امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي

د متحدو ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرون د فبرورۍ په ۲۵مه، وویل چې په افغانستان کې د خپلو سرتېرو شمېر به ۸۶۰۰ ته را کم کړي.

ټرمپ نن دا خبره  خبریالانو ته کړې ده هغه همدا راز ویلي چې په افغانستان کې د سولې د ټينګښت لپاره هڅې یې ستایل شوې ديټرمپ نن ونه ویل چې څه وخت به د سرتېرو شمېر کموي. د امریکا حکومت او وسله وال طالبان د تاوتریخوالي د کمولو پرېکړه عملي کوي او نن یې څلورمه ورځ ده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو ویلي چې که د تاوتریخوالي د کمولو پرېکړه ښه عملي شوه، د فبرورۍ په ۲۹مه به له طالبانو سره د سولې هوکړه لاسلیک کړي

د سولې تړون لاسلیک ته چمتودئ او یاد تړون به د امریکا ولسمشر لخوا لاسليک شياو او د لاسلیک وروسته به سمدست بین الافغاني مزاکرات شروع شي.

دیادونې وړ ده چې د لاسلیک مراسمو ته د مختلفو هېوادانو خارجه وزیران او نور استازی هم بلل شوۍ دوی به د شاهدان په ډول بادې غونډې کې ګډون کوي. 

له بلخوا یادې غونډې کې به د حکومت استازي ګډون نه کوي.

د سولې د هوکړې تر لاسلیک سره به بین الافغاني خبرې پېلېږي چې په هغه کې به د دایمي اروبند پر اعلان، د امریکايي سرتېرو د کمېدو او داسې نورو مهمو مسئلو په اړه پرېکړې کېږي.

پرطالبانودې بریدونه بندشي ولسمشرغني

ولسمشر پرون، د فبرورۍ په ۲۱مه نېته په ټول هېواد کې امنیتي او د فاعي ځواکونو ته امر وکړ چې پر وسله‌والو طالبانو حملې بندې کړي.

د امریکا اوطالبانو ترمنځ د موافقې له مخې، د بېګا شپې له ۱۲ بجو د فبرورۍ تر ۲۹ مې به په ټول افغانستان کې تاوتریخوالی کم وي.

اشرف غني پرون په ټلویزوني وینا کې وویل چې د افغانستان امنیتي ځواکونه به په دفاعي حالت کې وي.

ښاغلي غني زیاته کړه: “اوس چې د سولې لپاره زمینه برابره شوې، له دې فرصته موږ د خپلو خلکو برحقه غوښتنه مطرح کړه چې طالبان اوربند ومني او مذاکرات پېل شي، خو دا چې د طالبانو ډلې د تاوتریخوالي په کموالي هوکړه وکړه، داهم اوربند او پایه دارې سولې ته د رسېدو لپاره یو مهم ګام دی.”

د  طالبانو د نظامي چارو کمېسیون هم یو بیان خپور کړی او ویلي یې دي چې تر راتلونکې شنبې به د افغانستان پر امنیتي او دفاعي ځواکونو او امریکايي قواوو حملې نه کېږي.

په خبرپاڼه کې وسله‌والو طالبانو ته ویل شوي چې دافغانستان د حکومت تر کنټرول سیمو ته له تګه ډډه وکړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو وویل چې په یوه اوونۍ کې د تاوتریخوالي د کمولو پرېکړه په بریالیتوب عملي شوه، د فبرورۍ په ۲۹مه به امریکا له طالبانو سره د سولې هوکړه لاسلیک کړي.

پامپیو: د ټاکنو پایلې له نږدې څارو

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو ویلي، د افغانستان د جمهوري ریاست ټاکنو پایلې له نږدې څاري.

هغه سعودي عربستان ته په سفر دئ.

نوموړي عربستان کې خبریالانو سره د خبرو پر مهال څرګنده کړې، چې زه د افغانستان په اړه زیات څه ویل نه غواړم، خو د ټاکنو پایلې له نږدې څارو.

د هغه په وینا، مونږ غواړو ډاډمن شو، چې افغانستان کې هر څه سم روان دي او مخکې له دې چې ناوخته شي، په اړه یوه مختصره اعلامیه خپره کړو.

پامپیو لومړنی رسمي امریکايي چارواکی دی چې د افغانستان د ټاکنو پایلو په اړه نظر ورکوي.

د ټاکنو خپلواک کمېسون اشرف غني د ولسمشرئ ټاکنو ګټونکئ اعلان کړئ

خو د عبدالله عبدالله په شمول یو شمېر نوماندانو د ټاکنو د پایلو د نه منلو اعلان کړئ او د همه شموله حکومت جوړولو غوښتنه کړې ده.

په ورته وخت کې بیا د ټاکنو کمېسون اشرف غني ته د بریالي نوماند باورليک وزرکړئ.

