د فساد په تور څلور والیان څارنوالۍ ته معرفي شوي

د کرونا ویروس ته تختصیص شوې پیسو کې د فساد په تور څلور والیان څارنوالۍ ته معرفي شوي افغان دولت د کرونا پیسو په حساب کې د شفافیت نشتوالي له امله دوه پخواني والیان او دوه اوسني والیان څارنوالۍ ته معرفي کړل.

یادو والیانو کې د هرات پخوانی والي عبدالقیوم رحیمي، د نورستان پخوانی والي حافظ قیوم، د وردګو اوسنی والي مظفرالدین یمین او د بدخشان اوسنی والي ذکریا سودا د کرونا مخنیوي لپاره ورکړل شویو پیسو کې د فساد او اختلاس له امله څارنوالۍ ته معرفي کړۍ شول، د دويي والیانو د اختلاص په اړخ دغه ارزونه د افغانستان د پلټونکې ادارې (بازرس ادارې) لخوا شوې او دغه چارواکي به لویې څارنوالۍ ته د دغو پیسو په اړه راپور وړاندې کوي دې نه مخکې یادې ادارې د عامې روغتیا پخوانی وزیر او درې مرستیالان یې د کرونا په وضعیت کې د ناسم مدیریت او مالي فساد له امله لویې څارنوالۍ ته معرفي کړي دي.

د کویډ۱۹ لپاره تخصیص شوې په پیسو کې د پراخ فساد په اړه راپورونه ورکړل شول، خو اوس وکتل شي چې لویه څارنوالي د دغو چارواکو په اړه څه پرېکړه کوي.ځکه که دا قضیه په سم ډول ونه څېړل شي نو دا به اینده لپاره نورو چارواکو لپاره د نور فساد ته لاره هواره کړي او اینده کې چې پیسې کومک کيږي سمې به نه مصرفيږي ،

بل خو بیا په دا ډول اقداماتو تر هغه وروسته چي د ولسمشرۍ ماڼۍ پلټنې ادارې د عامې روغتيا پخوانی وزير فيروز الدين فيروز د همدې وزارت درېيو پخوانيو او له يوه برحاله مرستیال سره يو ځای څارنوالۍ ته معرفي کړ، ورسره سم د فساد پر وړاندې د حکومت پر اراده او اقدماتو باور زيات شوی دی.

تحلیلګر وايي دې اقدام ته په پام باور لري چې دولت له اداري فساد سره په مبارزه کې جدي دی او زياتوي چې څارنوالۍ ته د مالي اختلاس او له دندې د ناسمې ګټې اخيستنې په تور د فيروز الدين فيروز او د عامې روغتيا وزارت د معينانو معرفي کول هم په ياده برخه کې د حکومت د جديت تثبیتولو په هدف دي.

د کرونا ویروس ته تختصیص شوې پیسو کې د فساد په تور څلور والیان څارنوالۍ ته معرفي شوي

د چارو شنونکی مطيع‌الله خروټي له فساد سره په مبارزه کې د حکومت اراده او جديت تائيدوي او زياتوي چې دغه جديت په ولسي کچه د باور د بېرته اعادې او پراخولو په هدف دی. هغه په دې اړه له سيحون سره خبرو کې زياته کړه د افغاني ټولنې بېلابېل اقشار لکه علماء، سياسون، مدني فعالان او عام خلک يوازې په دولت او نظام کې فساد ته متواجې دي او حکومت هم دا ټکی اوس درک کړی دی. په همدې وجهې هڅه دا ده چې د دولت له ادرسه د فساد پر وړاندې جدي اقدامات وشي،

افغان پلاوي د کرونا ټېسټ وشو

قطر ته دولتي تلونکي پلاوي ټېسټونه وشول د افغانستان د دولت لخوا طالبانو سره د افغان دولت دمذاکراتي ټیم ټولو غړو د قطر هیواد وېزې ولګېدې او د کرونا لپاره یې ټیسټونه هم وکړل،دويي به ډېر ژر قطر ته سفر وکړي،

یوې ميډیا ته ارګ ویلي چې دولتي پلاوی به د یوې چارټر الوتکې په وسیله قطر ته سفر وکړيسرچینه وايي‌چې د مذا کراتو دا لړۍ به تر ډېره بریده له ميډیا سره نه شریکیږي او لمړنۍ غونډه کې به د څارونکو په توګه د قطر هیواد استازي ګډون وکړي، ‌قطر کې د افغانانو خپلمنځي خبرې د پیلیدو په درشل کې دي؛ خو د دغو خبرو رسنیز پوښښ د محدودولو هڅو د افغان خبریالانو او مدافع بنسټونو اندېښمن کړي دي

