې شکونه دي.چې ابا هغه افغان دۍ هم که نه ځکه په سوشل ميډیا کې د هغه په اړه ویل شوي چې ښايي نوموړۍ د لبنان وي ا د بي بي ګل خپلوان وي د نوموړي پاسپورټ په اړه هم خلک غوښتنه وکړه چې باید خلکو سره شریک شي او عامووګړو ته پکې وضاحت ورکړل شي،

اوسمهال هېواد له يوه بد وضعيت سره مخ دى، د سولې خبرې روانې دي، په دولت کې فساد اوج ته رسېدلى دى، د افغانستان بانک د برېښنا قطع کېدل، په هېڅ ډول د منلو وړ خبره نه ده او بايد د دې چارې په جدي ډول څېړنه وشي.او عامو وګړو ته دې وضاحت ورکړل شي، ځکه د افغانستان بانک د ټول ملت خزانه ده باید پټه نشي او عام وګړي باید په دې پوه شي چې دولت د بانک څنګه چلوي اوس وخت کې چې د بانک د برق په اړه اندېښنو کې اچولي باید ملت په دې اړه وضاحت ضرور ورکړل شي،

په سوشل ميډیا کې ورځ تر بلې د دولت پر ضد د خلکو کرکه زياتېږي او که ورته کړنې دوام وکړي، ښايي د حکومت لپاره دا کارونه ډېرزیانمن تمام شي، دا هم باید یاده کړو چې د انتخاباتو نه وړاندې جمهور ریس غني دا وعده کړې وه چې فساد به له منځه وړي او حیساب ورکونې او غوښتل ېې خپل شعار بللي وو خو اوس بر عکس فساد نور هم زیات شوۍ او دې سره په ولسمشر باندې د خلکو باور هم کم شوۍ دۍ،

د ا هم یاده کړو چې د اجمل احمدي د افغانستان بانک سرپرست ټاکلو سره سم يو شمېر لوړپوړي کسان له دندو ليرې کړل او څارنوالۍ ته يې معرفي کړل، همدا رنګه د بانک لومړى مرستيال واحد نوشېر هم د نوموړي د دې کړنې پر ضد ودرېد او دا يې غېر قانوني وبلله، چې وروسته هغه هم دې ته مجبوره شو چې له خپلې دندې استعفا وکړي او د لومړي مرستیال په صفت خپله دنده پاۍ ته ورسوي،

اوس وخت باید حکومت داسې هېواد کې داسې اقدامات وکړي چې د عامو وګړو باور ورباندې زیات شي او بهرنۍ لاسوهنې نه وژغورل شي که داسې ونکړي نو ۍايي اوسنۍ دولت خپل وخت پوره نکړي او شاید دوخت نه مخکې ېې دولت له منځه لاړشي نوښه به داوي چې دولت د وختنه مخکې ادارو کې اصلاحات راولي او داسې ګمارنې وکړي چې د افغانستان خلکو ته د منلو وړ وي،

ترکی پلازمېنې کابل ته الوتنې وځنډولې

 ترکی پلازمېنې کابل ته الوتنې وځنډولې د ترکي دولتي ایرلاین ادارې هغه وخت کابل ته خپل پروازونه وځنډول چې د کرونا ویروس په تړاو دافغانستان د د صحت وزارت دروغ ورته ورمعلوم شول،ویل کيږي دويي ویلي چې افغانستان کې لا هم کرونا ویروس په سرغت سره خپريږي،او دويي نه غواړي چې چې کرونا له امله هم دغه هېواد ته پروازونه وکړي