دامریکايي چارواکوسره د افغان چارواکو ليدنې

ولسمشر محمد اشرف غني د متحدو ایالتونو د سنا یو شمېر غړو سره لیدلي دي

دولت یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهوررئیس محمد اشرف غني وړم ماښام په المان کې د مونیخ امنیتي کنفرانس په څنډه کې د سناتور لینزي ګراهام په مشرۍ د امریکا متحدو ایالتونو د سنا جرګې له یو شمېر غړو سره وکتل.

دغه کتنه کې دواړو لوریو د سولې پروسې او د افغانستان او سیمې د امنیتي وضعیت په اړه بحث او خبرې وکړې.

سرچینه وايي، سناتور ګراهام د دې په څرګندولوسره چې موږ د سولې په برخه کې د افغان حکومت له هڅو ملاتړ کوو وویل:

«له افغانستان څخه به د امریکا ملاتړ دوامدار وي او موږ به د یوه متحد ستراتیژیک په توګه د افغانانو تر څنګ پاتې شو.»

تروریزم ګډ دوښمن دی

ولسمشر غني د سولې پروسې او په دې برخه کې د افغان حکومت د هڅو او تعهد په اړه په خپلو خبرو کې وویل

«تروریزم افغانستان او امریکا ته ګډ ګواښ متوجه کړی او باید له دغې شومې پدیدې سره د مبارزې په برخه کې ګډې هڅې وشي هیله لرو طالبان له جګړې لاس واخلي، اوربند او پایداره سوله ومني.»

ښاغلي غني وویل چې هیواد او ظرفیتونو تغییر کړی، د ولسواک نظام بنسټونه پیاوړي شوي او زموږ د امنیتي او دفاعي ځواکونو وړتیاوې لوړې شوې دي.

هغه وویل:

«زموږ لیدلوری سیمه ییز اتصال او د سوداګریزو او ترانزیټي اړیکو پراختیا ده.»

د افغان ځواکونو عملیات

جمهوررئیس امریکايي سناتورانو ته وویل، موږ مخکې په افغانستان کې د امریکایي ځواکونو د کمولو پر څرنګوالي د امریکامتحدو ایالتونو سره تفاهم کړی او نن ټول عملیات افغان امنیتي او دفاعي ځواکونه مخته وړي.

په دغه کتنه کې سناتور ګراهام د نورو سناتورانو په استازیتوب په خپلو خبرو کې وویل، موږ د افغان حکومت او خلکو تر څنګ یوو او د ګډو لاسته راوړنوساتنه کوو.

دواړو هیوادونو ته ګواښ

سناتور ګراهام زیاته کړه، حقاني شبکه او نورې ټولې تروریستي ډلې اوس هم د دواړو هیوادونو د ګټو پر وړاندې یو ګواښ دی او پر ضد یې باید ګډه مبارزه وکړو.

پرلپسې لیدنې او موخه یې

افغان ولسمشر او چارواکو ناستې پر داسې مهال کیږي چې د افغانستان د سولې په برخه کې د مهمو پرمختګونو راپور ورکړل شوی دی.

د افغانستان حکومت چې پخوا پر بشپړ اوربند یې ټینګار کاوه، له خپل دریځ په شا شوی او د تاوتریخوالي پر کمښت یې یو ډول توافق کړی دی.

لومړی د مونیخ کنفرانس څنډه کې ولسمشر غني د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، دفاع وزیر او افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د سولې په چارو کې استازي زلمي خلیلزاد سره لیدلي او د سولې پر اړوند مسایلو یې خبرې کړې وې.

وروسته له هغې د امریکا د ولسي جرګې له رییسې نانسي پلوسي سره ولیدل، چې د امریکا د سنا جرګې له غړو سره ناسته یې وروسته هغه وه.

د افغانستان حکومت به هم هڅه کوي چې له بیلابیلو لارو په ګټې اخیستنې سره د امریکا پر حکومت دا ومني چې افغان حکومت څنډې ته پاتې نه شي. ځکه له تیر شا او خوا یوه کال راهیسې د امریکا او طالبانو اړیکې او خبرې دومره تودې شوې چې د افغانستان حکومت په کې کمزوری وښودل شو او خلک فکر کوي چې امریکا او متحدین یې غواړي هر څه طالبانو ته وسپاري.

بې شکه چې د امریکا سنا جرګې په شمول ټول قوتونه د هغوی پرمخکې تګ خپل تاثیر لري او کولی شي چې مهم رول په کې ولوبوي، نو پر همدې اساس هم د افغانستان حکومت دغو ټولو خواوو ته مخ اړوي.