بازې خبریالان، چې د پوښښ لپاره قطر ته د تلو هوډ لري؛ دغه هېواد ویزه نه ورکوي.اطلاعاتو ته د لاسرسي کمیسیون غړي عین الدین بهادري ویلي، چې په قطر کې د افغانانو په خپلمنځي خبرو کې د افغان خبریالانو ګډون باید اساسي شرط وي، چې وکولی شي د خبرو جزئیات خلکو سره شریک کړي،

ژورنالستانو ویلي؛ افغان طالبانو او امریکايي پلاوي هم په قطر کې شاوخوا یو کال د تړلیو دروازو تر شا خبرې وکړې او خبریالانو په ډېره سختۍ له دغو مجلسونو معلومات تر لاسه کول.عام افغان وګړي هم په دې باور دي، چې باید د افغانانو له خپلمنځي خبرې له عوامو سره شریکې شي او پوه شي، چې د افغانستان او خلکو برخلیک ټاکنه کوم پړاوونه وهي او پر کوم لوري مخې ته زي،

دميډیا ملاتړي بنسټونه وايي؛ که څه هم له افغان دولت سره توافق ته رسیدلي، چې د خبرو او غونډو جزئیات به رسنیو ته وړاندې کبږي؛ خو حکومت تر اوسه څه نه دي ویلي چې دغه خبره به څومره پورې عملي شي اوس وخت کې دولت باید په دې اړه جدي پرېکړه وکړي او دا موضوع عملي او حل کړي،

خبریال ته د ورکړل شویو معلوماتو له مخې تر اوسه د دافغان حکومت د سولي‌ په مذاکراتي ټیم کې چې مشري یې معصوم ستانکزی کوي‌کوم بدلون نه دی راوستۍ ، البته ارګ هڅه کوي‌چې د خبرو پړاو ته یو شمیر ښځینه افغانان هم ور معریفي کړي،د ې سره به افغان مېرمنو اندېښنې هم ختمې شي او دا به نه وايي چې زمنږ حقوق پکې ندي خوندي شوي،

قطر ته دولتي تلونکي پلاوي ټېسټونه وشول
قطر ته دولتي تلونکي پلاوي ټېسټونه وشول

خو بلخوا بیا د طالبانو ځینو سرچینو خبریال وېبپاڼې ته ویلي چې ددوی مذاکراتي‌ټیم ته تازه دوه کسان نور وراضافه شوي‌ چې طالب قوماندانان دي‌ او تر اوسه لا هم په کوټه کې دي.دويي وايي چې زموند ټیم هم تیار دۍ دوي دوه ورځې وړاندې ویلي وو چې مونږ د طالب بندیانو د خوشې کېدو هرکلۍ کوو او افغان دولت سره خبرو ته چمتو یو چې دې خبرې سره ډېر افغانان د سولې لپاره هیله مند شوي دي،

د روغتیا وزارت:۱۰ میلیونه افغانان په کرونا اخته دي

د روغتیا وزارت:۱۰ میلیونه افغانان په کرونا اخته دي د هېواد د عامې روغتیا وزارت پرون د یوې خبرې ناستې پر مهال روښانه کړه ، چې شاوخوا ١٠ میلیونه افغانان په کويډ۱۹ یا کرونا ناروغۍ اخته شوي، او لا هم امکان لري چې نور هم په دغې ناروغۍ اخته شي،

د عامې روغتیا سرپرست جواد عثماني ویلي ، د افغانستان ١٠ میلیونه خلک چې د غه هېواد ١,٥ سلنه نفوس جوړوي د کرونا وبا له امله ځپل شوي، دا په داسې حال کې ده چې کرونا وبا لا هم د نړۍ لمن نه ده خوشې کړې او نه په بشپړه توګه د کرونا وبا مهار شوې ده، اوس مهال هم په ټوله نړۍ کې میلیونونه وګړي پر دې ویروس ککړ دي او زرګونه ترې مړ شوي دي.بازې د اي یو مملکتونه، امریکا او په اسیایي هېوادونو کې د هندوستان وګړي دې ناروغۍ ډېر وځپل او لا یې هم د مثبتو پېښو شمېر په لوړېدو دی.

بل خوا بیا طمونږ مملکت کې د اوایلو په پرتله د دې ناروغۍ شدت کم شوی او خپرېدنه یې تر ډېره مهار شوې ده.دهېواد په ګرمو سیمو کې د کرونا ویروس کم شوۍ دۍ ، په ځانګړې توګه په ختیځ او د ختیځ زون په ننګرهار ولایت کې چې هوا یې د افغانستان د نورو سیمو په توپير کمه ده د هوا په ګرمېدو سره په داسې سیمو کې د کرونا ویروس چټکتیا کمه شوې او د مثبتو پېښو شمېر په کې ډېر کم دۍ،

که مونږ اګورو بل خوا بیا د هرو ٢٤ ساعتونو په تېرېدو په افغانستان کې له سلو پورته یا ښکته مثبتې پېښې راجستر شوي او له دې ناروغۍ د مړینې کچه ډېره کمه شوې ده، بازې علمي څېړنو هم په اثبات رسولې چې د هوا په ګرمېدو سره د کرونا ویروس شدت کميږي.