دهېوادد ملکي‌ هوايي چلندریس قاسم وفايي زاده ویلي چې د ترکیې هوايي‌چلند ادارې مونږ ته ویلي چې مونږ نور کابل ته الوتکې نهاوستوو، دافغانستان د بهرنیو چارو وزارت یوه لوړرتبه ماموررسنیو ته وویل چې ترکیه په دې باور ده چې دافغانستان دوولت د کرونا ناروغۍ په تړاو په خپل هیواد کې د پام وړ اقدامات ندي شوي ‌او په افغانستان کې کرونا ناروغي لا اوس هم پهتېرۍ کې روانه ده ؛ ځکه دوی نه غواړي ‌چې افغانستان ته په اوسنیو شرایطو کې نوري فلایټونه جاري وساتي،

درې هفتې مخکې د جون میاشتې پر ۲۴ تاریخ له درې میاشتني ځنډ وروسته د ترکیې هیواد اولني الوتکه د کابل پر هوايي ډګر را کوزه شوه ؛ هغه مهال افغان حکومت دا خپل بری باله چې ترکیش ایرلاینز بیا افغانستان ته خپل پروازونه پیل کړل ؛ خو د ترکیې هیواد افغانستان د کرونا وایرس بهیر څاره او د دریو اونیو په تېرېدو سره یې یوځل بیا په خپلو پروازونو بندیز ولګاوه .د افغانستان حکومت چې د نړۍ د بل هر هیواد بر خلاف د خپلو کرونا ککړو کسانو دقیق شمیر نه لري؛ لا له وړاندي په کور دننه له سختو نیوکو سره مخامخ وو. خلکو پر حکومت تور پوري‌کاوه چې د کرونا وبا په تړاو سم معلومات نه ورکوي،

افغانان د افغانستان د روغتیا وزارت د کرونا پالیسي په وړاندي مجبور ګڼل کېده او په لویه کې د د یوه کندهاري‌ حاکیم (حاکیم الکوزي) درملو ته پناه یوړه ؛ خو په خواله رسنیو کې دافغان حکومت خلاف خپل کمپاین ته دوام ورکړ .د کرونا وبا په وړاندي دافغان حکومت ناسمي پالیسي او دقیق معلومات نه خپرولو ترکیه مجبوره کړه چې بیرته خپل پروازونه وځنډوي .

بازې متخصیصین په دې باور دي چې که چېرته افغان دولت د کرونا وبا په تړاو افغان ولس او نړۍ والي‌ټولنې ته دقیق معلومات ور نه کړي‌او په خپله پالیسي کې بدلون رانه ولي‌،‌ښايي د ژمنه شویو مرستو نه هم لاس په سر شي‌.‌

بلخوا یوې ټولنې د سروې له مخي ‌په افغانستان کې یو پر دریمه برخه یعني‌تر (۱۰) میلیونه زیات نفر په کرونا ویروس اخته شوي‌ دي‌، خو افغان حکومت دا شمیرې ردوي ‌او وايي ‌چې په ټول افغانستان کې د کرونا وایرس (۳۵۴۷۵)  کسان نیولي‌چې دا په کور دننه افغانانو او بهر کې نړۍ والې ټولنې ته سم خبر نه ښکاري،

اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې دولت باید ټولې ادازو ته دا هدایت وکړي چې همغږۍ سره دې کار مخې ته بوزي ځکه دويي که داسې ونکړي نو نړیوالې ټولنې به نور هم په افغانستان باندې باور ختم شي او دې سره ښايي نړیواله ټولنه افغانستان باندې خپلې مرستې بندې کړي ځکه باور یو داسې سرمایه ده چې ډېرغټ غټ کارونه او فرصتونه له منځه وړي،

سبا قطر کې خپلمنځي مزاکرات پیلیږي

ارګ: د طالبانو سره مزاکراتو لپاره افغان پلاوی چمتو دی د ولسمشرۍ ماڼۍ ویاند وایي د بین الافغاني مزاکراتو لپاره افغان حکومتي پلاوی چمتودی اوس باید نور بین الافغاني خبرې ژر پیل شي،

نوموړي پرون دوشنبه د یوې خبري کنفرانس پرمهال ميډیا ته وویل، افغان دولت د سولې په مزاکراتو کې تر وروستي حملې کوشش کړې او تر ۴ زره طالب زندانیان یې ازاد کړي دي، خو په وینا یې طالبان ژمن نه دي.هغه زیاته کړه، وسله وال طالبان نه یواځې له افغان حکومت سره کړې ژمنې عملي نه کړې بلکې له امریکا سره په کړي تړون یې هم عمل نه دی کړی.