خالد: یوې اونۍ کې به بین الافغاني خبرې پیل شي

افغانستان د دفاع سرپرست وزیر اسدالله خالد وايي چې ډېر ژر به له افغان حکومت سره د وسله والو طالبانو مخامخ خبرې پیل شي.

ښاغلي خالد د ازادۍ راډیو ته وویل چې په افغان حکومت په دې اړه “محتاطانه” مخکې ځي او اوسنیو شرایطو ته په کتو به پرېکړه کوي.

هغه وویل که له طالبانو سره د سولې تړون د تېرو دوو لسیزو لاس ته راوړنې زیانمنوي، دا تړون حکومت ته د منلو نه دی.

اسدالله خالد همدغه راز وویل چې د تېرکال په پرتله د طالبانو دریځ هم ډېر بدل شوی او اوس طالبان د نظام د بدلولو او پوځ د ړنګولو خبرې نکوي.

هغه وویل: “خبرې د سولې پر لوري درومي… اوس بیخي یوه بله فضا ده… تر کومه چې زه پوهیږم ښايي په یوې اونۍ کې د هغوی [طالبانو] خبرې مستقیمآ د افغانستان له دولت سره پیل شي.”

دا په داسې حال کې ده چې امریکایي چارواکو ویلي دي چې د امریکا او طالبانو ترمنځ تړون نهايي کیږي چې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ مخامخ خبرو ته لار پرانیزي.

د امریکا د دفاع وزیر مارک اسپر په بروګسل کې د ناټو د دفاع وزیرانو په غونډه کې وویل چې له طالبانو سره د یوې اونۍ لپاره د تاوتریخوالي د کمولو مسئله تر بحث لاندې ده او امریکا په دې اړه له خپلو متحدینو سره خبرې کوي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیو د تاوتریخوالي په کمولو باندې ټېنګار کړی دی او ویلي دي چې ولسمشر ټرمپ هم له طالبانو سره د خبرو د ددوام اجازه ورکړې.

امریکايي رسنۍ وایي شاید په یوې اونۍ کې د تاوتریخوالي د کمولو په اړه د طالبانو او امریکا ترمنځ تړون لاسلیک شي او له دې وروسته به د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ خبرې پیل کیږي.

دامریکاحکومت له طالبانونوې غوښتنې کړي’

د سولې لپاره د امریکا د حکومت ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد د یوولسم وار لپاره په دوحه کې د طالبانو له سیاسي استازو سره د سولې یوې موافقې ته رسېدو لپاره خبرې کوي.

د جنوبي اسیا د چارو امریکايي څارونکي بارنټ روبین له ازادي راډیو سره په مرکه کې تېره اونۍ وویل چې د طالبانو او امریکا د سولې په موافقه کې منل شوې چې طالبان به له ۷ تر لسو ورځو تشدد را کموي، د موافقې د لاسلیک په ۱۳۵ ورځو کې به د امریکا د پوځيانو شمېر ۸۵۰۰ ته را کمېږي، د موافقې تر لاسلیک وروسته په لسو ورځو کې به د طالبانو استازي د افغانستان له حکومت سره مخامخ خبرې کوي.

بارنټ روبین تائید کړه چې طالبان او امریکا د موافقې لاسلیک ته ډېر نږدې شوي او څرګنده یې کړه چې بین الافغاني خبرې به په ناروې کې کېږي.

وسله والو طالبانو پر خپله وېب پاڼه په یوه نوي بیان کې، له دې کبله چې امریکا سره له دې چې هغوي د سولې د موافقې لپاره د تشدد د کمولو ژمنه کړې وه، نوې غوښتنې ورڅخه کړې له شکایته ډک بیان یې خپور کړی دی.

د طالبانو په بیان کې نور وضاحت نه دی ورکړ شوی او دا یې نه ده څرګنده کړې چې امریکا کومې نوې غوښتنې کړې دي.

د اسوشیتد پرس په حواله، وسله والوطالبانو د تېرې پنج شنبې په ورځ په دې بیان کې ویلي چې واشنګټن هسې وقت ضایع کوي او دا چې د تشدد د کمولو تعبیر له خلیلزاد سره خبرې متاثره کړې دي.

د طالبانو له لوري دا بیان د هغوی له پخوانیو خبرو سره توپیر لري.

دطالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین د پاکستان ډان ورځپاڼې ته ویلي و چې له امریکا سره د سولې د موافقې لاسلیک ته نږدې شوي دي.

د طالبانو له لوري د نوي ګیله مند بیان په اړه د خلیلزاد دفتر لا رسماً څه نه دي ویلي او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هم تبصره نه ده کړې.