دغې علمي څېړنه کې ویل شوي وو، چې د دوبي د موسم د لمر تودوخه د کرونا ویروس په ٣٤ دقیقو کې له منځه وړي.په ورته مهال دې ویروس افغانستان نه یوازې له روغتیایي اړخه وځپلو بلکې د افغانستان اقتصاد یې هم مخ پر شاه راووړ.

د ملګرو ملتونود پراختیا پروګرام تیره هفته راپور ورکړی وو، چې دې ویروس د افغانستان ١٣ سلنه کورنۍ بې وزلۍ سره مخ کړې.دغه ادارې همداراز ویلي وو، چې دې ناروغۍ د افغانستان اقتصادي وده ٩ سلنه را ښکته کړه او له امله یې په هېواد دننه غیر خالص تولیدات هم کم شوي دي.

اږس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید د کرونا ویروس سره په ګډه مبارزه وکړو او هرر شیبه ېې تعقیب کړو ترڅو افغانستان کې د مثبتو پېښو تعداد کم شي او افغانستان کرونا فري شي ځکه زمونږ هېواد یو غریب هېواد دۍ باید دولت ېې د کرونا ویروس سره مبارزې په برخه کې کافي بودیجه نه لري نو ټولو خواو ته د کرونا سره جدي مبارزه پکار ده او په لګ مصرف باندې باید ډېر کار وشي او کرونا ژر تر ژره له دې وطنه ختمه شي

دامیتاب بچن کورنۍ کرونا نه وژغورل شوه

دامیتاب بچن کورنۍ کرونا نه وژغورل شوه د هندسینما د پاچا او د هنر د بڼ بلې ډېوې امیتاب بچین او دهغه د فاميل غړيکرونا ویروس نه وژغورل شو او بازې غړي ېې په ښه کېدو دي، ویل کيږي چې د امیتاب یچن ځوي او لمسۍ هم په کرونا اخته وو،

د بالیووډ سینما د پاچا امیتاب بچن فامیل د کرونا یروس ته ماتې ورکړې ده او صحي حالت ېې مخ په ښه کېدو دي .له نن څخه ۹ ورځې مخکېد جولای په ۱۱ مه نېټه د امیتاب بچن او د هغه د زوی ابیشیک بچن د کرونا ټېسټ مثبت راوت ، چې ورپسې یوه ورځ وروسته یې انږور ایشوریا رایډ او لمسۍ ارادیا بچن هم په کرونا وبا اخته شول.دواړه پلار او زوی په کرونا وبا له اخته کېدو سره سم د هند په تر ټولو مجهز ناناواتي روغتون کې بیستر شول خو ایشوریا او د هغې لور ارادیا بچن بیا د تېرې جمعې په ورځ وروسته له هغه روغتون ته ولېږدول شول چې روغتیایي حالت یې د اندېښنې وړ ښودل شوی ؤ.

انډیا په دې وروستیو کې د کرونا ویروس تر سخت کش لاندې راغلې ده اوتر دې دمه د یو ملیون زیات کسان په دغه وبا باندې اخته شوي دي.دا په داسې حال کې ده چې د امیتاب بچن د مېرمنې او د هغه د لور د کرونا ټېسټونه منفي راغلي وو.خو اوس ېې د بازې غړو د کرونا ټیسټونه مثبت راغلي دي دويي لا هم کرونا سره مبارزه کوي،

د دغه هېواد په ګڼ توکمې ټولنې کې کروړونو خلکو د امیتاب بچن فامیل په کرونا وبا د اخته کېدو له امله خواشینۍ خودلې ده خو په مینځ کې یې داسې ډله هم وه چې ویل به یې، د بچن کورنۍ د هند له ګڼ نفوذې ټولنې نه زیاته نه ده. دوی به ویل چې کومې پېرزوینې چې بچن کورنۍ ته وړاندې کوئ، دا ټول هند حق لري.زمونږ په اند داسې باید ونشي او دې ناروغۍ کې د صبر کولو لارښوونې وشي او ټولو ته د برابر حق ورکړل شي،

بچن چې اوس د هندي سینما عمر خوړلی اداکار یادېږي، نه یویازې په کور د ننه بلکې د نورو هېوادونو خنرمندانو او وتل شویو څېرو د خپګان او ډاډګېرنې پېرزوینې ورسره شریکې کړې وې.اودويي ته ېې مختلفې توسعې کړې وې کوم چې دويي عملي کړي دي،او ورو ورو ښه کيږي،