نوموړی وایي، دوی د بین الافغاني مذاکراتو د پيلیدو لپاره د طالب زندانیانو پروسه په دې موخه چټکه کړه څو هیواد کې تاوتریخوالی راکم کړي خو دا برعکس تاوتریخوالي زور واخیست.دا په داسې حال کې ده، چې تیره ورځ افغان حکومت ویلي وو، چې دوی به د پاتې طالب زندانیانو د خوشې کولو په اړه وروستۍ پرېکړه د یکشنې ورځې ترپایه اعلان کړي خو صدیقي لاهم د افغان حکومت وروستۍ پرېکړه نه ده وروستۍ شوې.

هغه د افغان دولت د پرېکړې د ځنډیدو لامل د طالبانو له لوري د ځینومشخصو طالب زندانیانو د خوشې کیدو غوښتنه یاده کړه.هغه وویل، دوی به تر ۵۰۰۰ طالب زندانیان خوشې کړي خو نشي کولای ځانګړي کسان خوشې کړې کوم چې وسله وال طالبان غواړي چې خوشې شي،صدیق صدیقي زیاتوي دوی په پوره توګه بین الافغاني مذاکراتو ته چمتو دي او له طالبانو غواړي، چې بین الافغاني پروسې ته ژمن پاتې شي او د خبرو میز ته له افغان حکومت سره کینې.دا په داسې حال کې ده، چې نن د کابل د نږدې ۲۰ سیمه‌ ییزو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو د یوې غونډې کوربه دی.

یاده غونډه له طالبانو سره د سولې له خبرو مخکې، په دې هدف ترسره کېږي چې د سولې په اړه سیمه‌ییزه اجماع پياوړې او له مخې یې بین‌الافغاني خبرې ژر تر ژره پیل شي.افغان دولت د اذربایجان، چین، مصر، هند، ایران، قزاقستان، قرغزستان، پاکستان، روسیې، قطر، سعودي عربستان، ترکیې، تاجکستان، ترکمنستان، متحده عربي اماراتو او ازبکستان استازو ته بلنه ورکړې چې نننۍ غونډه کې ورسره برخه واخلي.

ددې سربېره د ملګرو ملتونو، د اسلامي همکاریو سازمان او امریکا ډیپلوماتان او استازي هم غونډې ته دعوت شوي دي.افغان دولت دا اوونۍ دوه نورې غونډې هم مخته لري، چې یوه‌ یې سبا سې شنبه د کابل، بیجنګ او اسلام‌اباد درې اړخیزه غونډه ده او بله ‌یې د پنجشنبې په ورځ د هغو هېوادونو ده، چې تېرو دوه لسیزو کې د افغانستان مسایلو کې ښکېل وو.

اوس وخت د دې رارسېدلی دی چې باید دواړه لورې ژر تر ژره پیل شي ترڅو افغانان د دغه بد بختیو نه لاس په سر شي افغانان د ډېر وخت راهيسې په جنګ او جدل اخته دي نو دا باید ژرتر ژره ختم شي،او افغانان په خپل هېواد کې په ارامه فضا کې ژوند وکړي

د امارات هوايي شرکت افغانستان ته بیا فلایټونه پیل کړل

پلان شوې ده، چې نن پنجشنبه د اماراتس نړیوال هوايي شرکت، کابل ته خپلې الوتنې بیا پیل کړې. دغه جازونه د کرونا وېروس له امله د کرنطین پخاطر میاشتې میاشتې بند وو چې نن به بیاشروع شي تېره ورځ هم د ترکېش هوايي نړیوال شرکت له څلورو میاشتونه بعد کابل ته په اول ځل الوتنه پیل کړه