خو امریکا له طالبانو سره په شرایطو کې څه ډول بدلون راوستی دی؟

ازاد خبریال سمع الله یوسفزي چې په دوحه کې د امریکا او طالبانو د سیاسي استازو د خبرو او مذاکرو له جریانه معلومات لري، د دې پوښتنې په ځواب کې ازادي راډیو ته وویل:

“ویل کېږي چې د امریکا هیئت په غوښتنو کې تغیر او تبدیل راغلی. داسې ویل کېږي چې امریکایان وايي چې موږ داسې د تشدد کموالی یا اوربند غواړو چې هغه دوام وکړي، تردې علاوه، دا هم ویل کېږي چې امریکایان وايي که امریکاییان او طالبان د امریکايي ځواکونو د وتلو قرارداد کوي، په هغه کې به هم شرایط وي. شرطونه به دا وي چې طالبان باید له افغان سیاسیونو او د افغانستان له حکومت سره یوې جوړې ته ورسېږي او کوم پرمختګ چې په افغانستان کې شوی، ډیموکراسي پرمختګ کړی باید له منځه ولاړ نه شي، نو له دې امله طالبان سخت ناراض دي او وايي چې کوم شرایط چې خلیلزاد غوښتل هغه د دوی لپاره واضح وو او هغه یې ومنل خو خلیلزاد له خپلې وعدې واوښت او نور شرایط یې کېښودل.”

د وسله والو طالبانو دا وړاندیز چې تشدد به کموي د افغانستان حکومت هم کافي نه دی بللی.

د افغانستان حکومت مکرراً ویلي چې طالبان باید په بشپړ ډول اوربند اعلان کړي بیا حکومت خبرې ورسره کوي.

په دې اړه د عفوې نړیوال سازمان پرون، د جنورۍ په ۲۴مه، په یوه اعلامیه کې وویل چې د تشدد د کمولو وړاندیز یوه بې مفهومه او مسخره خبره ده.

د عفوې نړیوال سازمان وویل چې د تشدد هېڅ اندازه اوحد د منلو وړ نه دي.

د عفوې په نړیوال سازمان کې د جنوبي اسیا د چارو مرستیال، عمر وړایچ ویلي چې په داسې یوه بحراني حالت کې چې پر ملکي خلکو حملې کېږي دا خبره بې مفهومه ده چې د تشدد اندازه به کمه شي.

عمر وړایچ وويل، د امریکا متحده ایالات او د افغانستان طالبان باید د جګړې قوانینو ته متعهد وي او پر ټولو ملکي افغانانو حملې باید بندې شي.

د اروپايي ټولنې استازی بایډن ته: افغانان د ملت جوړونې وړتیا لري

افغانستان کې د اروپايي ټولنې د استازولۍ مشر رولاند کوبیا وايي چې افغانان د ملت جوړونې وړتیا لري او کولای شي د خپلو اصلي ارزښتونو او سوله ییزو اهدافو لپاره سره متحد شي.

ښاغلي کوبیا د امریکا د ولسمشریزو ټاکنو ته د دموکرات ګوند د نوماند جوبایډن څرګندونو ته په اشاره ویلي چې افغانان کولای شي یو واحد ملت جوړ کړي.

هغه تېره شپه پر خپل ټوېټر لیکلي:”زه په دې باور یم چې د افغانستان خلک یې وړ دي او د ملت جوړونې وړتیا لري چې د خپلو اصلي ارزښتونو او سوله ییزو اهدافو لپاره سره متحد شي، اروپايي ټولنه په افغانستان کې د ټولو افغانانو لپاره پر ملت جوړونه باندې باور لري او ویاړي چې له افغانانو سره د ملت جوړونې په برخه کې کار کوي.”

I think the Afghan people merit and are able to build a nation and unite around their own core values and peaceful objectives. The #EU believes in nation-building in #Afghanistan for all Afghans and is proud to contribute to it. #afghanpeaceprocess

جوبایډن په یوې انتخاباتي مناظره کې ویلي‌ وو چې افغانستان داسې هېواد نه دی چې یو موټی شي.

نوموړي وویل:”زه په افغانستان کې د ملت جوړونې له مفکورې سره هېڅ موافق نه وم. یوازینی کار چې باید ویې کړو، په هغه سیمه کې د تروریزم ضد مبارزه ده.”

د اروپايي ټولنې د استازې تر څرګندونو مخکې په سیاسي او ستراتیژیکو چارو کې د ولسمشر غني ځانګړي سلاکار وحید عمر هم د بایډن یادو څرګندونو ته په غبرګون کې وویل چې افغانان له پېړیو راهیسي یو واحد ملت دی. هغه پر خپل ټوېتر لیکلي:” ستاسو د ټولو مرستو څخه مننه. موږ اړتیا نلرله چې تاسو راته ملت جوړ کړی. موږ له پېړیو راهېسې یو ملت یو. اړتیا مو نلرله چې تاسو موږ یو موټی هېواد کړی. موږ له پخوا څخه یو موټی هېواد