یاد هېواد کې د امیتاب بچن محبوبیت په کم سارې ډول تر نورو اداکارانو زیات دی، کله چې نوموړی په دغه ناروغۍ اخته شو، ملیونونه ګړو یې د روغتیا لپاره دوعاګانې وکړې. ګڼ شمېر کسانو د خپلو ځانګړو مذهبي دودونو له مخې په مندرونو کې د سدوعا مراسم ورته نیولي وو.او بازې مسلمانانو هم د نوموړي کورنۍ لپاره ځانګړې دعا ګانې کړې وې

ایشوریا رای چې کلونه وړاندې یې د ښکلا سیالۍ کې جایزه هم ګټلې وه، اوس یې روغتیایي حالت د ډاډ وړ ښودل شوی دی او تمه ده په نیږدې راتلونکي کې له خپلې ناروغې کورنۍ سره یو ځای له روغتون رخصت کړل شي.نوموړې ځکه ژر په ښه کېدو شوه چې نوموړې د ډاکټرانو په لارښوونو په سختۍ یره عمل وکړ او د دويي توسعو تع غوږ کېښود اوس ېې صحت د ډاډ وړ دۍ،

ډبلیو ایچ او: کرونا ویروس د هوا له لارې انتقالېدلۍ شي

د روغتیا نـړیوالې اداره وايي کرونا ویروس د هوا له لارې انتقالېدلۍ شي ساینس دانان تایید کړې چې نوی کـرونا وایرس د هوا له لارې انتقاليږي،دويي وايي چې دا خبره په یونوي تحقیق کې ثابته شوې ده دغه ویروس د هوا له لارې انتقالیږي،

د رویټرز په راپور له مخې ډبلیو اېچ اود کـویډ_۱۹ پانډیمۍ تخنیکي مدیرې ماریا وان کرکف وویل «د هـوا له لارې د کـرونا وایرس انتقال مو ددغې وایرسي ناروغۍ د یوې احتمالي انتقال لارې په توګه بحث کړی».د روغتیا نړیوالې ادارې دمخه ویلي وو چې د کـرونا وایرس انتقال د ناروغ شخص د خولې او تنفسي ذراتو پواسطه چې د ناروغ خبرې کولو، ټوخیدو او پرنجیدو پر وخت محیط ته لیږدول کیږي، صورت نیسې.د دوشنبې په ورځ د ۳۲ مختلفو هېوادونو ۲۳۹ ساینس پوهانو په جینوا کې میشت د روغتیا نړیوالې ادارې ته په پرانیستو لیکونو کې (د انفکټیډ ناروغیو په ژورنال کې خپاره شوي) د شواهـدو په حواله لیکلي چې په هـوا کې د وایرس مایکروسکوپیک ذرات د روغو خلکو لخوا تنفس او د ناروغۍ سبب ګرزېدلۍ شي،

دوي تشخیص وکړ چې د ویروس کوچني ذرات د یو څه مودې لپاره هـوا کې پاتې کیږي او په همدې وجه یې د روغتیا نړیوالې ادارې څخه غوښتې چې خپله تګ پروسیجر بدل کړي.د روغتیا نړیوالې ادارې د ناروغیو د مخنیوي او کنټرول ګروپ تخنیکي رئیس بیندا الګرانزي وویل د هـوا له لارې د کرونا ویروس د انتقال شواهد شته اما دا شـواهد قطعي او نهایي لاهم ندي،

هغه زیاته کـړه په عامو ځایونو کې د وایرس د لیږد امکان باالخصوص د ګڼې ګوڼې ځایونو او بغیر له تهویې خونو کې نشي ردیدلای.هغه وویل، په هر صورت دا شـواهد راټولولو او تشریح کولو ته اړتیا لري او مونږ به یې ملاتړ ته دوام ورکـړو.اوس باید بغیر د شواهدو هيځ اقدام ونشي ځکه دا یو داسې مرض دی که لګ غلطي پکې وشوه نو دا به ډېره شخته وي چې بیا پکې د مړو شمېر راقابو کړي،نو باید ټول ممالک په دې اره ډېر سنجيدګي سره مخې ته لاړ شي،

وان کرکوف وویل د روغتیا نړیواله اداره به په راتلونکو ورځو کې د کرونا وایرس د لیږدیدنې څرنګوالې په اړه د موجوده ساینسي وړاندیزونو لنډیز خپور کړي.هغې وویل د کرونا وایرس د لیږد درولو لپاره باید جامع تدابیر ونیول شي په کوم کې چې د یوه متر فزیکي واټن او ماسک کارول لازمي دي. او نور احتیاتي تدابیر هم ونيول شي ټول وګړي د ډېرې ګڼې ګوڼې نه لا هم ځان وساتي ترڅو دغه ویروس خبرېدو کې اسانتیا برابره شي،