اماراتو شرکت چې د نړۍ په سطحه ټولو نه غټ شرکت دۍ او ټولې نړۍ ته فلايټونه لري دغه شرکت اوسمهال په لکاوو روپۍ تاوانونه کړي دي،او کاروبار اوسمهال په ټپه ولاړوو خو اوس یو ځل بیا پلان لري چې بیا پروازونه پیل کړي او خپل د کاروبار چارې وچلوي

متحده عربي اماراتو هوايي ډګرونه د بېلابېلو هېوادونو هوايي شرکتونو او الوتکو د کښېناستو او تګ راتګ له بوختو لارو ګڼل کېږي، خو افغان هوايي شرکتونه دې هېواد ته ډېرې کمې الوتنې لري تر دې چې اوس یواځې اریانا هوايي شرکت چې د افغانستان دولتي شرکت دی په اونۍ کې یو ځل د کابل دوبۍ تر منځ الوتنه کوي.

هغه الوتنې چې د دوبۍ او کابل تر منځ تر سره کېږي ټولې يې اماراتي شرکتونو انحصار کړې دي، دا باید بالمثل شي داسې چې که شپږ الوتنې کېږي لږ تر لږه درې يې افغاني شرکتونه وکړي چې دواړه لوري ګټه وکړي خو دلته ۹۰ سلنه الوتنې عربي شرکتونه کوي ځکه نو زموږ شرکتونه ډېر زیانمن شوي.”د کام ایر الوتکې پر ولایتي الوتنو سربېره، تر ډېره ترکيې، سعودي عربستان، هند او د منځنۍ اسیا ځينو هېوادونو ته تګ راتګ کوي.

په ورته وخت کې د افغانستان د هوايي چلند ادراه وايي دوبۍ ته د افغاني هوايي شرکتونو الوتنې د تخنیکي ستونزو له کبله کمې شوېدي. د دې ادارې مشر قاسم وفايي زاده وايي دا ستونزې د خبرداري تر کچې رسېدلي او متحده عربي اماراتو یو ځل بیا د افغان هوايي شرکتونو د ستونزو راپور دوی ته ورکړی دی.د یادونې وړ ده چې د ګرنطین نه مخکې د اماراتو هوايي شرکت بحرین، لندن (هیترو)، مانچستر، فرانکفورت، پاریس، میلان، مادرید، زوریخ، ویانا، امستردام، کوپینهېګن، ډبلین، نیویارک، شیکاګو، تورنتو، کوالالمپور، سینګاپور، جاکارتا، تایپې، هانګ کانګ، پیرت، بریسبېن، سیډني، میلبرن او مانیلا ته الوتنې کولې،

دولت باید د افغانستان الوتنې هم نریوالو فلایټونو ته چمتو وساتي او ژر تر ژره ېې پیل کړي ځکه که نړیوال فلایټونه شروع نشي نو د افغانستان دغه سکتورته ته به سخت زیان ورسوي او د هوايوردي اداره د افغانستان د عوایدو مهم سرچینه ده له همدې امله د هېواد هم راکم شوي دي،

د افغانستان یو دولتي اریانا هوايي شرکت په هېواد کې یو له لرغونو هوايي شرکتونو څخه ده چې د دولت په چوکاټ کې فعالیت کوي، خو د ۲۰۰۱ کال راهیسې څو غیر دولتي شرکتونو هم په دې هېواد کې فعالیت پیل کړ چې وخت په وخت له سقوط سره مخ شوي دي. او اقتصادي ستونزو سره هم مخ ده،

اوبه د یو هیواد لپاره ډېره مهمې دي هر هفه هېواد چې غواړي هېواد ېې پرمختګ وکړي نو باید د نورو کارونو ترڅنګ باید د اوبو سم مدیریت وکړي، چې انسانان پرته له اوبو څخه ژوند نه شي کولای. په نړیواله کچه د تیلو او نورو سون توکو څخه د اوبو ارزښت او قیمت لوړ دی.  تیل او ګاز بدیل لري، خو اوبه بدیل نه لري،