ډبلیو ایچ او: کرونا ویروس د هوا له لارې انتقالېدلۍ شي

کرونا ویروس یو داسې وبايي ناروغي ده چې ډېر ژر یو کس نه بل کس ته انتقاليږي دط ناروغۍ سره باید پوره احتیات نه کار واخيستل شي څکه دا یو داسې ناروغي ده چې نسلونه تباه کوي دولت باید نور هم جدي اقدامات وونیسي د ډېر وخت راهیسې دغه ناروغي شتون لري او لا هم له منځه نده تلې د افغانستان دولت بید د پام وړ اقدامات وکړي او دغې مرض نه افغانستان وژغوري تردې دمه په افغانستان کې په دې مرض تر ۳ زرو نه زیات کسان کرونا دي او ګڼ شمېر ورڅخه وفات شوي دي،

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر ۴لکه ۳۹ ته ورسېد

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر۴۲۳۰۰۰ ته او په امریکا کې دغه تعداد ۱۱۴۴۴۶ ته ورسید.د امریکې جانزهاپکنزپوهنتون د شمېرو ترمخه په نړیواله کچه د کرونا وایرس د مریضانو شمیر ۷۵۸۹۸۳۸ دی.

انډیا کې د جمعې په ورځ د کرونا وایرس ۱۱۰۰۰نوي پېښې ثبت شوې چې په ملک کې په ۲۴ ګنټو کې د ناروغۍ تر ټولو زیاته شمېره ده.پاکستان د جمعې په ورځ ۶۳۹۷ پېښې ثبت کړې او متخصیصین وايي په هېړادکې ویروس د تېرې میاشت راهسې خپور شوی کله چې د پاکستان صراعظم عمران خان په هېواد کې ویروس د مخنیوي په خاطر لاک ډاون لېرې کړ.په هندوستان کې د کرونا نوي پېښې په داسې حال کې رپورټ شوي دي چې په ملک کې دوکانونه، مالونه، کارخانې او د عبادت ځایونه د دوو میاشتو د بند وروسته بیا پرانیستل شوي دي خو د زیات خطر په ځایونو کې بندیزونه پرځای دي.

د کرونا ناروغۍ د تازه پېښو وروسته انډیا د نړۍ څلورم هېواد شو چې د ناروغۍ زیاتې شمېرې لري. دا وخت په امریکا تر ټولو زیات د کرونا ویروس پېښې لري، ورپسې برازیل او بیا روس دی.د امریکې د جانز هاپکنزپوهنټون د راپور له مخې هندوستان کې د کرونا ویروس مجموعې شمېرې ۲۹۷۵۳۵ دي او په نړیواله کچه دغهشمېر اووه اشاره پنځه مېلین ته رسېدلی دی.د امریکې د کرونا ویروس شمېر د دوه مېلین نه زیات دی. په برازیل کې ۸۰۰۰۰۰ او روس کې ۵۱۰۰۰۰ دی.امريکا د کرونا وایرس د دنیا تر ټولو زیات مرګونه لري چې تعداد یې ۱۱۳۸۰۰ دی. په نړیواله کچه دغه شمېر ۴۲۲۰۰۰ دی.

او یو امریکنۍ کمپنۍ ویلي اینده میاشت به په پراخه کچه د کرونا وایرس د ممکنه وېکسین ازموینې شروع کړي. موډرنه نومې کمپني د امریکې د نېشنل انسټېټیوټس اف هېلت سره په شریکه په دغه وېکسین کار کوي. کمپني وايي په ۳۰۰۰۰ رضاکارانو په ازموینې شروع کوي د صحت نړیوالې ادارې د اندازو تر مخه دا مهال لاتیني امریکا د کرونا وبا نوی مرکز ګرځیدلی چرې چې په نژدیو ورځو کې د کرونا اغیزمنو شمیره د یو میلین یا لس لکو نه سېوا او مرګونه د ۷۰ زرو نه زیات شوي.

بلخوا په لاتیني‌ امریکا کې بیا ټولو زیات اغیزمن هیواد برازیل دی چې د مرګونو او ناروغانو په حساب په امریکا پسې په دویم نمبر دی. د برازیل وروسته پیرو کې د اغیزمنو خلکو شمیره د دوه لکه نه زیاته شوې. چلي بیا په دریم نمبر او میکسیکو په څلورم نمبر دی.‌

د متحده ایالاتو جان هاپکنیز پوهنتون په ویب پاڼه خپرو شوو شمیرو تر مخه برون د سهر پورې په امریکا کې د کرونا ناروغانو شمیره شل لکه ۴۶۴ ته ورسیدله او د یاد وایرسه ۱ لک ۱۲ زره او ۹۲۴ تنه مړه شوي دي.د کرونا ناروغۍ له امله دمرګونو او ناروغانو په حساب امریکا په ټوله نړۍ کې تر ټولو زیاته په دغه هېواد کې خپره شوې ده.‌

د امریکا په کېلیفورنیا سټیټ کې بیا د کرونا ویروس زیاتیدونکې شمیرو دروغتیا ځايي چارواکي په دې مجبوره کړل چې دغلته هرکال د اکتوبر په میاشت کې کیدونکي دوه مشهورې ځايي د موسیقۍ میله یا دستور وځنډوي. دغه دواړه دستورې په شورو کې د اپریل په میاشت کې اعلان شوې وې خو بیا د کرونا وبا خوریدو وروسته دغه دواړه د اکتوبر میاشتې پورې ځنډول شوې وې.‌

دنورې نړۍ ترڅنګ افغانستان کې هم د کرونا ویروس له امله د مړو شمېر ورځ تربله زیاتيږي د کابل په شمول ولایاتو کې هم دغه ویروس لا هم خپريږي اوسمهال په افغانستان کې د کرونا ویروس پېښو شمېر د ۲۰ زرو نه زیات شوۍ دۍ بل خوا د روغتیا وزارت وايي چې د کرونا ویروس د مخنيوي لپاره ورسره فنډ ختم شوۍ دۍ،

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي دويي په دې برخه کې ٤٢.٥ ميليونه امريکايي ډالره کومک اعلان کړ امریکا دغه مرسته دې لپاره ووکړه چې افغانستان د کرونا مخنيوي لپاره اقدامات وکړي او کرونا ژرتر ژره له منځه ویسي،

دراپورونو له مخې، د افغانستان لپاره د امريکا د پراختيايي ادارې يا USAID عمومي مسوول د عامې روغتيا وزارت له سرپرست وزير احمد جواد عثماني سره د خبرو پر مهال د دغه مرسته ژمنه کړې ده.او ویلي دي چې ډېر ژر به امریکا دغه مرسته افغانستان ته وسپاري دويي ویأي د روغتیا وزارت دې دغه فنډ د کرونا لپاره فایده واخلي،

نموړۍ زیاتوي د دې پېسو ١٠.٩ ميليونه ډالر به د روغتيا د نړيوال سازمان له لارې د لابراتوارونو د پراختيا لپاره لګول کېږي او پاتې ٣١.٦ ميليونه به د عامې روغتيا وزارت له لوري لګول کېږي.هغويي د روغتیا وزارت نه وغوښتل چې دغه فنډ دې په شفاف ډول د کرونا مخنيوي لپاره استفاده کړي،

هغه وویل ، چې ١.٦ ميليونه ډالر به هم د روغتيا نړيوال سازمان په افغانستان کې په بېلا بېلو روغتيايي فعاليتونو لګوي.هغويي وویل چې دغه مرسته به په ایمرجنسي ډول روغتیا وزارت ته وسپاري ځکه افغانستان کې کرونا ورځ تربلې زیاتيړي خو افغانستان سره دومره ګنجایش نشته چې کرونا مخنيوۍ دې په چټکتیا سره وشي،

د يادولو وړ ده چې امريکا له دې مخکې هم د کورونا ويروس د مخنيوي لپاره افغانستان سره مرسته کړې ده.خو اوس د روغتیا وزارت وايي چې دويي سره دومره تجهیزات نه لري چې کرونا سره دې په جدي ډړل سره مبارزه وشي او دغه مرض مخ په ختمېدو شي،

دا مرستې په داسې مهال کې کېږي چې خلک سر ټکوي د هېواد په روغتونونو کې لا هم لومړني طبي خدمات هم نه وړاندې کېږي او ډېرى هېوادوال له نورو غوښتنه کوي چې خپل ناروغان دې روغتونونو ته نه وړي.

د یادونې وړ ده چې افغانستان سره د کرونا ویروس نه علاوه هم کومک کړۍ دۍ او لا ېې هم کوي اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید افغانستان خارجې کومکونه په سم ډول ولګوي اوشفافیت پکې مراعت کړي ترڅو افغانستان کې مختلف ترقیاتي کارونه وشي او افغانستان پرمختګ وکړي،

زما لپاره د کورونا په نوم د IMF څخه قرض مه اخله

په قیسبوک او نورو ټولنيزو رسنيو کې د حکومت له لوري د پېسو نړيوال صندوق IMF څخه دقرض اخيستلو پر ضد خلکو غږ پورته کړى دى او پوسټونه ېې کړي دي، دويي په خپلو پوسټونو کې حکومت څخه غوښتنه کوي چې د دوى په نوم دې د پېسو له نړيوال صندوق څخه قرض نه اخلي،