په مډل ایسټ عربي هېوادونو کې د نفتي توکو پر نسبت د اوبو قیمت لوړ دی.له اوبو څخه د څښاک، کرنې، برېښنا تولید او ځینو نورو برخو کې ترې ګټه اخیستل کیږي. په نړۍ کې د څښاک وړ او خوږو اوبو زیرمې کمې دي. افغانستان چې د خوږو اوبو پراخه زیرمې لري او د نه مدیریت له امله ګاونډیو هېوادونو ته وړیا ډول بهیږي.

د هېواد ۶۰ سلنه خلک د څښلو پاکو اوبو ته لاسرسی نه لري. افغانستان کابو ۸میلیون هکتاره د کرنې وړ ځمکه لري، چې اوسمهال کابو نیمایي برخه یې په سنتي او پخواني شکل کرل کیږي او پاتې نوره ځمکه شاړه ده او اصلي لامل یې د اوبو نشتوالی ښودل شوی دی، په داسې حال کې چې د اوبو او برېښنا وزارت شمیرو له مخې افغانستان کابو ۷۵میلیارد متر مکعبه د اوبو زیرمې لري، چې ۷۰ سلنه یې ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان او پاتې ۳۰ سلنه یې د هېواد په داخل کې ترې ګټه اخیستل کیږي.

نړیواله کچه د اوبو في متر مکعب قیمت تر ۲ ډالرو ټاکل شوی دی. ایران خپلې اوبه د لویې نللیکې له لارې پر عراق پلوري. خو ایران له افغانستان د هلمند سیند اوبه چې ارزښت یې میلیاردونو ډالرو ته رسیږي، په وړیا ډول ترلاسه کوي. کچیرې افغانستان خپلې اوبه في متر مکعب په یو ډالر پر ګاونډیو وپلوري، نو د کال به ۵۰ میلیاره ډالر عاید د اوبو پلورلو څخه ترلاسه کړو.که د افغانستان پر اوبو بندونه جوړ شي، د ۲۲ میلیون کیلو واټه فی ساعت د برېښنا تولید ظرفیت لري. د افغانستان پر سیندونو د بندونو جوړولو سره هم اوبه مدیریت شي او همدارنګه د هېواد داخل کې به د برېښنا تولید ظرفیت لوړ شي.

د سیمې هېوادونو سره د اوبو پر سر سیاسي شخړې، د اوبو مدیریت برخه کې متخصص انساني ځواک نشتوالی، پر اوبو د بندونو جوړولو ظرفیت او مالي امکاناتو نشتوالی هغه ستونزې دي، چې افغانستان حکومت د خپلو اوبو مدیریت کې پاتې راغلی دی. خوشبختانه په دې وروستیو کلونو کې د ولسمشر محمد اشرف غني په مشرۍ حکومت هڅې پيل کړې دي، چې خپلي اوبه مدیریت کړي او پر ځینو بندونو باندې کار پيل کړی دی.

اوس افغانستان داسې یو وخت کې قرار لري چې باید د نورو ستونزو ترڅنګ د اوبو سم مدیریت ندۍ شوۍ ځکه که مونږ د خپل هېواد اوبو سم مدیریت نه کړو نو ګڼ شمېر ستونزو سره به مخ شو، افغانستان کې د برېښنا کموالۍ هم د اوبو سره تړلۍ دۍ ځکه په ټول هيواد کې د برېښنا اداره نشي کولۍ چې ۲۴ ساعته برېښنا ورپزیدي نو که مونږ د اوبو سم مدیریت وکړو نو برېښنا به مو زیاته وي کارخانې به مو ۲۴ ساعته چليږي او هیواد به نور هم پرمختګ وکړي،