افغان دولت غواړي چې د کورونا ناروغۍ سره د مبارزې لپاره د پېسو نړيوال صندوق IMF څخه ٢٢٩ ميليونه ډالر پور واخلي، چې دا غوښتنه يې مشرانو جرګې او ولسي جرګې هم تاييد کړې ده. دغه غوښتنه د ماليې وزارت لخوا ولسي جزګې ته وراندې شوې وه کوم چې اکثریت رایو سره تاید شوه،

دوه ورځې وړاندې ولسي جرګه کې چې کله دغه طرحه تاید شوه شګوفه يې مخالفت وکړ او وې ويل چې د کورونا لپاره له افغانستان سره مرسته شوې پېسې هم په شفاف ډول نه دي مصرف شوي او دا پېسې به هم په شفاف ډول مصرف نه شي.او ټولې به د غلو جېبونو ته لاړې شي،باید اوسمهال قرض ونشي او په مرستو باندې ګزاره وشي،

له هغه وروسته په ټولنيزو رسنيو کې خلکو د دې پر ضد کمپاين پيل کړ او له حکومت څخه يې غوښتنه وکړه چې د دوى په نوم دې د کورونا په بهانه له IMF څخه پور نه اخلي او د دوى راتلونکى نسل دې نه پوروړى کوي.

اي ایم ایف چې نړۍ کې بې ټولو نه غټ د پیسو سازمان دۍ دغه سازمان بې وزله هیوادونو سره کومک کوي او قزضونه هم ورته ورکوي دغه سازمان اوسمهال افغانستان ته هم د کرونا سره مبارزې لپاره قرض ورکوي خو د دغه سازمان شرط دادۍ چې کله دويي مالیه راټولوي باید ددويي شرطونه پکې ومنل شي،

ای ایم ایف ګاونډي هیواد پاکستان ته هم قرض ورکړۍ اوسه پورې ېې دغه قرض ندۍ پوره کړۍ دويي د ۲۰ کالو نه زیات وشو چې پاکستان د ای ایم ایف نه قرض کړۍ دۍ خو لا هم ندۍ ختم شوۍ، پاکستان کې چې کله د نوازشریف حکومت وو نو عمران خان به ورته هروخت دا پيغور ورکووو چې د ن لیګ حکومت د ټولو نه زیات پاکستان قزضداره کړ،

وزارت مالیه:تېرودوواونیوکې عواید زیات شوي

د هیواد د مالیې وزارت سرپرست او نوماند وزیر عبدالهادي ارغندیوال وايي چې حکومت بېوزلو ته د مرستې لپاره ۳ سوه میلیونه ډالره ځانګړي کوي.هغه وايي کرونا ویروس مو هیوادوال ډېر ځپلي دي مونږ غواړو چې د دغه بې وزلو سره کومک وکړو.

ارغندیوال نن په ولسي جرګه کې ویلي، چې په دې اړه حکومت له نړیوالو بنسټونو سره تفاهم کړی دۍ او ډېر ژر به دغه فنډ ځانګړۍ کړو اواړوندو ادارو ته به ېې وسپارو تر څو د کرونا ویروس سره په جدي توګه مبارزه وکړي او د دغه ویروس له امله چې څوک متاثر شوي دي او یا بې وزله وي توزیع کړو.

نوموړي ویلي دي دا مرسته به د نقدو پیسو او خوراکي توکیو د بستو په بڼه بېوزلو ته ورکړل شي.هز بې وزله ته به د خوراکي توکي ورکړي ترڅو دوي خپل ژوند پر مخ بوزي که مونږ اوګورو د تېرو ۳ میاشتو راهیسې د کابل په شمول یو شمېر ولایتونو کې کرنطین وو او عام خلکو نشو کولۍ چې بازار ته لاړ شي او یا هم مزدوري وکړي.

نوموړي په دې برخه کې د نړیوالې ټولنې د موافقې خبر هم ورکړی.هغه وویل چې نړیوالو اادارو او یو شمېر ملکونو سره مو خبرې اترې شوي هغه وویل چې کوشش کوو چې زر ترژره نوړیوالې ټولنې نه هم کومک ترلاسه کړو او دغه کومک بیا په کرونا اخته کسانو باندې ووېشو.

حکومت مخکې د کرونا ویروس له کبله اقتصادي زیانمنو بېوزلو کورنیو ته د وچې ډوډۍ وېش پيل کړی و، چې څه موده مخکې پای ته ورسېد.اوس دولت غواړي چې دډوډۍ نه علاوه نور شیان هم وویشو ترڅو د غریبو او بې وزلو خلکو سره کومک وشي او غریب خلکو باندې دغه وخت په اسانه تېر شي.

د حکومت پر مرستو نیوکې موجودې دي، چې درغلۍ پکې کیږي او د اړیکو پالنه پکې موجوده ده. یو څو ورزې وړاندې هم په دې اړه سوشل میډیا کې خلکو لیکنې کړې وې او مختلف پوسټونو کې ویلي وو چې کرونا لپاره چې کومې پېسې د ولایاتو لپاره ځبنګړې کړې وې هغه والیانو خپلو جېبونو کې اچولې وې

حکومت بیا خلکو نه د مرستو د شفافیت په برخه کې د همکارۍ او څارنې غوښتنه کړې ده.او ویلي دي چې باید یادې پېسې د کرونا ویروس سره مبارزې لپاره استعمال کړي او عام خلک باید لدې ټولې پروسې نه خبر وساتل شي .

کرونا ویروس:امریکارسما له اقتصادي ستونزوسره مخ ده

کرونا ویروس یو داسې ناروغي ده چې نړۍ ېې له بېلابېلو ستونزو سره مخ کړې ده او د ټولې نړۍ په پرتله امریکا ټولو نه زیاتو ستونزو سره مخ ده امریکا کې کاروبار ته له اجازې ور کولو وروسته اوس تګزاس او فلوریډا په ګډون ځینې ایالتونو کې د کورونا وېروس پېښې ډېرې شوې دي.

دغه هیواد کې د اقتصاد څېړلو دفتر د دوشنبې په ورځ وویل، امریکا له فرورۍ راپریخوا د اقتصادي ځوړ پېر ته ننوتلي دي. د اقتصاد څېړلو ملي دفتر- چې د اقتصادي کړکېچ د پیل او پای اعلانولو برخه کې باوري خصوصي اداره ده- خپل رپوټ کې زیاتوي، د امریکا اقتصاد په فرورۍ میاشت کې د ۲۰۰۷- ۲۰۰۹ اقتصادي کړکېچ وروسته د ودې اوج ته رسېدلی و، خو له هغه راهیسې په ځوړ روان دی.

دا بهیر د کورونا وېروس له امله لا تیز شوی دی. په دا مهال د اقتصاد څېړلو ملي دفترخپل رپوټ کې لیکلي د امریکا د اقتصادي پرمختګ موسم- چې د ۲۰۰۷ کال له اقتصادي کړکېچ تر وتلو وروسته پیل شوی و- پام وړ ریکارډونه جوړ کړي؛ په داسې ډول چې د امریکا اقتصاد تېرو ۱۲۸ میاشتو کې په لوړ روان و، یا یې صعودي بهیر درلود.

د کورونا وبا له خپرېدو مخکې هم ډېری کارپوهانو د یوه اقتصادي ځوړ خبره کړې وه، خو د وضعیت د خرابوالې پر کچه یې نظر مختلف وو. د کورونا له امله چې امریکا کې مختلف کاروبارونه له ټولبندیز یا قرنطین سره مخ شول، ور سره په دغه هېواد کې د مۍ تر وروستیو تر څلوېښت میلیونو کسان بې کاره شول.

امریکا کې د ټولبندیز یا قرنطین وروسته بیا ټیکزاس او فلوریډا په ګډ ځینې ایالتونو کې په کورونا د نویو کسانو د اخته کېدو شمېر ډېر شوی دی. د یکشنبې په ورځ فلوریډا کې په پرلپسې پنځمه ورځ ډېر کسان په کووېډ-۱۹ ناروغان شول چې ټول شمېر یې ۶۴ زرو ته رسېږي.

دغه ایالتو کې د وېروس د اوج په ورځو کې هم دومره کسان اغېزمن شوي نه وي. په امریکا کې تر شل لکو کسان په کورونا وېروس اخته شوي او د دې وېروس له امله ډېر کسان هم په دغه هېواد کې مړه شوي چې نږدې یو لک یوولس زرو ته رسېږي.

د یادونې وړ ده چې په نړۍ کې اوه میلیونه ۸۵ زره ۸۹۰ کسان په کورونا اخته شوي او څلور لکه پنځه زره ۱۶۵ ترې مړه شوي دي.تر هغه وروسته برتانیا کې څلوېښت زره ۶۸۰ کسان له کووېډ-۱۹ ناروغۍ مړه شوي دي.خو بازې راپورونو له مخې امریکا په نړۍ کې ترټولو هیوادونو نه زیاته د دغه ناروغۍ نه اغېرمنه شوې ده

دا هم باید یاده کړو چې د کرونا له امله افغانستان هم اقتصادي ستونزو سره مخ ده د بې کارۍ کچه پکې نوره هم زیاته شوې ده داسې فامیلونه شته چې د پیکارۍ له امله خپل اولادونو ته دوه وخته ډوډۍ هم په سمه توګه نشي ورکولۍ که څه هم دغه وضیعت د پخوا نه هم خراب وو خو اوسمهال د کرونا له امله نور هم خراب شوۍ دۍ.